Uzasadnienie
Wnioskiem z 7 lutego 2024 r. Kierownik ds. Działu świadczeń socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że Prezydent Miasta L. decyzją z 28 stycznia 2016 r. przyznał T.G. ("świadczeniobiorca") świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2016 r. na czas nieokreślony w kwocie 153 zł miesięcznie. Decyzją z 17 września 2018 r. organ ten zmienił decyzję własną i orzekł o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 184,42 zł miesięcznie, zaś od 1 listopada 2019 r. na czas nieokreślony w wysokości 215,84 zł miesięcznie.
W dniu 6 marca 2022 r. świadczeniobiorca zmarł, zaś ostatnia wypłata zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc marzec nastąpiła 11 marca 2022 r. Ustalono także, że współwłaścicielem rachunku bankowego, na który została przekazana wypłata zasiłku pielęgnacyjnego była M.G. zamieszkała w [...].
W związku z powyższym, Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. przekazał dokumentację sprawy do Urzędu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy celem rozpatrzenia. Wniosek został zwrócony do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L., bowiem Prezydent m.st. Warszawy uznał się organem niewłaściwym w sprawie.
W ocenie wnioskodawcy, w niniejszej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Prezydent m.st. Warszawy, bowiem współwłaścicielka rachunku, na który została przekazana kwota zasiłku zamieszkuje na terenie m.st. Warszawy.
W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Wydziału Świadczeń dla dzielnicy [...] działająca z upoważnienia Prezydenta m.st. Warszawy wniosła o wskazanie Prezydenta Miasta L. jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na fakt, iż organ, który wydał decyzję przyznającą świadczeniobiorcy prawo do świadczenia i je wypłacił innej osobie niż ta, która została wskazana w decyzji zobligowany jest do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Takim organem jest Prezydent Miasta L., bowiem świadczeniobiorca zamieszkiwał w tym mieście.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Prezydentem Miasta L. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń – zasiłków pielęgnacyjnych.
Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej u.ś.r.) zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym.
Na podstawie art. 3 pkt 11 u.ś.r. organem właściwym w sprawach w niej regulowanych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.ś.r. zadania w zakresie świadczeń rodzinnych są realizowane przez organ właściwy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.
Bez wątpienia pozostające w sporze organy mają siedziby w różnych województwach: Miasto L. leży w województwie [...], a natomiast Miasto Stołeczne Warszawa – w województwie mazowieckim.
Mając zatem na uwadze, że gminy, których organy pozostają w sporze wchodzą w skład różnych województw, oraz że sprawa, której dotyczy przedmiotowy spór, należy do zadań gminy z zakresu administracji rządowej, stwierdzić trzeba, że właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest – zgodnie z treścią art. 22 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – minister właściwy do spraw administracji publicznej. Obecnie organem właściwym do spraw administracji publicznej jest, na podstawie art. 6 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z tych powodów, w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia niniejszego sporu.
W związku z powyższym wniosek Prezydenta Miasta Lublina skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Skoro w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 postanowienia.