Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...], wnioskiem z dnia 8 lutego 2021 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, który – zdaniem organu wnioskującego - zaistniał pomiędzy nim a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku G. D. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 22 czerwca 2020 r. G. D. wniosła (ustnie do protokołu) w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie jej pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie wynajmu pokoju w hostelu.
Po przeprowadzeniu z wnioskodawczynią w dniu 26 czerwca 2020 r. wywiadu środowiskowego, MOPS w [...] uznał się niewłaściwym w sprawie, przekazał w/w wniosek według właściwości Prezydentowi Miasta [...].
Po przejęciu sprawy do prowadzenia, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] początkowo podjął działania, mające na celu uzupełnienie informacji, które nie zostały uwzględnione w wywiadzie, a które zmierzały do ustalenia sytuacji materialno - bytowej strony, ale w toku powyższego postępowania, bo w dniu 9 września 2020 r. G. D. poinformowała Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], iż od dnia 31 sierpnia 2020 r. wraz z mężem zamieszkują w [...]. Po potwierdzeniu w/w okoliczności przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] organ wnioskujący – decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] - orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku G. D. po czym – jak stwierdził – przekazał powyższy wniosek Prezydentowi Miasta [...] – jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. Zdaniem organu wnioskującego, wprawdzie pierwotnie z protokołu przyjęcia ustnego wniosku oraz składanych przez wnioskodawczynię oświadczeń wynikało bowiem, że spełniała ona przesłanki do uznania ją za osobą bezdomną (co uzasadniało właściwość miejscową organu wnioskującego) to jednak z chwilą zamieszkania w lokalu w [...], utraciła ona ten status.
Organ wnioskujący, wskazując na treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku celowego jest organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, twierdził więc, że w tym przypadku był nim Prezydent Miasta [...], jako organ właściwy ze względu na obecne miejsce zamieszkania G. D.. Z uwagi jednak na to, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] nie podzielił powyższego stanowiska, Prezydent Miasta [...] wystąpił z przedmiotowym wnioskiem domagając się wskazania – jako organu właściwego do rozpoznania żądania G. D. – Prezydenta Miasta [...].
W odpowiedzi na wniosek, uczestniczący w postępowaniu Prezydent Miasta [...] wnosił o jego oddalenie.
W uzasadnieniu swego stanowiska podał, że w dniu 9 lipca 2020 r., zawiadomieniem znak: [...], przekazał podanie G. D. - wg właściwości - Prezydentowi Miasta [...] (Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...]). W dacie bowiem wniesienia w/w podania ostatnim stałym miejscem zameldowania rodziny D. była [...], ul. [...], choć miejscem pobytu - Hostel [...] w [...] ul. [...]. Wprawdzie zatem mimo, że Państwo D. w okresie późniejszym zamieszkali w [...] w wynajętym mieszkaniu na os. [...], to ponieważ w dacie wniesienia wspomnianego podania byli oni osobami bezdomnymi, gdyż – zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, do którego odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pomieszczenia w hostelu nie stanowią lokalu służącego do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, właściwym w niniejszej sprawie był organ wnioskujący.
Przede wszystkim jednak uczestnik postepowania zwracał uwagę na fakt, że postępowanie administracyjne, którego dotyczył przedmiotowy spór o właściwość zostało już zakończone. Przed przekazaniem bowiem sprawy z wniosku G. D. przez Prezydenta Miasta [...] Prezydentowi Miasta [...], organ wnioskujący wydał w tej sprawie w dniu [...] października 2020 r. decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania. W takiej zaś sytuacji w dacie wnoszenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie istniał już przedmiot takiego sporu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Ponadto, jeżeli przed skierowaniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (o właściwość) jeden z organów załatwił sprawę – w rozumieniu art. 104 k.p.a. – wówczas nie ma już podstaw do wszczynania tego rodzaju postępowania sądowego, gdyż spór kompetencyjny (o właściwość) nie istnieje (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wyd. C.H.Beck, Warszawa 2011 r. str. 78 oraz przywołane tam orzecznictwo).
Ta ostatnia sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.
Jak wynika bowiem z treści wniosku oraz odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta [...], wystąpił do Sądu z wnioskiem z dnia 8 lutego 2021 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, który – jego zdaniem - zaistniał pomiędzy nim a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku G. D. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie wynajmu pokoju w hostelu, w sytuacji, w której decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] (a więc przed zainicjowaniem postępowania sądowego), umorzył postępowanie wszczęte na skutek w/w wniosku G. D..
Wyjaśnić przy tym w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 104 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (§ 1). Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2). Skoro zaś, jak przyjmuje zgodnie doktryna, decyzja administracyjna to oświadczenia woli kompetentnego organu administrującego, podjęte w wyniku zastosowania normy materialnego prawa administracyjnego lub w określonym zakresie normy prawa procesowego do ustalonego stanu faktycznego, w trybie, formie, strukturze uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowane stronie, w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialnoprawnego (decyzja rozstrzygająca sprawę co do jej istoty) bądź w sferze stosunku procesowego (decyzja w inny sposób kończąca sprawę w danej instancji) (vide: B. Adamiak, "Wadliwość decyzji administracyjnej" s. 22-23), to należało uznać, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, wszczętego wnioskiem G. D. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, zamykając w ten sposób drogę do konkretyzacji praw i obowiązków strony, zakończyła to postępowanie.
Z tych powodów, jak wyżej wspomniano, należało uznać, że w dacie wniesienia przedmiotowego wniosku przez Prezydenta Miasta [...] nie istniał żaden spór o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta [...] a to - z mocy art. 15 § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. - obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do oddalenia niniejszego wniosku.