Uzasadnienie
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Rybniku, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Rybnika, w piśmie z 8 listopada 2013 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Burmistrzem Miasta i Gminy Jabłonowo – Kierownikiem Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jabłonowie Pomorskim poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy związanej z przyznaniem świadczenia z pomocy społecznej dla G.S. w postaci opłacenia kosztów pobytu osoby bezdomnej w schronisku oraz zasiłku celowego.
W uzasadnieniu wniosku podano, że G.S. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w Rybniku z wnioskiem o udzielenie mu pomocy w postaci opłacenia kosztów pobytu w Schronisku "[...]i" mieszczącym się w R. oraz przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. W wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca był zameldowany na pobyt stały w gminie Jabłonowo Pomorskie. G.S. jest osobą bezdomną, bierną zawodowo, był hospitalizowany w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 3 w Rybniku. Od kilku lat przebywał na terenie Rybnika, do śmierci konkubiny zamieszkiwał tam wraz z nią, nie będąc zameldowany w Rybniku. Burmistrz Jabłonowa Pomorskiego wydał decyzję potwierdzająca prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez G.S. Dokumentacja sprawy została odesłana przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Jabłonowie Pomorskim, wedle wnioskodawcy to ten podmiot winien być uznany za organ właściwy do załatwienia sprawy. Kopię wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość doręczono Burmistrzowi Jabłonowa Pomorskiego, który nie udzielił odpowiedzi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 267, zwana dalej K.p.a.) spory o właściwość rozstrzygają między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4 – wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. Spór tzw. negatywny występuje w sytuacji, w której organy odmawiają obywatelowi ingerencji na tej zasadzie, że sprawa do ich zakresu działania nie należy (por. K. Defecińska, Spory o właściwość organu administracji publicznej, Warszawa 2000, s. 46). W sporze negatywnym, albowiem żaden z podmiotów w nim pozostający nie uznaje się za właściwy do załatwienia sprawy, pozostają dwa organy jednostek samorządu terytorialnego – Prezydent Miasta Rybnika oraz Burmistrz Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie, które to podmioty nie mają wspólnego organu wyższego stopnia. Przyznawanie schronienia osobom tego pozbawionym oraz przyznawanie zasiłku celowego należy do zadań własnych gminy (por. art. 17 ust.1 pkt 2 i 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Dz. U. z 2013 r., poz. 182, zwana dalej Ups). Przedmiot sprawy oraz charakter podmiotów pozostających w sporze o właściwość wskazuje, że spór ten winien rozstrzygnąć sąd administracyjny.
Z kolei przepis art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej Ppsa) określa, że sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Właściwym do rozstrzygnięcia tego typu sporów jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 Ppsa). Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 Ppsa stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a spór rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny na wniosek postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (por. art. 15 § 2 Ppsa).
Spór pomiędzy Prezydentem Miasta Rybnika a Burmistrzem Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie dotyczy właściwości miejscowej organu na tle przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Zagadnienie to normuje art. 101 Ups, który określa m. in., że "Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie" (ust. 1), "W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały" (ust. 2), "W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie" (ust. 3), "W przypadkach, o których mowa w ust. 3, można przyznać świadczenia wymienione w art. 37-42 i 47-50" (ust. 4). G.S. jest osobą bezdomną, przebywającą w schronisku zlokalizowanym na obszarze właściwości miejscowej Prezydenta Miasta Rybnika. Ostatnie stałe zameldowanie G.S. to miejscowość położona na terenie gminy Jabłonowo Pomorskie. Z oświadczenia strony wynika, że nie wiąże swej przyszłości z gminą ostatniego zameldowania, a chciałby pozostać w schronisku i podjąć leczenie odwykowe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na charakter świadczeń o przyznanie których na rzecz G.S. chodzi, zasadnie będzie mówić o sprawie niecierpiącej zwłoki, to zaś nakazuje wskazać na organ właściwy dla gminy pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Prawodawca o podstawach przyznania zasiłku celowego na zakup lekarstw stanowi w art. 39 ust. 2 Ups, zaś o udzieleniu schronienia przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego, m. in. w schroniskach, traktuje w art. 48 ust. 2 Ups. Oba te przypadki mieszczą się zatem w katalogu świadczeń, do których odsyła przepis art. 101 ust. 4 Ups. Z tych względów właściwym miejscowo do rozpoznania sprawy o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w postaci przyznania zasiłku celowego na zakup lekarstw oraz udzielenia schronienia będzie Prezydent Miasta Rybnika. Dodać należy, że z mocy art. 101 ust. 7 Ups "Gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu". Gmina Jabłonowo Pomorskie będzie zatem zobowiązana do zwrotu na rzecz Gminy Miasta Rybnik kwot przyznanych świadczeń z pomocy społecznej.
Z powyższych względów postanowiono wyznaczyć Prezydenta Miasta Rybnika, jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.
Mając powyższe na uwadze naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 Ppsa orzekł, jak w postanowieniu.