Uzasadnienie
Prezydent Miasta P., reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., pismem z dnia 27 grudnia 2022 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy G. w przedmiocie rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Wójt Gminy G., reprezentowany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G., przekazał Prezydentowi Miasta P. wniosek J. P. z dnia 7 czerwca 2022 r. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Przekazując wniosek Wójt kierował się normą art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268; powoływanej dalej jako "u.p.s."), zgodnie z którą w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Wskazano, iż ostatnim miejscem zameldowania wyżej wymienionej na pobyt stały był P., [...] Z. [...].
Organ wnioskujący o rozstrzygniecie sporu o właściwość uznał jednak, że J. P. nie może być uznana za osobę bezdomną. Powołano się na przeprowadzony z wyżej wymienioną wywiad środowiskowy, z którego wynika, iż zamieszkuje ona u swojej siostry w miejscowości Z. w gminie G.. W związku z powyższym uznano, że organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy G., zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s.
W odpowiedzi na wniosek, Wójt Gminy G., reprezentowany Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G., odwołując się do art. 101 ust. 1-2 i 7u.p.s., art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740) oraz art. 21 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; przywoływanej dalej jako "k.p.a."), podniósł, że J. P. nie przebywa na terenie Gminy G., nigdy nie przebywała na terenie tej gminy z zamiarem stałego pobytu, jak również nigdy nie była na jej terenie zameldowana. Przez krótki czas, jako osoba bezdomna przemieszczająca się po kraju, przebywała na terenie gminy, jednakże pobyt ten od samego początku traktowany był jako chwilowy, zarówno przez J. P., jak i właściciela mieszkania, które zajmowała. Podkreślono, że obecnie pod wskazanym adresem mieszka jedynie wnuk właścicielki domu, według którego relacji wyżej wymieniona przebywała w nim krótko i od listopada 2022 r. przebywa w [...] S..
Mając na względzie zaistniały stan faktyczny i prawny, Wójt Gminy G. wskazał, że jeżeli J. P. jest osobą bezdomną, to wówczas organem właściwym do rozpatrzenia jej wniosku będzie Prezydent Miasta P.. Natomiast w sytuacji, w której okazałoby się, że wyżej wymieniona nie jest osobą bezdomną i zamieszkuje w [...] S., to wówczas organem właściwym byłby Burmistrz [...] S..
Z informacji uzyskanej z Wydziału Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych Prezydenta Miasta P. w dniu 26 sierpnia 2022 r. wynika, że J. P. jest zameldowana na pobyt stały przy ul. [...] w miejscowości T., gminie T..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei art. 59 ust. 1 u.p.s. stanowi, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Z akt sprawy wynika, że J. P. w dniu 7 czerwca 2022 r. złożyła wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z przeprowadzonego z wyżej wymienioną w dniu 4 lipca 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że była ona wówczas osobą bezdomną, a jej ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały znajdowało się w P. [...] Z. [...]. Równocześnie z załączonej do akt sprawy odpowiedzi Wydziału Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych Prezydenta Miasta P. na wniosek o udostępnienie danych z rejestru PESEL dotyczących wyżej wymienionej z dnia 26 sierpnia 2022 r. wynika, że posiada ona adres zameldowania na pobyt stały w gminie T.. Brak jest natomiast jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej aktualne miejsce zamieszkania wnioskodawczyni.
Mając na względzie powyższe okoliczności uznać należało, że czynności zmierzające do wyjaśnienia tej okoliczności nie podjął w istocie żaden z organów, a dopiero ustalenia w tym przedmiocie, pozwoliłyby na wskazanie organu właściwego miejscowo do załatwienia sprawy w przedmiocie skierowania J. P. do domu pomocy społecznej. Co więcej, okoliczność iż wyżej wymieniona pozostaje zameldowana na pobyt stały w gminie T. wyklucza z przedmiotowego postępowania organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, albowiem Prezydent Miasta P. występuje w niniejszej sprawie jako organ reprezentujący gminę, na której terenie zainteresowana rzekomo miała ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. Powyższe pozostaje w sprzeczności z informacją zawartą w piśmie Wydziału Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych Prezydenta Miasta P. z dnia 26 sierpnia 2022 r. i w sprzeczności z oświadczeniem strony z 4 lipca 2022 r.
W związku z powyższym wyjaśnić należy, że wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, co niewątpliwie należy do organów administracji, a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu. Niepełne i niejednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, dotyczące miejsca zamieszkania osoby, która ma być skierowana w domu pomocy społecznej nie pozwalają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na oznaczenie organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy i stąd też w tym stanie sprawy brak jest podstaw do rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.