Postanowienie NSA z 28 kwietnia 2020 r., I OW 296/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty B. o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy Starostą B. a Starostą R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania

Sprawa

sprawy dotyczącej wykonania zakazu prowadzenia pojazdów postanawia: wskazać Starostę R. jako organ właściwy w sprawie

Skład

sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący
sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz przewodniczący, sprawozdawca
sędzia del. WSA Anna Wesołowska przewodniczący

Uzasadnienie

Starosta B. wnioskiem z dnia 10 grudnia 2019 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy Starostą B. a Starostą R. poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej wykonania zakazu prowadzenia pojazdów wobec K. J. We wniosku wskazano, że w dniu 12 listopada 2019 r. do Starostwa B. wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2019 r., sygn. [...], w którym wobec skazanego K. J. orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. W piśmie przewodnim Sąd wskazał P. jako adres zamieszkania skazanego. W związku z tym, Starosta B. zawiadomieniem z dnia 14 listopada 2019 r. przekazał wyrok nakazowy zgodnie z właściwością do Starostwa Powiatowego w R. celem rozpatrzenia. W dniu 25 listopada 2019 r. Starosta R. odesłał przekazaną dokumentację z informacją, że K. J. zameldowany jest na pobyt stały w S., tym samym to Starosta B. jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy. W celu ustalenia miejsca zamieszkania skazanego, Starosta B. zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] o wskazanie adresu zamieszkania K. J. W odpowiedzi Sąd wskazał, że skazany odbiera korespondencję kierowaną na adres w P. Fakt ten następnie został potwierdzony przez samego K. J., który w dniu 30 listopada 2019 r. przesłał oświadczenie, w którym wskazuje, że jego miejscem zamieszkania jest P. Z powyższych względów organem właściwym jest Starosta R. W odpowiedzi na wniosek Starosta R. wskazał, że organem właściwym do wykonania zakazu prowadzenia pojazdów wobec K. J. jest Starosta B. Wyjaśnił, że dokument prawa jazdy jest wydawany przez organ właściwy ze względu na stałe miejsce zameldowania kierowcy. Jeżeli osoba nie posiada stałego miejsca zameldowania wówczas można wydać dokument prawa jazdy zgodnie z zameldowaniem na pobyt czasowy, a jeśli nie posiada żadnego miejsca zameldowania - to na podstawie miejsca zamieszkania. Każdy organ wydając prawo jazdy gromadzi i przechowuje akta danego kierowcy i przekazuje te akta do innego organu w przypadku zmiany przez kierowcę adresu zameldowania na pobyt stały. W systemie CEPiK urząd wydający prawo jazdy ma dostęp do informacji w zakresie byłych i toczących się postępowań tylko wobec kierowców, którym wydał prawo jazdy. W przypadku zatrzymania prawa jazdy przez Sąd, prokuraturę lub Policję dokument ten przesyłany jest do organu, który wydał prawo jazdy i w którym znajduje się cała dokumentacja kierowcy. Tak też stało się z prawem jazdy K. J. Odpis wyroku należy wprowadzić do systemu CEPiK w Starostwie Powiatowym w B. Adres zamieszkania wskazany przez K.J. w oświadczeniu należy traktować jako adres do korespondencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm, dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. spory te rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie wystąpił spór negatywny, gdyż żaden z organów nie uważa się za właściwy w sprawie.

Stosownie do art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 523) w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu (§ 2).

Z kolei art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341) ogólnie stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Obowiązujące przepisy nie wskazują zatem sposobu ustalania właściwości miejscowej starosty właściwego do rozpatrzenia sprawy.

Oznacza to, że zastosowanie znajdą zasady przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 21 K.p.a.). W niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę przepisy art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., który stanowi, że właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według dalszych kryteriów.

Przyjmuje się, że kluczowe znaczenie ma miejsce zamieszkania, a nie zameldowania strony. Zameldowanie bowiem nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Ze względu na brak regulacji w prawie administracyjnym, miejsce zamieszkania strony będącej osobą fizyczną należy oceniać na podstawie przepisów prawa cywilnego - Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z brzmieniem art. 25 K.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Innymi słowy - miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. W tej materii mogą decydować różnorakie okoliczności.

W rozpatrywanej sprawie skazany oświadczył jednoznacznie, że jego miejscem zamieszkania jest P. Wynika to również z zawiadomienia z Sądu Rejonowego w [...], w którym wskazano, że P. jest adresem zamieszkania skazanego. Prowadzi to do wniosku, że organem właściwym w sprawie jest Starosta R. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.