Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2015 r. Prezydent Miasta Sosnowca zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Sosnowca a Wójtem Gminy Żarnów w przedmiocie wskazaniu organu właściwego do rozpoznania wnioski M. N. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku podniósł, że pismem z dnia 20 października 2015 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Żarnowie przekazał Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sosnowcu wniosek M. N. o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w N. Przedstawiając stan faktyczny wskazał, że M. N. zameldowana jest na stałe w Sosnowcu, ale w okresie zimowym 2014/2015 przyjechała do syna L. N. do Żarnowa, pozostawiając w Sosnowcu syna G. N., z którym zamieszkiwała. W trakcie jej pobytu w Żarnowie syn G. zmarł, co spowodowało znaczne pogorszenie jej stanu zdrowia, w związku z czym postanowiła pozostać w Żarnowie. Na dzień sporządzenia wniosku przebywa tam już od 10 miesięcy. Dokumentacja w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej (w tym zaświadczenia lekarskie znajdujące się w posiadaniu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sosnowcu) została zgromadzona i wypełniona przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Żarnowie.
Ponieważ M. N. od blisko roku przebywa w Żarnowie i tam jest jej centrum życiowe (lekarz, pomoc rodziny) należy przyjąć, że nie ma ona zamiaru wrócić do Sosnowca. Tym samym, zdaniem wnioskodawcy, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), organem właściwym do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy Żarnów.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Żarnów wniósł o uznanie, że organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Sosnowca. W uzasadnieniu wskazał, że M. N. od kilkudziesięciu lat zameldowana jest na pobyt stały w Sosnowcu, gdzie zamieszkiwała wspólnie z dorosłym synem G. Do syna L. mieszkającego w miejscowości S. gm. Żarnów przyjeżdżała co roku na okres około 3 miesięcy, w ramach standardowych odwiedzin rodzinnych. Tak też było zimą 2014/2015, kiedy to doszło do nagłej śmierci syna G., co spowodowało gwałtowne pogorszenie jej stanu zdrowia. Stała się całkowicie niezdolna do samodzielnego funkcjonowania, wymaga stałej pomocy lekarskiej i opieki. Jednakże jej pobyt w miejscowości S. spowodowany był odwiedzinami u syna, a nie zamiarem stałego opuszczenia mieszkania w Sosnowcu, gdzie pozostawiła dorobek całego życia i gdzie jest zameldowana. Nie można zatem uznać, że zmieniła swoje miejsce zamieszkania, więc organ właściwym do rozpoznania jej wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Sosnowca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W rozpoznawanej sprawie występuje negatywny spór o właściwość miejscową organu, ponieważ zarówno Prezydent Miasta Sosnowca, jak i Wójt Gminy Żarnów uznali się za niewłaściwych do rozpoznania wniosku M. N. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W myśl art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepisy tej ustawy nie zawierają definicji miejsca zamieszkania, jednakże w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym przez miejsce zamieszkania rozumie się miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pogląd ten nawiązuje do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego, a zwłaszcza do zawartej w art. 25 tego Kodeksu definicji miejsca zamieszkania. W związku z tym przyjmuje się, że na miejsce zamieszkania wskazują dwa elementy: zewnętrzny (corpus) – czyli faktyczne przebywanie i wewnętrzny (animus) – czyli zamiar stałego pobytu. Przy czym przez zamiaru stałego pobytu należy rozumieć wolę skoncentrowania w danej miejscowości istotnych dla egzystencji spraw, tak aby stanowiła ona centrum życiowej działalności. Pod pojęciem "zamiar" należy natomiast rozumieć nie wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych okoliczności. Wskazać także należy, że samo zameldowanie nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że M. N. od przełomu roku 2014/2015 mieszka u syna L. w miejscowości S. gm. Żarnów. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Wójta Gminy Żarnów, że nie było jej zamiarem opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego zamieszkania w Sosnowcu. Jednakże okoliczności faktyczne, tj. śmierć syna G. i związane z tym gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia, skutkujące niemożnością samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym, spowodowały, że jej centrum życiowe przeniosło się do miejscowości S., gdzie w domu syna L. znalazła pomoc i wsparcie. Tam też pozostaje pod opieką lekarską, jednakże ze względu na pogarszający się stan zdrowia oczekuje na skierowanie do domu pomocy społecznej. Ta miejscowość stanowi zatem aktualnie centrum jej aktywności życiowej. W chwili obecnej, ze względu na jej stan zdrowia, nie można przyjąć odmiennego stanowiska. Z miejscem stałego zameldowania obecnie nic jej nie łączy.
Z treści art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do rozpatrzenia wniosku jest organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Wobec tego nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania wniosku M. N. i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 101 ust. 1 w związku z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest Wójt Gminy Żarnów.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.