Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 listopada 2013 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], wystąpił na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej kpa) w zw. z art. 4 i 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa) do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...] przez wskazanie organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku E. T. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia zimowego dla dziecka oraz opłaty mieszkaniowe, zasiłku celowego na zakup żywności dla dwu osób w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu szczepionek.
W uzasadnieniu Kierownik MOPS w [...] wskazał, że 6 września 2013 r. E. T. (dalej wnioskująca) wniosła "o przyznanie zapomogi". Podczas przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego dnia 13 września 2013 r., wnioskująca sprecyzowała, że oczekuje przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup odzieży, obuwia zimowego dla dziecka i opłaty mieszkaniowe, zasiłku celowego na zakup żywności dla dwu osób w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".
Decyzją z [...] 2013 r. nr [...] Kierownik MOPS w [...] z upoważnienia Burmistrza Miasta [...], przyznał wnioskującej zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r. Pismem z 26 września 2013 r. Kierownik MOPS w [...] przekazał dokumentację Kierownikowi MOPS w [...] celem rozpoznania wniosku w zakresie przyznania zasiłku celowego i zasiłku celowego na zakup żywności.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość miejscową, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] wskazał, że wnioskująca przebywa na terenie Jasła w swym domu rodzinnym tylko dzięki umożliwieniu przez jej rodziców, gdzie jest zameldowana tylko w celu otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych. Miejscem zamieszkania wnioskującej są [...] i nie ma na to wpływu fakt jej czasowego zameldowania w [...]. Przebywając u rodziców, wnioskująca podejmuje wyłącznie takie czynności, które są niezbędne dla zaspokojenia bieżących potrzeb życiowych jej i dziecka, oczekuje ciągle na rozwiązanie jej spraw rodzinnych, co umożliwi powrót do [...]. Dlatego, zdaniem Burmistrza Miasta [...], argumentacja wnioskodawczyni w żaden sposób nie przemawia za uznaniem, że [...] jest jej miejscem zamieszkania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, bowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku E. T. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup odzieży, obuwa zimowego dla dziecka i opłaty mieszkaniowe, zasiłku celowego na zakup żywności dla dwu osób w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu szczepionek.
W sprawach z zakresu pomocy społecznej przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust 1 ups, w świetle którego właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 kc, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (postanowienie NSA z 21.3.2014 r., I OW 310/13; 2.9.2010 r., I OW 74/10, cbosa). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swych czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze przyjmuje się, że zamiar stałego pobytu winien wynikać z takiego zachowania osoby fizycznej, który wskazuje na rzeczywiste powiązanie jej działalności życiowej z określoną miejscowością. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym miejscem, gdzie koncentrują się aktualnie sprawy dorosłej osoby fizycznej (postanowienia NSA z: 27.9.2013 r., I OW 129/13; 30.7.2013 r., I OW 91/13; 16.4.2013 r., I OW 4/13, cbosa). Nie ulega przy tym wątpliwości, że samo zameldowanie pod określonym adresem w danej miejscowości nie oznacza zamieszkania w tej miejscowości w rozumieniu art. 25 kc. O ile w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że wnioskująca obecnie zamieszkuje w Jaśle, to spełnienie drugiej z powołanych przesłanek (zamiar stałego pobytu) budzi wątpliwości Kierownika MOPS w [...].
W chwili obecnej, ze względu na przytoczone w stanie sprawy okoliczności osobiste wnioskującej i zarejestrowanie się w PUP w [...], to właśnie w tej miejscowości koncentrują się istotne sprawy osobiste i życiowe wnioskującej. Nie można zatem przyjąć że chęć powrotu w przyszłości do Katowic, przesądza o tym, że brak jest przesłanki "zamiaru stałego pobytu" wnioskodawczyni w [...] (art. 25 kc).
Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawczyni od 1 lipca 2013 r. nie zamieszkuje już w [...], a jej życie koncentruje się obecnie w [...], gdzie mieszka, jest zarejestrowania w PUP w charakterze osoby bezrobotnej, doraźnie korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej. Przed w Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie przeciwko Piotrowi Tomaszewskiemu o zaspokojenie potrzeb rodziny, a także korzysta z pomocy MOPS (decyzja z [...] 2013 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r. i decyzja z [...] 2013 r. nr [...] w sprawie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od 1 października 2013 r. do 31 października 2013 r.).
Kierownik MOPS w [...] trafnie uznał się za właściwie rzeczowo i miejscowo w obu postępowaniach zakończonych decyzjami z: [...] 2013 r. i [...] 2013 r. (art. 101 ust. 1 ups). Od tego czasu nie zaistniały żadne zdarzenia, przemawiające za właściwością innego organu.
Fakt przebywania w [...] od 1 lipca 2013 r. (k. 30 akt sądowych), skoncentrowanie tam aktualnie swoich spraw życiowych i emocjonalnych wskazuje, że miejscem zamieszkania wnioskującej jest [...].
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Burmistrza Miasta [...].