Uzasadnienie
Burmistrz Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy [...], poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku o objęcie prawem do korzystania ze środków opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że w dniu [...] listopada 2015 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (dalej "MOPS w J.") wpłynęło pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. (dalej "GOPS w D.") z [...] października 2015 r., przy którym przekazano dokumentację A. G. przebywającego obecnie pod adresem: [...], ul. [...], wraz wnioskiem o objęcie prawem do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu pisma Kierownik GOPS w D. wskazał, że w dniu [...] października 2015 r. otrzymał pismo Specjalistycznego Szpitala im. [...] w W. z prośbą o potwierdzenie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez pacjenta A.G. od [...] października 2015 r. W związku z tym, że ww. jest osobą bezdomną, a ostanie miejsce zameldowania posiadał pod adresem: [...], ul. [...], w ocenie GOPS w D. organem właściwym w sprawie jest MOPS w J. Burmistrz Miasta J. stanowisko to uznał za błędne i wskazał, powołując się na definicję osoby bezdomnej zawartej w art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), że A. G. nie jest osobą bezdomną, zaś jego miejscem zamieszkania, w myśl art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", jest miejscowość [...] (gmina [...]). A. G. zamieszkuje bowiem w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, która to okoliczność w sposób jednoznaczny wynika z przeprowadzonego przez GOPS w D. rodzinnego wywiadu środowiskowego, w którym zaznaczono, że A. G. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, będącym własnością jego matki K. G. Poczynione ustalenia wskazują, że głównym ośrodkiem aktywności życiowej zainteresowanego jest miejscowość [...]. Tę właśnie miejscowość wymieniła również jego matka – K. G. w protokole z czynności postępowania sporządzonym przez MOPS w J. z [...] listopada 2015 r., jako miejsce pobytu A. G. od około 10 lat. K. G. oświadczyła ponadto, że jej syn "ma pomoc od swojej konkubiny", która choć z nim nie zamieszkuje, to jednak pomaga mu, gotuje itd. Wskazała, że po wyjściu ze szpitala jej syn w dalszym ciągu przebywa w [...] i utrzymuje się z prac dorywczych. Również z oświadczenia A. G. z [...] października 2015 r. wynika, że obecnie przebywa on w miejscowości [...] (gmina [...]), gdzie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, co wskazuje na zamiar jego stałego pobytu w tej miejscowości.
Wszystkie wyżej opisane okoliczności, w ocenie Dyrektora MOPS w J. wskazują, że organem właściwym do rozpatrzenia podania A. G. o objęcie prawem do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest Kierownik GOPS w D. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy D. z powyższymi ustaleniami się nie zgodził i wskazał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] października 2015 r. z A. G. wynika, że lokal, w którym przebywa w R., przy ul. [...], jest własnością jego matki i nie jest, jak również nigdy nie był w nim zameldowany. Na pobyt stały zameldowany był z kolei w [...], a obecnie jest bezdomny i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. A.G. nie określił przy tym jak długo przebywa w miejscu pobytu i czy nadał będzie mieszkał w [...]. Organ wskazał ponadto, że ww. osoba nigdy wcześniej nie ubiegała się o pomoc społeczną GOPS w D. Trudno zatem potwierdzić fakt przebywania zainteresowanego na terenie [...] tylko na podstawie oświadczenia matki złożonego w MOPS w J. Przekazując dokumentację zgromadzoną w sprawie do MOPS w J., wzięto przy tym pod uwagę treść art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz informacje uzyskane bezpośrednio od klienta, w tym fakt, że A. G. w wywiadzie środowiskowym wskazał miejsce korzystania ze świadczeń lekarza POZ – Przychodnię Zdrowia w J. przy ul. [...], co wskazuje że jest on nadal związany z J. W przeciwnym razie, gdyby przebywał, jak twierdzi matka, od 10 lat w [...], wybrałby najbliższą pobytowi podstawową opiekę zdrowotną tj. w R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny (o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta J. a Wójtem Gminy [...], albowiem organy te uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku A. G. o objęcie prawem do korzystania ze środków opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Zgodnie z treścią art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.) właściwym miejscowo do wydania decyzji w tego rodzaju sprawach jest wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Podstawą do ustalenia właściwości miejscowej jest zatem miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych nie reguluje określenia "miejsca zamieszkania". W konsekwencji przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy posiłkować się treścią art. 25 K.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Świadczeniobiorcą w rozpoznawanej sprawie jest A. G., który nie posiada miejsca zameldowania, co jednakże nie oznacza, że w okolicznościach sprawy nie można ustalić jego miejsca zamieszkania, czyli miejscowości, w której skoncentrował swoje centrum życiowe i ma wolę stałego pobytu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgormadzonym w sprawie. Choć bowiem świadczeniobiorca nie jest zameldowany na pobyt stały pod żadnym adresem, a jego poprzedni adres zameldowania to J., ul. [...] (gdzie obecnie mieszka jego matka), to jednak od dłuższego czasu zamieszkuje on przy ul. [...] w miejscowości R., w mieszkaniu stanowiącym własność matki – K. G. Powyższy adres wnioskodawca wskazywał jako miejsce aktualnego pobytu zarówno podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] października 2015 r. (k-16 akt administracyjnych), w oświadczeniu majątkowym z [...] października 2015 r. (k-17 akt administracyjnych), w oświadczeniu z [...] października 2015 r., złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, w którym podał, że obecnie przebywa w [...] bez zameldowania, a jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały była miejscowość [...], ul. [...] (k-27 akt administracyjnych), we wniosku z [...] października 2015 r. o przyznanie przedmiotowego świadczenia (k-28 akt administracyjnych), czy też w Specjalistycznym Szpitalu im. [...], do którego przyjęty został w trybie nagłym w dniu [...] października 2015 r. (por. pismo Dyrektora tego szpitala z [...] października 2015 r. (k-29 akt administracyjnych)).
Powyższe informacje znalazły następnie potwierdzenie w oświadczeniu K. G. z [...] listopada 2015 r. (k-36 akt administracyjnych), która podała, że syn przebywa w R. od około 10 lat, a od około 2 lat pokrywa ona jego opłaty mieszkaniowe. Wskazała ponadto na brak możliwości powrotu syna do J. zarówno z uwagi na zły stan jej zdrowia i utrzymywanie się ze skromnej emerytury, jak i z uwagi na nadużywanie przez A. G. alkoholu, z którą to sytuacją jego matka nie byłaby w stanie sobie poradzić. K. G. wskazała również, że jej syn wymeldował się z J. około 4 lat temu, stąd obecnie nie ma żadnego meldunku. Podała, że syn uzyskuje pomoc od swojej konkubiny i po wyjściu ze szpitala w dalszym ciągu przebywa w R., gdzie utrzymuje się z prac dorywczych.
Wbrew zatem twierdzeniom Wójta Gminy [...], przedstawionym w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie niniejszego sporu o właściwość, ww. oświadczenie K. G. koresponduje z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że A. G. w trybie nagłym w dniu [...] października 2015 r. przewieziony został do Specjalistycznego Szpitala im. [...] (a zatem w okolicach miejsca zamieszkania) i po wyjściu ze szpitala powrócił do R. Podobna sytuacja miała miejsce po ponownej hospitalizacji świadczeniobiorcy w ww. szpitalu w okresie od [...] do [...] listopada 2015 r.
Na ustalenie miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy nie ma również wpływu okoliczność, że w wywiadzie środowiskowym wskazał on, że jest osobą bezdomną, przy jednoczesnym podaniu, że mieszka w mieszkaniu matki w [...]. Podobnie złożone w ww. dokumencie oświadczenie o korzystaniu z opieki zdrowotnej w J. (bez podania kiedy z opieki tej korzystał po raz ostatni), w sytuacji, gdy z miejscowości tej świadczeniobiorca wymeldował się około 4 lat temu, a w nagłych przypadkach korzysta z pomocy szpitala w W., nie może mieć wpływu na dokonane ustalenia.
W konsekwencji należy przyjąć, że A. G. posiada miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c., którym jest miejscowość [...]. Organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie potwierdzenia prawa do korzystania ze środków opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wobec ww. osoby jest Wójt Gminy [...], jako organ właściwy miejsca jego zamieszkania.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.