Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 września 2017 r. Z. R. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy Prezydentem W. a Samorządowym Kolegium Odwoławczym we W., w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku (odwołania) z dnia [...] lipca 2017 r., kwestionującego decyzje Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] i z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], wydane w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej.
W uzasadnieniu podniesiono, że wnioskodawca pismem z dnia [...] lipca 2017 r. wniósł pozew do "sądu opiekuńczego" przeciwko Prezydentowi [...] za m.in. długoletnią odmowę udzielania pomocy w uzyskaniu zatrudnienia, zasiłków celowych oraz szykany związane ze śmiercią jego matki. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. Prezydent [...] przekazał jego wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...], które z kolei pismem z dnia [...] lipca 2017 r. zwróciło go organowi I instancji. W dniu [...] sierpnia 2017 r. wezwał organ odwoławczy o wyjaśnienie przyczyn nierozpatrzenia jego odwołania, oraz o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego na podstawie art. 22 K.p.a., ale uzyskał tylko telefoniczną informację, że powinien wystąpić ze sporem o właściwość do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie wniosku, w uzasadnieniu zrelacjonowało przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i wskazało, że skierowanie przez wnioskodawcę pisma do sądu powszechnego nie pozwalało na przyjęcie, że jest to odwołanie od decyzji administracyjnej i nie mogło tym samym stanowić podstawy do wszczęcia administracyjnego postępowania odwoławczego. Tym samym pomiędzy wskazanymi we wniosku organami nie zaistniał żaden spór o właściwość, a ponadto z pisma strony z dnia [...] lipca 2017 r. w sposób wyraźny wynika, że jego adresatem był właściwy sąd powszechny (w tym wypadku Sąd Rejonowy dla [...]). Konkludując Kolegium podkreśliło, że wniosek stanowi nadużycie prawa i jest niezrozumiały w okolicznościach sprawy.
Prezydent [...] w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. nie zajął stanowiska procesowego, przedstawił treść pism strony i organów, wskazując, że pismo wnioskodawcy z dnia [...] lipca 2017 r., stanowiące pozew sądowy zostało w dniu [...] lipca 2017 r. przekazane do właściwego sądu powszechnego, natomiast z uwagi na to, że zostało ono wniesione w terminie odwoławczym od decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. i strona domagała się w nim uchylenia tej decyzji, zostało również przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] jako organu właściwego do kontroli instancyjnej. Organ ten nie uznał jednak, że stanowi ono odwołanie i zwrócił je wraz z aktami organowi I instancji. Co do decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., odmawiającej stronie przyznania zasiłku celowego na opłacenie kosztów postępowania sądowego, organ stwierdził, że nie wniesiono od niej odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 w/w ustawy procesowej należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Zgodnie z przepisem art. 22 § 3 pkt 1 K.p.a. z wnioskiem o rozpoznanie sporu przez sąd administracyjny może wystąpić także strona.
Podstawową przesłanką umożliwiającą rozstrzygnięcie na podstawie wskazanego przepisu art. 4 P.p.s.a. jest stan zawisłości sporu pomiędzy wskazanymi organami. Z wywodów wniosku wynika, że strona dopatrzyła się zaistnienia takiego negatywnego sporu o właściwość między wymienionymi we wniosku organami z tego powodu, że organ odwoławczy nie dopatrzył się cech odwołania w przekazanym mu przez organ I instancji piśmie, którego autorem był wnioskodawca.
Analiza przepisu art. 4 P.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przedstawiony przez wnioskodawcę i organy stan faktyczny nie odpowiada hipotezie tego unormowania. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że upoważnia on Naczelny Sąd Administracyjny do rozstrzygania następujących kategorii sporów:
- 1) sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia (z wyjątkiem sporu, o którym mowa w art. 22 § 1 pkt 4 K.p.a.),
- 2) sporów o właściwość między samorządowymi kolegiami odwoławczymi,
- 3) sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
W odniesieniu do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy stwierdzić należało, że kwestia oceny charakteru prawnego pisma strony z dnia [...] lipca 2017 r. nie stanowiła podstawy do stwierdzenia, że zaistniał spór o własciwość pomiędzy organami właściwymi do jego rozpoznania (pomiędzy samorządowymi kolegiami odwoławczymi), gdyż oceny tej dokonało jedyne właściwe instancyjnie w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] (pismo z dnia [...] lipca 2017 r.), nie przekazując go do żadnego innego organu odwoławczego. Sama czynność zwrotu pisma strony z dnia [...] lipca 2017 r. do Prezydenta Miasta [...] była jedynie czynnością techniczną, stanowiącą następstwo zajętego przez SKO stanowiska prawnego i nie wywołała ona konieczności dalszego procedowania w sprawie przez ten ani jakikolwiek inny organ. W szczególności żadnych dalszych czynności nie mógł podejmować organ I instancji (Prezydent [...]), który wydał już rozstrzygnięcie w sprawie.
Tym samym w sprawie nie doszło do żadnego sporu o właściwość między wskazanymi organami, co powoduje, że wniosek jest bezprzedmiotowy.
W takim przypadku skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jedynie nazwą wskazuje na istnienie tego rodzaju sporu, a jego rzeczywista treść jest pozbawiona podstaw faktycznych (brak sporu), a przez to także podstaw prawnych (niemożność zastosowania normy prawnej, uprawniającej Sąd do oceny zaistniałego sporu, gdy sporu nie ma).
Oznacza to, że z powodu braku sporu o właściwość Naczelny Sąd Administracyjny nie może zbadać jego zasadności (brak przedmiotu orzekania). Wniesiony zatem do Sądu wniosek należy uznać za niedopuszczalny i podlegający odrzuceniu.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.