Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Poznaniu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1980 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...].
W uzasadnieniu organ podał następujący stan sprawy: K. S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1980 r., nr [...], oraz utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...], którą to decyzją Naczelnik Gminy w T. uznał, że właścicielem części nieruchomości rolnej położonej w B. wynoszącej 0,52 ha jest M. Z. Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1980 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] lipca 1980 r. uznając, że nie jest organem właściwym w tej sprawie.
Zgodnie z pouczeniem zawartym w powyższym postanowieniu K. S. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił własne postanowienie z dnia [...] września 2013 r. wskazując, że w przypadku braku właściwości organu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują dwie możliwości: przekazanie sprawy według właściwości lub złożenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał wniosek K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] lipca 1980 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu.
Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu zwróciło Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek K. S. w omawianej sprawie.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, wskazując, że – jego zdaniem – organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1980 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] lipca 1980 r. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, a nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Wskazano, że podstawę prawną decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1980 r. stanowi art. 6 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r., nr 14, poz. 78, z późn. zm.). Dekret ten funkcjonuje w porządku prawnym do dnia dzisiejszego, zaś ostateczny kształt nadała mu nowelizacja dokonana ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. nr 106, poz. 668 z późn. zm.). Podano, że zgodnie z obecnym brzmieniem art. 11 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym "o nabyciu własności nieruchomości oraz o ustaleniu ceny nabycia lub o zwolnieniu z obowiązku jej zapłacenia orzeka starosta". Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że organem wyższego stopnia w stosunku do starosty zgodnie z art. 17 pkt 1 K.p.a. jest zaś samorządowe kolegium odwoławcze.
Wobec tego uznano, że decyzję Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1980 r. należy traktować tak, jakby obecnie była ona wydana przez samorządowe kolegium odwoławcze, gdyż kompetencje w tym zakresie przeszły na samorządowe kolegium odwoławcze. Wskazano, że zgodnie z art. 157 § 1 K.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 K.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Zatem organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1980 r. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu.
Podano ponadto, że w niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – prawomocnym wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 780/10, z którego wynika, że organem właściwym do rozpatrzenia kwestii stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy T. z dnia [...] lipca 1980 r., jest samorządowe kolegium odwoławcze.
W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał, że jeśli został zniesiony organ, który wydał zakwestionowaną decyzję, ale istnieje organ, który byłby właściwy do orzekania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, to zachowuje on swe kompetencje merytoryczne do rozstrzygania w trybie nadzorczym. Zdaniem organu wynikająca z art. 157 § 1 k.p.a. zasada, że określenie organu wyższego stopnia następuje w odniesieniu do organu, który wydał kwestionowaną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzję, powinna generalnie mieć zastosowanie także w przypadku zniesienia organu. Nie ma bowiem żadnych podstaw, aby w takiej sytuacji od niej odstąpić. Zatem dopóki funkcjonuje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, to jest on nadal właściwy do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Wobec tego, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, nie można zgodzić się z tezą Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że skoro obecnie na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, organem właściwym do wydania decyzji jest starosta, to organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze. Minister przyjmuje fikcję, że decyzję Naczelnika Gminy T. należy obecnie traktować jak decyzję Starosty (Poznańskiego), a decyzję Wojewody Poznańskiego jak decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody jest bowiem minister i to on zachował kompetencję do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1980 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej.
We wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił uwagę na okoliczność, iż sprawa ta jest w toku i była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 780/10 stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako wydanych przez organ niewłaściwy w sprawie.
Wskazać należy, że stosownie do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną należy rozumieć jako wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Oceną prawną w myśl powołanego przepisu związany jest zarówno organ, jak i sąd, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny. W odniesieniu do związania organu oceną prawną należy zauważyć, iż dotyczy ono nie tylko organu, którego działanie było bezpośrednim przedmiotem orzekania sądu, lecz także każdego innego organu orzekającego w sprawie do czasu jej ostatecznego rozstrzygnięcia.
Z zasady zawartej w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż ani organy, ani sąd nie mogą formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej poglądami, lecz są zobowiązane do podporządkowania się im w pełnym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2009 r. I OSK 426/08).
W wyroku z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 780/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób wyraźny i nie pozostawiający żadnych wątpliwości opowiedział się za właściwością w tej sprawie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako organu powołanego do prowadzenia postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] kwietnia 1980 r. nr [...] i stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydanych w tej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyrok ten ma moc wiążącą zarówno w odniesieniu do organów administracji, jak i sądów administracyjnych.
Zatem nawet, jeśli wyrażone w wyroku stanowisko wzbudza wątpliwości, to dopóki wyrok taki nie został uchylony lub zmieniony, ma ono moc obowiązującą. Niezgodne z art. 153 powołanej ustawy byłoby zatem podważanie stanowiska wyrażonego w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jeżeli bowiem w kwestii właściwości organów wypowiedział się w prawomocnym wyroku sąd administracyjny, to ustalona przez niego właściwość jest wiążąca aż do ostatecznego załatwienia sprawy. Związanie orzeczeniem sądu w tym zakresie powoduje niedopuszczalność powstania w tej samej sprawie sporu kompetencyjnego w rozumieniu art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a co za tym idzie niedopuszczalność wniosku o rozstrzygnięcie takiego sporu.
Mając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 i art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.
O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy.