Postanowienie NSA z 4 marca 2016 r., I OW 264/15

Wydany

4 marca 2016 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 4 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Piaseczno a Burmistrzem Miasta Redy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza Miasta Redy jako organ właściwy do rozpatrzenia

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący
Sędzia NSA Paweł Miładowski sprawozdawca
Sędzia del. WSA Rafał Wolnik

Sprawa

sprawy.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 3 grudnia 2015 r. Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Burmistrzem Miasta i Gminy Piaseczno, a Burmistrza Miasta Redy przez wskazanie Burmistrza Miasta Redy jako organu właściwego do rozpoznania wniosku E. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wskazał, że E. M. oraz jego siostra M. P. (która opiekuje się bratem od 15 sierpnia 2015 r. i jest jego pełnomocnikiem) w okresie letnim przebywają w miejscowości H.. Zaś w okresie zimowym przenoszą się do Gdyni lub Warszawy. W październiku 2015 r. E. M. był u lekarzy w Redzie.

W dwóch pismach z dnia 11 stycznia 2016 r. i 21 stycznia 2016 r. stanowiących odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Burmistrz Miasta Reda wskazał, że E. M. zamieszkiwał w Redzie. Od 31 października 2014 r. do 15 sierpnia 2015 r. przebywał w schronisku na podstawie skierowania Burmistrza Miasta Redy. Jednak 15 sierpnia 2015 r. opuścił schronisko i do tej pory zamieszkuje u siostry w H.. Powołał się na oświadczenie żony E. M., w który wskazała, że ostatnio w mieszkaniu przy ul. [...] w Redzie widziała męża we wrześniu 2014 r. Nie jest jej znany adres pobytu męża i nie posiada informacji aby wyżej wymieniony przebywał w Redzie lub okolicach. Ponadto Burmistrz Miasta Reda wskazał na trudną sytuację rodzinną wywołaną zachorowaniem E. M.. Wskazał, że nie posiada informacji aby E. M. wraz z siostrą zamieszkiwali na terenie Redy. W ww. odpowiedziach organ powołał się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.).

W piśmie z dnia 9 lutego 2016 r. Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno podtrzymał swój wniosek jako zasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Zgodnie z przepisem art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Jak wynika z akt sprawy, przez większość roku 2015 r. E. M. korzystał z opieki społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Redzie. W trakcie sprawowania tej opieki poddawany był badaniom lekarzy, których stwierdzili, że z uwagi na zły stan zdrowia E. M. wymaga opieki innych osób. W tym czasie przebywał na podstawie skierowania z MOPS w Redzie w domu dla bezdomnych "Ryta" w formie pomocy polegającej zapewnieniu schronienia i posiłku. A zatem już wtedy E. M., z uwagi na zły stan zdrowia był osobą, która wymagała umieszczenia w domu opieki społecznej. W tym też celu został złożony do MOPS w Redzie wniosek z dnia 15 sierpnia 2015 r. o umieszczenie ww. osoby w domu pomocy społecznej. Jednak w ciągu 1 miesiąca Burmistrz Miasta Reda nie rozpoznał tego wniosku, w sytuacji gdy E. M. wyszedł z ww. domu dla bezdomnych na przepustkę, jednak nie powrócił już do tego ośrodka. Pozostał pod opieką siostry – był osobą wymagającą pomocy.

Z akt sprawy wynika, że stan zdrowia zainteresowanego kwalifikował się do opieki osób trzecich zaś w ww. ośrodku przysługiwało mu jedynie prawo do schronienia i posiłku. Należy uznać, że była to uzasadniona utrudniona przyczyna powrotu do ww. ośrodka dla bezdomnych, ponieważ osoba ta wymagała pomocy innych. Opieki tej podjęła się siostra zamieszkująca w okresie letnim w H., a zimowym – w Warszawie lub Gdyni. Pobyt razem z siostrą w ww. miejscach nie jest jednak związanych z miejscem zamieszkania, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wynika to z tego, że z uwagi na aktualny zły stan zdrowia niezależnie od swojej woli zainteresowany wymaga opieki osób trzecich, a ponadto żona utrudnia mu dostęp do jego mieszkania w Redzie, ponieważ wymieniła zamki w drzwiach. Z uwagi na dotychczasowe ośrodkowanie swojego życia (pozostawanie pod opieką społeczną Burmistrza Miasta Redy; uzyskiwanie opieki zdrowotnej na terenie Redy, prawo własności lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Redzie), a co więcej ustalony w trakcie wywiadu środowiskowego adres E. M. w Redzie przy ul. [...], należy uznać, że to Burmistrz Miasta Reda jest organem właściwym do rozpoznania tej sprawy, tym bardziej, że przyjął do rozpoznania wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej, niepodejmując decyzji, co w efekcie zmusiło E. M. do dłuższego pozostania pod opieką siostry. Kwestię zamieszkiwania z siostrą należy uznać jako wtórną bo wynikającą z braku swobodnego wyboru w związku ze złym stanem zdrowia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanki miejsca zamieszkania określonej osoby nie spełnia miejscowość, w której pobyt wiąże się z sytuacją zdrowotną tej osoby i koniecznością pomocy osób bliskich, tym bardziej, że w sprawie E. M. podkreślał, że za takie miejsce nie można uznać H. (możliwy tam jest pobyt w okresie letnim). Jednak w tym samym dniu kiedy siostra zabrała brata ze schroniska, jako jego pełnomocnik wystąpiła o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, z uwagi na jego stan zdrowia, który wymaga opieki (lekarz wskazywał rodzaj domu – dla przewlekle psychicznie chorych). Ponadto w sprawie należy dostrzec związek emocjonalny E. M. z Redą gdzie ma mieszkanie, gdzie się leczy i gdzie korzystał z pomocy społecznej. Wynika z tego, że sam zainteresowany wskazuje Redę jako swoje miejsce zamieszkania, podkreślając swój związek emocjonalny z nią, a zatem uważa ją za ośrodek swych osobistych i majątkowych interesów. Oświadczenia żony w tym zakresie nie wnoszą nic do sprawy, ponieważ żona nie posiada w tym zakresie wiedzy.

Dodatkowym argumentem jest to, że w sytuacji gdy i tak nie można by ustalić miejsca zamieszania na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (inne przepisy tej ustawy, tj. art. 101 ust. 2 i 3, nie mają zastosowania, ponieważ E. M. nie jest bezdomnym – w wywiadzie środowiskowym wskazuje się jego adres; jak i nie wykazano, że znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji osobistej – Burmistrz Miasta Reda swoje stanowisko wiąże z art. 101 ust. 1), zastosowanie znajdują normy ogólne zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. W zakresie, w jakim ustalenie organu właściwego miejscowo w sprawie nie jest możliwe w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, ustalanie właściwości miejscowej organu następuje na podstawie art. 21 § 1 i 2 K.p.a. (por. postanowienia NSA: z 14 października 2015 r., I OW 100/15; z 18 listopada 2011 r., I OW 128/11). W tej zaś sprawie ewentualnie mógł znaleźć zastosowanie art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a., zgodnie z którym o właściwości organu decyduje miejsce ostatniego zamieszkiwania, którym w sposób niewątpliwy była Reda, ponieważ to MOPS w Redzie podejmował stosowne działania celem przyznania E. M. pomocy społecznej, jak i prowadził postępowanie w tej sprawie, o czym świadczy przeprowadzony wywiad środowiskowy w Domu "Ryta" Placówka w Wiślince z 24 sierpnia 2015 r., w którym pracownik socjalny zawnioskował "o udzielenie klientowi pomocy w formie umieszczenia w DPS". Ponadto w odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Reda sam wskazywał, że E. M. zamieszkiwał w Redzie.

W tych warunkach mając na względzie treść art. 101 ust. 1 ustawy pomocy społecznej to Burmistrz Miasta Reda jest właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.