Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 26 listopada 2015 r. Dyrektor MOPR w S. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. M. o udzielenie pomocy w formie dofinansowania do obiadów w szkole oraz zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia jesiennego oraz żywności.
W uzasadnieniu organ wskazał, że J. M. od września 2013 r. do chwili obecnej przebywa poza terenem S. Do dnia 31 sierpnia 2015 r. posiadała zameldowanie na pobyt czasowy w Hostelu [...] w K., gdzie odbywała program [...] w ramach terapii [...]. Po zakończeniu pobytu w ww. Hostelu, pozostała na terenie K., gdzie od dnia 8 maja 2015 r. podjęła pracę w T. oraz wynajęła mieszkanie przy ul. S. [...]. Dzieci J. M. uczęszczają do szkoły podstawowej w K. Co prawda wnioskodawczyni posiada stałe zameldowanie w S., jednak nie ma możliwości zamieszkania w miejscu zameldowania z uwagi na brak tytułu prawnego do lokalu.
Nadto lokal w S. objęty jest wyrokiem z dnia 6 listopada 2007 r. wydanym w sprawie o wydanie lokalu. Powyższe informacje ustalono w ramach wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 7 września 2015 r. w miejscu zamieszkania J. M. przy ul. S. w K. Zdaniem Dyrektora MOPR w S. w sprawie zastosowanie znajduje art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) i to Prezydent Miasta K. jest organem właściwym w sprawie gdyż miejscem zamieszkania wnioskodawczyni, a tym samym miejscem gdzie skupia się centrum życiowe J. M. (art. 25 Kodeksu cywilnego) jest Miasto K. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor MOPR w K. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. wskazał, że organem właściwym do rozpoznania wniosku J. M. jest Prezydent Miasta S., gdyż wnioskodawczyni przybywa na terenie K. jedynie tymczasowo. Nie posiada zameldowania na terenie K., a jak wynika z udzielonych przez zainteresowaną wyjaśnień, po zakończeniu roku szkolnego wraca z rodziną do S., z którym wiąże swoją przyszłość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Ustawa ta stanowiąc w art. 101 ust. 1, że właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, nie zawiera legalnej definicji "miejsca zamieszkania". Z tego powodu zastosowanie w tym zakresie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej rozumie się miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Zatem o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki na ogół nie nastręcza trudności, o tyle przy ustaleniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa.
Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (vide postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OW 154/09).
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać trzeba, iż J. M. po odbyciu leczenia w Ośrodku [...] w K., pozostała w tym mieście i wynajęła mieszkanie (od 21 lipca 2015 r.), tam też podjęła pracę (od 8 maja 2015 r.) i również w tym mieście jej dzieci uczęszczają do szkoły. W tej sytuacji należy przyjąć, że aktualnie wnioskodawczyni faktycznie zamieszkuje w K. i tam koncentruje się jej centrum życiowe, zatem spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do stwierdzenia, że zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem jej zamieszkania jest K. Dla przyjęcia stanowiska Prezydenta Miasta K., nie jest wystarczające, w ocenie Sądu, samo oświadczenie J. M. o planowanym w przyszłości powrocie do S. Skutkiem powyższego jest uznanie, że organem właściwym do rozpoznania wniosku J. M., stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jest Prezydent Miasta K. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.