Postanowienie NSA z 7 marca 2018 r., I OW 271/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą [...] a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania zażalenia N.A. i U. A. na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...] o umorzeniu postępowania

Sprawa

w sprawie udostępnienia akt sprawy postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. jako organ właściwy w sprawie.

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost -Durchowska (spr.)

Uzasadnienie

Pismem z dnia 4 września 2017 r. Wojewoda [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w sprawie określenia organu właściwego do rozpoznania sprawy zażalenia N. A. i U. A. na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] o umorzeniu postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy, w trybie art. 9 ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 ze zm.).

W uzasadnieniu wniosku Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 129 § 1 w związku z art. 144 Kpa. zażalenie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie. W myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 144 Kpa właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 17 Kpa organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostki samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej.

Dalej Wojewoda podniósł, że art. 9 ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości.

Z przepisu art. 3 ust. 1 pkt 7 (w zw. z pkt 5) ustawy z dnia 23 Stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2015 r., poz. 525 ze zm.) można wyprowadzić domniemanie kompetencji wojewody jako organu wyższego stopnia w sprawach z zakresu administracji rządowej. Nie można jednak zgodzić się z tym stanowiskiem, iż jest tu domniemanie kompetencji. Jest to jedynie ogólna kompetencja, która może zostać zrealizowana w kontekście konkretnego przepisu ustawy szczególnej, który winien wskazywać jednoznacznie, iż dana sprawa należy do takiej kategorii.

Zdaniem Wojewody przepis art. 9 ust. 2i nie wprowadził wyjątku od reguły, iż organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostki samorządu terytorialnego pozostaje samorządowe kolegium odwoławcze. Wskazany przepis nie jest także szczególną regulacją stanowiącą podstawę prawną do uznania wojewody jako organu wyższego stopnia poprzez wskazanie, iż jest to sprawa z zakresu administracji rządowej. Tymczasem przepis art. 9 ust 2i ustawy stwierdza jedynie, iż nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości.

W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że w myśl art. 9 ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Skarb Państwa jest reprezentowany przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659), samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201), w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z ust. 2 art. 1 powołanej wyżej ustawy na zasadach określonych w odrębnych ustawach kolegia orzekają w innych sprawach niż wymienione w ust.

1. Brak jest jednak konkretnego przepisu, który dawałby kolegium możliwość orzekania w II instancji w sprawie nienależącej do właściwości jednostki samorządu terytorialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z treścią art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "Ppsa"), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość oraz spory kompetencyjne w przypadkach określonych w art. 4 Ppsa oraz w art. 22 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej jako "Kpa").

Przedstawiony do rozstrzygnięcia spór, jest sporem kompetencyjnym, gdyż dotyczy sporu pomiędzy organem jednostki samorządu terytorialnego, a organem administracji rządowej (A. Skoczylas. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość przed NSA, Warszawa 2008, s. 51 i n.), przy czym spór ten ma charakter sporu negatywnego, albowiem żaden z organów nie uznaje się za organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 ze zm.) z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru. Z kolei z art. 9 ust. 2i wyżej wskazanej ustawy wynika, że nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości.

Bezsporne jest w sprawie, że organem właściwym do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji był starosta, który wykonywał zadania z zakresu administracji rządowej.,

Kwestią sporną pozostaje to, który organ jest organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., albowiem zgodnie z art. 129 § 1 Kpa w zw. z art. 144 Kpa zażalenie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie. Ponadto stosownie do treści art. 127 § 2 Kpa w zw. z art. 144 Kpa właściwy do rozpoznania zażalenia jest organ wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro przepisy ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym nie określają organu wyższego stopnia, zastosowanie znajdują normy ogólne zawarte w Kpa.

Zgodnie z art. 17 pkt 1 Kpa samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej

Tym samym uznać należało, że to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. jest właściwe do rozpoznania zażalenia N.A. i U. A. Podkreślić należy, że przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2017 r., poz. 2234 ze zm.) nie stanowi lex specialis względem postanowień art. 17 pkt 1 Kpa. Przepis ten jedynie wskazuje, że na mocy ustaw szczególnych wojewodzie może zostać powierzona rola organu drugiej instancji. Wśród zadań wojewody w art. 3 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy wymieniono m.in. sprawowanie funkcji organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego.

Właściwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do rozpatrzenia zażalenia, na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2017 r., wynika z samego z art. 9 ust. 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, który nie zawiera zapisu, że organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty jest wojewoda. Przepis ten miałby wówczas charakter lex specialis w stosunku do art. 17 pkt 1 Kpa.

Z przytoczonych powyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko jakie zostało wyrażone w postanowieniach NSA z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt I OW 28/09 i z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt II OW 105/12 wskazujące, że treść przepisów ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7) wskazuje, że dotyczą one sytuacji, gdy sprawy z zakresu administracji rządowej nie zostały przekazane do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego, wówczas bowiem stosownie do przepisów art. 17 pkt 1 Kpa i art. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych organem wyższego stopnia są co do zasady samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne tj. dotyczące spraw określonego rodzaju, stanowią inaczej.

Z tych względów należało uznać, że skoro w przedmiotowa sprawa z zakresu administracji rządowej została przekazana do właściwości organu samorządu terytorialnego - starosty, to organem wyższego stopnia, niezależnie od tego, jakie zadania wykonuje ten organ, zgodnie z art. 17 pkt 1 Kpa jest samorządowe kolegium odwoławcze.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Ppsa rozstrzygnął spór kompetencyjny i wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie jako organ właściwy do rozpoznania zażalenia.