Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, reprezentowane przez radcę prawnego, wnioskiem z dnia 20 stycznia 2012 r. wystąpiło na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej P.p.s.a., do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wojewodą Pomorskim, poprzez wskazanie Wojewody Pomorskiego jako organu właściwego do rozpatrzenia odwołania D. S. od decyzji Starosty Słupskiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu. SKO wniosło jednocześnie o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu SKO w Słupsku wskazało, że D. S. odwołała się – zgodnie z pouczeniem – od decyzji Starosty Słupskiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do stypendium, wydanej na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do Wojewody Pomorskiego.
Pismem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Wojewoda Pomorski, działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia odwołania w sprawie dotyczącej osoby niepełnosprawnej, zarejestrowanej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Słupsku, jako osoba poszukująca pracy.
Zdaniem organu przekazującego sprawę, nie ma do niej zastosowania art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), zgodnie z którym, wojewoda jest organem wyższego stopnia w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań wynikających z tej ustawy. W ocenie organu, w sprawie dotyczącej osoby niepełnosprawnej zarejestrowanej, jako poszukująca pracy, odbywanie stażu pracy, ani też pokrywanie jego kosztów, ani wreszcie nadzór nad jego realizacją nie należy do zadań wynikających z tej ustawy. Wojewoda wskazał, że na mocy art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j.t. Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) osoba niepełnosprawna zarejestrowana w urzędzie pracy jako poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu ma prawo korzystać na zasadach takich jak osoby bezrobotne z usług lub instrumentów rynku pracy określonych w przepisach ww. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w tym także stażu.
Odesłanie do zasad określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w ocenie organu nie oznacza jednak korzystania przez te podmioty z usług rynku pracy, w tym także stażu na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lecz jedynie w oparciu o zasady określone w tej ustawie.
Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wydatki na instrumenty oraz usługi rynku pracy, o których mowa w art. 11 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, w tym na staż, są finansowane w odniesieniu do osób niepełnosprawnych zarejestrowanych jako poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu - ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Tymczasem zadania wynikające z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy są finansowane na podstawie art. 108 ust. 1 tej ustawy z Funduszu Pracy.
Uzasadniając wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku stwierdziło, że podnoszone przez Wojewodę korzystanie z usług lub instrumentów rynku pracy przez osoby niepełnosprawne zarejestrowane, odbywa się na zasadach określonych w przepisach ww. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i stanowiąc instrument rynku pracy określony przepisami tej ustawy podlega wyłącznej kompetencji właściwego starosty oraz sprawującego nad nim nadzór wojewody.
Powyższej oceny nie zmienia podnoszona przy przekazaniu sprawy okoliczność, iż w przypadku osób niepełnosprawnych zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy, jako osoby poszukujące pracy, a więc niezarejestrowane jako bezrobotne, wydatki na instrumenty lub usługi rynku pracy, w tym staż finansowane są ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
SKO wskazało także na przepis art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dotyczący właściwości organów przewidujący, że wojewoda jest organem kontroli realizacji zadań, wynikających z tej ustawy, a więc innych niż finansowane z Funduszu Pracy (do czego odnosi się art. 10 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy), wykonywanych przez samorząd terytorialny lub inne podmioty.
Na właściwość Wojewody nie wpływa źródło finansowania realizacji zadań powierzonych w ww. ustawach.
W ocenie SKO, przepis art. 11 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do którego nawiązuje organ skarżony przekazujący sprawę, odnoszący się do źródeł finansowania zadań dotyczących korzystania z usług lub instrumentów rynku pracy nie zmienia właściwości organów w zakresie dotyczącym stypendium osób bezrobotnych niepełnosprawnych, czy też zarejestrowanych tylko jako poszukujące pracy (art. 49 i art. 53 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy).
Reasumując, pełnomocnik wnioskodawcy stwierdził, że nie ma podstaw do uznania za słuszne stanowiska organu skarżonego, że w przypadku osób niepełnosprawnych poszukujących pracy, niezarejestrowanych jako bezrobotne, korzystanie ze stażu i stypendium nie jest jednocześnie usługą lub instrumentem rynku pracy na podstawie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a zatem podlega właściwości wojewodów.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Wojewoda Pomorski wniósł o wskazanie SKO w Słupsku, jako organu właściwego do rozpatrzenia odwołania D. S. od decyzji Starosty Słupskiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]11 w przedmiocie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu.
W uzasadnieniu wskazał, że prawo do stypendium zostało przyznane, na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, jako osobie niepełnosprawnej zarejestrowanej w powiatowym urzędzie pracy jako poszukująca pracy niepozostającej w zatrudnieniu, która może korzystać na zasadach takich jak bezrobotni m.in. ze stażu. Uprawnienie to nadaje nie ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lecz ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, która jest przepisem lex specialis w stosunku do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która nie przewiduje takich uprawnień dla osób poszukujących pracy.
Natomiast unormowania kompetencyjne dla wojewody zawarte w art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy umocowują go jako organ wyższego stopnia tylko w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonaniem zadań wynikających z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie zaś innych ustaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Negatywny spór kompetencyjny przedstawiony do rozstrzygnięcia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dotyczy wskazania organu właściwego do rozpatrzenia odwołania D. S. od decyzji Starosty Słupskiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu.
Z niespornych ustaleń poczynionych przez pozostające w sporze organy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku i Wojewodę Pomorskiego wynika, że D. S. jest osobą niepełnosprawną zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy jako poszukująca pracy niepozostająca w zatrudnieniu. Jako taka może korzystać na zasadach takich jak bezrobotny z usług lub instrumentów określonych w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) w tym ze stażu - art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.).
Podstawową przesłanką do ustalenia właściwości rzeczowej organów jest przedmiot sprawy administracyjnej. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozpoznanie odwołania od decyzji Starosty Słupskiego w przedmiocie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu.
W świetle art. 17 pkt 1 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawa szczególna stanowi inaczej. Do rozstrzygnięcia pozostaje zatem kwestia czy istnieje przepis, który inaczej niż k.p.a. regulowałby właściwość instancyjną w sprawach przyznania lub utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu. Takim przepisem jest art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z którego wynika, że w postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań wynikających z ustawy organem właściwym jest starosta, a organem wyższego stopnia wojewoda.
Wskazać przy tym należy, że wojewoda sprawuje nadzór nad realizacją innych zadań w zakresie polityki rynku pracy wynikających z ustawy wykonywanych przez samorząd terytorialny lub inne podmioty – art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nie wszystkie zadania wykonywane przez wojewodę finansowane są z Funduszu Pracy. W niniejszej sprawie, zgodnie z treścią art. 11 ust. 3, wydatki na instrumenty lub usługi rynku pracy są finansowane w odniesieniu do osób niepełnosprawnych zarejestrowanych jako poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Nie zmienia to jednak właściwości organów. Zawarte w art. 11 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych odesłanie do korzystania z usług lub instrumentów rynku pracy odnosi się również do obowiązków starosty w zakresie stażu pracy, który jest organizowany na zasadach określonych w ustawie o promocji zatrudnienia, a w konsekwencji do wydania decyzji o przyznaniu oraz utracie lub pozbawieniu prawa do stypendium – art. 9 ust. 1 pkt 14 w zw. z art. 49 i 53 ust. 6 wskazanej ustawy.
Oznacza to zatem, że korzystanie z usług lub instrumentów rynku pracy przez osoby niepełnosprawne zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy jako poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu odbywa się na zasadach określonych w przepisach wyżej wskazanej ustawy. Stanowiąc instrument rynku pracy podlega wyłącznej kompetencji właściwego starosty, którego organem wyższego stopnia jest wojewoda.
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wbrew stanowisku Wojewody Pomorskiego nie jest przepisem lex specialis w stosunku do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z jej unormowań wynika jedynie, że do osób korzystających z usług i instrumentów określonych w ust. 2 pkt 1 – 8 tej ustawy na takich zasadach jak bezrobotni stosuje się przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W tej sytuacji, jako organ właściwy do rozpoznania odwołania D. S. od decyzji Starosty Słupskiego w przedmiocie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu należało wskazać Wojewodę Pomorskiego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji postanowienia.