Uzasadnienie
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta K., wnioskiem z dnia 25 stycznia 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta K. a Burmistrzem Miasta G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. D. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że M. D. podaniem z dnia 28 listopada 2016 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o skierowanie go do domu pomocy społecznej. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że M. D. jest osobą samotną, całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji oraz wymagającą opieki innych osób. Zameldowany jest na pobyt stały w G., jednak od kilkunastu lat nie zamieszkuje w tej miejscowości. Po ukończeniu szkoły średniej wyjechał wraz z matką z G. i zamieszkał na terenie Z. w wynajętym przez matkę mieszkaniu. Po śmierci matki zainteresowany od października 2016 r. przebywa na terenie Miasta K. w Fundacji "[...]". W Ośrodku tym zajmuje samodzielny pokój z dostępem do kuchni i łazienki. OPS w K. przy piśmie z dnia 8 grudnia 2016 r. przekazał podanie M. D., do rozpatrzenia zgodnie z właściwością, do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. Pismem z dnia 30 grudnia 2016 r. MOPS w G. podanie M. D. zwrócił do OPS w K., podnosząc, że G. nie są gminą właściwą do wydania decyzji o skierowaniu zainteresowanego do domu pomocy społecznej.
Kierownik OPS w K. występując o rozstrzygnięcie sporu o właściwość stwierdził, że pobyt M. D. na terenie Miasta K. ma charakter tymczasowy.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Kierownik MOPS G., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta G., podkreślił, że aktualnie Miasto K. spełnia przesłanki miejsca zamieszkania M. D., na co wskazuje okoliczność, że od dłuższego czasu zamieszkuje on na terenie tej gminy. Zamiar przebywania na terenie Miasta K. czyni z tej miejscowości miejsce zamieszkania M. D. Z tych też względów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku M. D. o skierowanie go do domu pomocy społecznej powinien być Burmistrz Miasta K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta K. a Burmistrzem Miasta G. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku M. D. o skierowanie go do domu pomocy społecznej.
Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm. - dalej jako "ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego"), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie czy M. D. można uznać za osobę bezdomną.
W sprawie bezsporne jest, że M. D. nadal jest zameldowany na pobyt stały w G. Nie może jednak tam powrócić, gdyż pozostawiony w G. lokal mieszkalny został zlicytowany z uwagi na nieopłacanie czynszu. Poza tym obecny właściciel lokalu złożył wniosek o wymeldowane M. D. Oznacza to, że M. D. nie ma możliwości powrotu do G. Obecnie zainteresowany przebywa na terenie Miasta K. w Fundacji "[...]". Nie ulega przy tym wątpliwości, że pobyt w takiej placówce nie może być traktowany jako służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Skoro w sprawie niesporne jest, że M. D. nie może powrócić do miejsca, gdzie jest zameldowany na pobyt stały oraz że przebywa w ośrodku, który nie stanowi "lokalu mieszkalnego" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, to zachodzą przesłanki do uznania M. D. za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s.
W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania M. D. na pobyt stały było Miasto G., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie zainteresowanego w domu pomocy społecznej jest Burmistrz Miasta G. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.