Uzasadnienie
Prezydent Miasta K., działając na podstawie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Prezydentem Miasta R., przez wskazanie Prezydenta Miasta R. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku A.M. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wpłynął wniosek A.M. o skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej w R. W dniu [...] października 2019 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. przekazał wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., gdyż w jego ocenie miejscem zamieszkania wnioskodawcy są K., skoro przebywa aktualnie w hostelu "[...]" w K., zmienił adres do korespondencji, podjął leczenie w K. – zatem to K. są aktualnie centrum życiowym wnioskodawcy
Jednakże MOPS w K. uważa, że wnioskodawca posiada status osoby bezdomnej, a zatem właściwość miejscowa powinna ustalona być w oparciu o zapis art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507), dalej u.p.s., a nie w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy, który stanowi o miejscu zamieszkania.
A.M. od kwietnia 2019 roku przebywa w Hostelu "[...]" w K. Ma tam do dyspozycji pokój ze wspólną łazienką. Pokój nie posiada aneksu kuchennego - aneks kuchenny jest wspólny dla wszystkich gości hotelu. Wnioskodawca nie posiada podpisanej umowy najmu na pokój - może przebywać w hostelu tak długo jak będzie płacił za pobyt, który podyktowany jest względami zdrowotnymi - przyjechał do K. aby podjąć proces leczenia; pobyt nie ma więc charakteru zmiany miejsca zamieszkania. Z całości dokumentacji w sprawie – w szczególności z pisma siostry wnioskodawcy z dnia [...] września 2019 r., postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 18 września 2019 r. - wynika, że wnioskodawca posiada miejsce zamieszkania w R. przy ul. [...]. Nadal jest pod tym adresem zameldowany na pobyt stały.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Prezydent Miasta R. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta K. jako organu właściwego w sprawie. Organ wskazał, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się świadczenia. W mniejszej sprawie wnioskodawca posiada ostatnie zameldowanie na pobyt stały w miejscowości R., niemniej nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., a tym samym ostatnie zameldowanie na pobyt stały w R. nie odnosi skutku prawnego. Od kwietnia 2019 r. przebywa on w hostelu w K., w którym wynajmuje pokój z dostępem do łazienki i aneksu kuchennego i sam wskazał K. jako aktualne miejsce swojego pobytu. Hostel nie jest też schroniskiem dla osób bezdomnych. Do K. wnioskodawca przeniósł swoje centrum życiowe, to właśnie tam korzysta z opieki medycznej, dokonuje badań i zabiegów medycznych. Obecne miejsce zamieszkania (tj. K.) podał, jako adres do korespondencji (nastąpiła zmiana jego dotychczasowych adresów, m.in. w ZUS, sądach, parabankach, placówkach medycznych, salonach telefonii komórkowej).
Osoba posiadając stałe źródło utrzymania, uzyskała możliwość samodzielnego zabezpieczenia swych potrzeb życiowych, wynajmuje pokój w podmiocie świadczącym pewnego rodzaju formę usług hotelowych. Nie jest tym samym osobą pozbawioną innej możliwości, niż korzystanie ze schronienia w schronisku/noclegowni dla osób bezdomnych czy pomieszkiwanie w miejscach nieposiadających funkcji lokalu mieszkalnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Prezydentem Miasta R. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy skierowania A.M. do domu pomocy społecznej.
Stosownie do art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją zawartą w art. 25 k.c. – należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie jej przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Przy czym zaznaczyć należy, że samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2018 r., I OW 238/17). Miejscem zamieszkania jest zatem miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe.
W sprawie niniejszej bezspornym jest, że A.M. zameldowany jest na pobyt stały w R. Od kwietnia 2019 r. mieszka w hostelu w K., jednakże jego pobyt w tym mieście związany był i jest nadal z problemami zdrowotnymi i koniecznymi zabiegami okulistycznymi, a także z powodu hospitalizacji w klinice w K. z powodu niepełnosprawności neurologicznej. We wniosku o skierowanie go do domu pomocy społecznej, A.M. wprost wskazał, że jego pobyt w K. jest jedynie czasowy i był spowodowany wyżej wymienionymi względami medycznymi. W zebranej dokumentacji nie wynika, bo z K. wiązało go coś więcej, niż tylko konieczność leczenia i by z miastem tym wiązał swoją dalszą przyszłość.
Należy więc uznać, że to R., gdzie wnioskodawca posiada adres stałego zameldowania i w którym znajduje się nieruchomość, do której stara się sądownie odzyskać prawo własności (w udziale 1/3), jest miejscem, w którym nadal zamierza na stałe przebywać oraz ośrodkiem osobistych spraw, a tym samym miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c. Jest również miejscem, w którym chce pozostać, na co wskazuje treść złożonego wniosku, w którym wnosi o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w R. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.