Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 20 lutego 2013 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnowie Opolskim działając z upoważnienia Wójta Gminy Tarnów Opolski zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rudzie Śląskiej działającym z upoważnienia Prezydenta Miasta Ruda Śląska, w sprawie dotyczącej przyznania J. K. zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup środków czystości, bielizny osobistej i pokrycie kosztów pobytu w hotelu oraz świadczenia pieniężnego na żywność.
W dniu 8 stycznia 2013 r. J. K. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Rudzie Śląskiej (dalej również jako: MOPS w Rudzie Śląskiej) wniosek o przyznanie pomocy społecznej. Wniosek ten wraz z aktami sprawy pismem z dnia 15 stycznia 2013 r. został przekazany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnowie Opolskim (dalej również jako: GOPS w Tarnowie Opolskim), ponieważ w ocenie MOPS w Rudzie Śląskiej wnioskodawca posiada ostatni adres zameldowania na terenie Gminy Tarnów Opolski.
Zdaniem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnowie Opolskim, właściwość miejscową gminy należało jednak ustalić według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). J. K. nie może zostać uznany za osobę bezdomną, ponieważ posiada miejsce zamieszkania w wynajętym lokalu, co jednoznacznie potwierdza w swojej korespondencji Dyrektor MOPS w Rudzie Śląskiej. Na poparcie takiego stanowiska przytoczono postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r., I OW 116/10, z którego wynika, że podnajmowanie pokoju z dostępem do kuchni i łazienki oraz deklarowana intencja stałego związania się z miastem poprzez ubieganie się o przyznanie lokalu mieszkalnego z jego zasobów, stanowi podstawę przyjęcia, że osoba przebywa w danym miejscu z zamiarem stałego pobytu.
W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor MOPS w Rudzie Śląskiej wniósł o wskazanie, że organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy Tarnów Opolski oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż J. K. w chwili składania wniosku o przyznanie pomocy przebywał i nadal przebywa w hotelu Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] przy ul. [...] w Rudzie Śląskiej. Zamieszkujące w hotelu osoby nie posiadają umowy najmu i są zameldowane jedynie na pobyt czasowy. J. K. został skierowany do hotelu 25 kwietnia 2012 r. z powodu bezdomności, a wcześniej zamieszkiwał w Kosorowicach, gminie Tarnów Opolski, gdzie był zameldowany na pobyt stały od 26 lutego 1954 r. do 12 marca 2006 r., co potwierdza pismo Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Ruda Śląska z dnia 18 maja 2012 r.
Następnie, J. K. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Katowicach jako osoba bezrobotna od dnia 27 lutego 2012 r. bez prawa do zasiłku i podjął starania o pozyskanie mieszkania składając wniosek o lokal z zasobów miasta. Wniosek ten został rozpatrzony pozytywnie i wnioskodawca znajduje się na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego na dziesiątym miejscu. W lutym 2012 r. J. K. zmuszony został do opuszczenia noclegowni, w której przebywał z uwagi na jej likwidację i został umieszczony w Ośrodku Dobroczynnego Towarzystwa Chrześcijańskiego w Katowicach, a następnie skierowany do hotelu GSM [...] w Rudzie Śląskiej, gdzie przebywa od 25 kwietnia 2012 r., będąc zameldowanym na pobyt czasowy. MOPS w Rudzie Śląskiej przyznawał od tego czasu wnioskodawcy świadczenia z pomocy społecznej.
J. K. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ nie posiada stałego zameldowania oraz nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Hotel GSM [...] służy jedynie do krótkotrwałego pobytu osób. Zatem, ponieważ jego ostatnim miejscem zameldowania są Kosorowice w gminie Tarnów Opolski, w niniejszej sprawie właściwym miejscowo organem jest Wójt Gminy Tarnów Opolski.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie ma miejsce spór o właściwość, ponieważ w sporze pozostają organy jednostek samorządu terytorialnego. Z uwagi na to, że Wójt Gminy Tarnów Opolski oraz Prezydent Miasta Ruda Śląska nie posiadają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, do rozpoznania sporu właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.).
Rozstrzygając wniesiony spór Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, iż właściwość miejscową gminy w sprawach o świadczenie z pomocy społecznej określa przepis art. 101 ustawy o pomocy społecznej. W myśl ust. 1 art. 101 właściwość tę określa się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ponieważ ustawa nie definiuje pojęcia miejsce zamieszkania ustala się go według przepisów Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z okoliczność podanych w odpowiedzi na wniosek wynika, że J. K., który opuścił w marcu 2006 r. stałe miejsce zamieszkania w Kosorowicach gmina Tarnów Opolski, gdzie był zameldowany na pobyt stały, od tego czasu przebywał w różnych miejscowościach (Opole, Gliwice, Katowice) korzystając z noclegowni lub innych miejsc krótkotrwałego pobytu. Ostatnio od kwietnia 2012 r. przebywa w hotelu Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w Rudzie Śląskiej, będąc tam zameldowany na pobyt czasowy.
W takiej sytuacji Prezydent Miasta Ruda Śląska zasadnie twierdzi, że strona jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Nie zamieszkuje bowiem w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, nie jest zameldowany na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W przypadku osób bezdomnych właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Jest niewątpliwe, że ostatnim miejsce zameldowania J. K. na pobyt stały są Kosorowice gmina Tarnów Opolski.
Gmina ta w okresie pobytu J. K. w hotelu GSM [...] w Rudzie Śląskiej – jako właściwa – przyznawała mu świadczenia z pomocy społecznej.
Wobec tego, że sytuacja życiowa strony obecnie nie uległa zmianie właściwą do rozpatrzenia wniosku J. K. o przyznanie zasiłków okresowego i celowego jest Gmina Tarnów Opolski.
Z powyższy względów na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Sąd nie uwzględnił wniosku Prezydenta Miasta Ruda Śląska o zasądzenie kosztów postępowania z braku podstaw prawnych do wydania orzeczenia w tym przedmiocie.