Uzasadnienie
Burmistrz [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość) pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem Miasta [...] o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego i skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku Burmistrz [...] wskazał, że pismem z dnia 29 sierpnia 2018 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] przekazał wniosek z dnia 29 sierpnia 2018 r. o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego i skierowanie do domu pomocy społecznej Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...]. Przekazując wniosek wskazał, że [...] jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2018 r. poz. 1508, ze zm. dalej jako u.p.s.), posiadającą ostatni adres zameldowania w [...], w związku z czym właściwą do udzielenia pomocy jest gmina [...] na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s.
Burmistrz [...] stwierdził zaś, że [...] nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., bowiem zamieszkuje w [...] przy ul. [...]. Zdaniem organu oświadczenie składane przez [...] i [...] (rodzinę zastępczą wnioskodawcy), że nie przyjmą go do swojego mieszkania po zakończeniu hospitalizacji, nie stanowi podstawy do uznania, że wnioskodawca pozbawiony został lokalu, w którym może zamieszkać. Z akt sprawy wynika natomiast, że [...] przed hospitalizacją mieszkał przy ul. [...] w [...]. Ponadto organ wskazał, że nawet w przypadku zrealizowania swoich zapowiedzi przez rodzinę zastępczą, wnioskodawcy przysługuje ochrona współposiadania przedmiotowego lokalu mieszkalnego, na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Organ zauważył także, że jeżeli [...] nie posiada tytułu prawnego do ww. lokalu mieszkalnego, wówczas osoba uprawniona winna skierować sprawę na drogę postępowania sądowego celem uzyskania wyroku eksmisyjnego, w którym sąd z urzędu zobowiązany jest orzec o prawie do lokalu socjalnego. Tym samym, zdaniem Burmistrza [...], uznać należy, że wnioskodawca nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., bowiem zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w [...], którego jest współposiadaczem. Zatem organem właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku stałego i skierowania do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...].
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] wniósł o wskazanie Burmistrza [...] jako organu właściwego do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, bowiem wnioskodawca jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. W takim przypadku, zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Na poparcie tego twierdzenia organ wskazał, że w dniu 29 sierpnia 2018 r. wnioskodawca złożył wniosek o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej, przebywając w schronisku dla osób bezdomnych w [...], przy ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że posiada zameldowanie w [...] przy ul. [...] oraz że nie ma możliwości zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w [...]. Organ wskazał ponadto, że okoliczność posiadania ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały w [...] pod ww. adresem została potwierdzona przez Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA pismem z dnia 7 września 2018 r. Wyjaśnił przy tym, że wnioskodawca był hospitalizowany w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w [...] ul. [...], z którego w dniu 7 listopada 2018 r. został wypisany do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w [...] przy ul. [...], gdzie przebywa nadal (pismo ZOL w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r.).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu, stanowisko Burmistrza [...] o uznanie właściwym do rozstrzygnięcia sprawy Prezydenta Miasta [...], na podstawie przepisu art. 101 ust. 1 u.p.s., nie znajduje oparcia w przedstawionym stanie faktycznym sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2018 poz. 2096, ze zm.; dalej jako k.p.a.) - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem Miasta [...] jest sporem negatywnym o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego i skierowania do domu pomocy społecznej.
Zasady ustalania właściwości miejscowej w sprawach z zakresu pomocy społecznej określa przepis art. 101 ust.1 u.p.s. stwierdzający, że generalnie właściwość ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Przepis art. 6 pkt 8 u.p.s. definiuje osobę bezdomną jako osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Z kolei art. 59 ust.1 u.p.s. przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego. Art. 25 k.c. przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności człowieka. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe, i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie ześrodkowania aktywności życiowej w określonej miejscowości.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2018 r., którą to decyzją przyznano wnioskodawcy świadczenie z pomocy społecznej w formie schronienia od dnia 28 sierpnia 2018 r. do dnia 30 września 2018 r. W dniu 28 sierpnia 2018 r. wnioskodawca został wypisany z Wojewódzkiego Szpitala przy ul. [...] w [...], a rodzina zastępcza odmówiła przyjęcia go do domu. Fakt ten znajduje potwierdzenie w oświadczeniach opiekunów zastępczych, którzy stwierdzili, że po wypisaniu ze szpitala nie przyjmą [...] do swojego domu. Ponadto z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. wynika, że w dniu 28 sierpnia 2018 r., po wyjściu ze szpitala, wnioskodawca opuścił pieczę zastępczą, zatem decyzją tą uchylono decyzję z dnia 27 kwietnia 2012 r. przyznającą świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania wnioskodawcy w rodzinie zastępczej niezawodowej i ustalono, że od dnia 28 sierpnia 2018 r. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniego wychowanka nie przysługuje z powodu faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej. W składanych oświadczeniach wnioskodawca wielokrotnie wskazywał, że jest osobą bezdomną, żyje w ubóstwie, nie posiada mieszkania. Ponadto w dniu 29 sierpnia 2018 r. wnioskodawca złożył wniosek o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej, przebywając w schronisku dla osób bezdomnych w [...] przy ul. [...].
Z tych powodów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy, że wnioskodawca jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Brak jest bowiem podstaw do kwestionowania znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. Nie wynika z nich także, wbrew twierdzeniom Burmistrza [...], że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w [...]. Ewentualne roszczenia posesoryjne, z którymi mógłby wystąpić na drogę postępowania sadowego, nie wpływają na aktualną sytuację wnioskodawcy, która w przekonaniu sądu, świadczy o tym, że jest on osobą bezdomną.
Zgodnie zatem z art. 101 ust. 2 u.p.s. organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego i skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz [...].
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.