Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] grudnia 2019 roku Wójt Gminy [...] (Wnioskodawca) wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta [...] (Prezydent) w sprawie wydania decyzji administracyjnej w sprawie skierowania do Domu Pomocy Społecznej w [...].
Wnioskodawca wyjaśnił, że [...] listopada 2019 roku do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło zawiadomienie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] listopada 2019 roku zawiadamiające, że uznaje się za organ niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku E. O. (Zainteresowany) z [...] października 2019 roku w sprawie umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej w [...].
Wnioskodawca wyjaśnił że miejscem zameldowania na pobyt stały Zainteresowanego (ur. [...] maja 1930 rok) jest [...], ul. [...]. Do [...] czerwca 2016 roku był on objęty pomocą w formie usług opiekuńczych w miejscu swojego zameldowania 2 godziny dziennie przez 5 dni w tygodniu. Od czerwca 2016 roku Zaintersowany przebywa w Domu Seniora [...] w [...], gmina [...]. Jego pobyt w [...] nie jest uwarunkowany chęcią zmiany miejsca pobytu, ale wynika z faktu, że wymaga on opieki, której nie może uzyskać w miejscu zameldowania na pobyt stały. Z rozmowy z córką Pana O. wynika, że stan zdrowia ojca zagrażał jego życiu i dlatego zmuszona była zaopiekować się nim poprzez umieszczenie go w całodobowej placówce najbliżej swojego miejsca zamieszkania. Zmiana pobytu jest zatem spowodowana okolicznościami niezależnymi od Zainteresowanego. Wnioskodawca wskazał, że w jego ocenie nie można uznać by spełnione były przesłanki z art. 25 k.c. pozwalające na uznanie, że Zainteresowany przebywa z zamiarem stałego pobytu na terenie Gminy [...].
Wątpliwości budzi bowiem czynnik wewnętrzny, gdyż Zainteresowany nie potwierdził zamiaru stałego pobytu w Domu Seniora [...] w miejscowości [...]. Nie można zatem stwierdzić, że gmina [...] właściwa ze względu na siedzibę prywatnego Domu Seniora stanowi miejsce zamieszkania Zainteresowanego ubiegającego się o skierowanie do publicznej placówki, a mianowicie, że osoba ta przebywa w niej z zamiarem stałego pobytu
W odpowiedzi na wniosek Prezydent wniósł o wyznaczenie Wnioskodawcy jako organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Uzasadniając swoje stanowisko Prezydent wskazał, że do [...] czerwca 2016 roku Zainteresowany był objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w formie usług opiekuńczych w miejscu swojego ówczesnego miejsca zamieszkania. W czerwcu 2016 roku zainteresowany zgodnie ze swoją wolą zdecydował się zamieszkać w prywatnym Domu Seniora w [...], gdzie przebywa nadal.
Prezydent podkreślił, że Zainteresowany we wniosku z dnia [...] października 2019 roku jasno i wyraźnie podkreślił, "(...) proszę o przyjęcie do Domu Pomocy Społecznej w miejscu bliskiego zamieszkania mojej córki - najbliższej mi osoby - w mieście [...] (województwo [...])". Jest to zatem okoliczność, której nie sposób pominąć przy rozpoznawaniu sporu, co do właściwości miejscowej organu w sytuacji trudności z jednoznacznym określeniem miejsca zamieszkania strony postępowania. Wskazał, że w sprawach, w których wnioskodawca od dłuższego czasu przebywa (od 4 lat) poza miejscem dotychczasowego zamieszkania, oznaczenie właściwości miejscowej organu przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z adresem dotychczasowego miejsca pobytu (zameldowania) nie jest zgodne ani z wolą ani z interesem samej strony. Podkreślił, że ustalenie, iż Zainteresowany stale zamieszkuje w [...], mimo że zmiana sytuacji życiowej i zdrowotnej uniemożliwia mu tam pobyt byłoby nie tylko fikcją, ale i zaprzeczeniem zasad, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór zaistniały na gruncie rozpoznawanej sprawy ma charakter negatywny, gdyż zarówno Wnioskodawca, jak i Prezydent uznają się za organy niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku Zainteresowanego o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm., dalej "ustawa"), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy (art. 101 ust. 1 ustawy), chyba że jest to osoba bezdomna, to wówczas jest to ostatnie miejsce jej zameldowania (ust. 2).
W sprawie niesporne jest, że Zainteresowany nie może być uznany za osobę bezdomną. Do 2016 roku zamieszkiwał w [...], dopiero z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i konieczność objęcia go opieką całodzienną opieką przyjęty został do Domu Seniora w miejscowości [...].
Zatem dla rozstrzygnięcia sporu o właściwość konieczne jest ustalenie miejsca zamieszkania Zainteresowanego.
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 kc, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny, tj. przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wewnętrzny, tj. wola, zamiar stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Nie stanowi zatem o miejscu zamieszkania w rozumieniu tego przepisu fakt, że występuje jedna ze wskazanych w nim przesłanek, polegająca na samym tylko zamieszkaniu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu.
O stałym pobycie osoby fizycznej na danym terenie decyduje założenie w danej miejscowości centrum swoich spraw osobistych i majątkowych. W ten sposób uzewnętrzniany jest zamiar stałego pobytu w danej miejscowości.
Jak wynika z akt sprawy, Skarżący już od czterech lat przebywa w Domu Seniora w miejscowości [...]. Adres tego domu został przez niego wskazany jako adres zamieszkania w we wniosku z [...] października 2019 roku wnosił o przyjęcie do Domu Pomocy Społecznej w miejscu bliskiego zamieszkania jego córki, to jest w [...].
Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, Zainteresowany nie miał możliwości samodzielnego zamieszkiwania w [...] z uwagi na stan zdrowia. Z akt sprawy nie wynika, by nastąpiła poprawa jego stanu zdrowia, która umożliwiałaby mu samodzielną funkcjonowanie w [...]. Zainteresowany sam wskazuje, że chciałby przebywać w pobliżu miejsca zamieszkania swojej córki, czyli w pobliżu [...]. Oznacza to, że za miejsce zamieszkania Zainteresowanego należy uznać Gminę [...], na terenie której przebywa obecnie i na terenie której pragnie pozostawać z uwagi na więzi rodzinne.
Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, iż na gruncie niniejszej sprawy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia sprawy Zainteresowanego jest wnioskodawca to jest Wójt Gminy [...].
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia