Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OW 21/08, wskazującego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej z siedzibą we W. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
Skargę o wznowienie postępowania złożył Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej z siedzibą we W. reprezentowany przez radcę prawnego A. K., podnosząc, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania podniesiono, że w dniu 10 czerwca 2008 r., a więc 7 dni po wydaniu wskazanego powyżej postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona dowiedziała się o istnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w Bolesławcu o ubezwłasnowolnieniu P. K. oraz o ustanowieniu dla niego opiekuna prawnego – G. W. – pracownika szpitala psychiatrycznego, w którym przebywał.
Okoliczność ta powinna, w ocenie Ośrodka, zmienić podstawę orzekania w sprawie, albowiem jak to wynika z art. 27 K.c., miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia rodzinne wypłaca organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. W niniejszej natomiast sprawie P. K. ustanowiono opiekuna w osobie G. W. – pracownika Szpitala, zamieszkałej w B., zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego powinien być, zdaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej z siedzibą w B. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 281 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączył badanie dopuszczalności wznowienia postępowania z rozpoznaniem sprawy.
W związku z tym, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zbadał dopuszczalność wznowienia i uznał, iż skarga została wniesiona w terminie, o którym mowa w art. 277 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz, że opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, to jest na podstawie art. 237 § 2 tejże ustawy, który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie wskazanych wyżej przepisów uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego i postanowił wznowić postępowanie przed Naczelnym, Sądem Administracyjnym zakończone opisanym wyżej postanowieniem z dnia 3 czerwca 2008, sygn. akt I OW 21/08.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., pismem z dnia 19 lutego 2008 r. (data stempla pocztowego), złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego między Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej we W. a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w B. w sprawie z wniosku P. K. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu wskazano, że zarówno wnioskodawca, jak i Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. nie uważają się za właściwe do rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z wniosku P. K., który nie ma miejsca zamieszkania i przebywa w Wojewódzkim Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OW 21/08 wskazał Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej z siedzibą we W. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, wskazując, że stosownie art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz w § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.),właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia. W przypadku osoby, która nie ma miejsca zamieszkania właściwą miejscowo gminą jest gmina czasowego pobytu osoby składającej wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że z dokumentacji niniejszej sprawy wynika, iż P. K. nie ma adresu, pod którym byłby zameldowany przed umieszczeniem w Wojewódzkim Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B. Jednakże brak adresu zameldowania nie oznacza, że nie posiada on miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Sąd wskazał, że to we W. P. K. był zameldowany do dnia 19 listopada 1999 r. Mimo informacji o wymeldowaniu z ulicy (...) nie ma danych świadczących, że P. K. opuścił W. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że miejscem, w którym przebywał z zamiarem stałego pobytu przed rozpoczęciem wykonywania środka zabezpieczającego był W. Umieszczenie w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym w ramach wykonywania środka zabezpieczającego orzeczonego przez sąd nie oznacza, że P. K. stał się osobą, która nie ma miejsca zamieszkania.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że organem właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy będzie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. Skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OW 21/08 złożył Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej z siedzibą we W., o czym już była mowa powyżej.
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie toczące się przed tym Sądem do czasu wydania orzeczenia przez Sąd Rejonowy w Wołowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie ustanowienia opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionego P. K. W piśmie z dnia 3 lutego 2010 r. pełnomocnik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. – radca prawny A. K. wskazała, iż B. B. zamieszkała w L. została ustanowiona opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego P. K. Na potwierdzenie powyższej informacji załączono zaświadczenie z Sądu Rejonowego w Wołowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt III RNs 167/07.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lutego 2010 r., na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podjął postępowanie z urzędu, wskazując, że przyczyna zawieszenia postępowania ustała, albowiem opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego P. K. ustanowiona została B. B. zamieszkała w L., która została zawiadomiona o terminie rozprawy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
na wstępie rozważań należy podkreślić, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych. Jej wyjątkowość wyraża się tym, że przysługuje ona od ściśle określonych orzeczeń (prawomocnych, kończących postępowanie) i na ściśle określonych podstawach, co wedle poglądów doktryny, ma zapewnić racjonalną stabilność merytorycznego orzeczenia oraz autorytet sądu, który je wydał (zob. szerzej: K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 49-50).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 23 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują na wniosek osoby upoważnionej do reprezentowania pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, przy czym wniosek ten składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1 - ust.
- 2. Natomiast art. 3 pkt 11 ustawy stanowi, że przez organ właściwy należy rozumieć wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Oba wskazane przepisy posługują się pojęciem "miejsca zamieszkania" osoby ubiegającej się o świadczenie, czy występującej z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji miejsca zamieszkania. Takiej definicji nie zawiera również Kodeks postępowania administracyjnego, choć w art. 21 § 3 w odniesieniu do właściwości miejscowej organów posługuje się pojęciem miejsca zamieszkania. Należy zatem odnieść się w tej kwestii do uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym. Przepis art. 25 k.c. stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jednak od tej ogólnej zasady przewidziane są wyjątki dotyczące dzieci - art. 26 k.c. i osób pozostających pod opieką - art.
- 27. Zgodnie z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.
W niniejszej sprawie, chociaż zasiłek pielęgnacyjny przysługiwać ma P. K., to jednak z uwagi na to, iż jest on osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, w myśl wskazanych wyżej przepisów, postępowanie w sprawie powinien prowadzić organ miejsca zamieszkania jego opiekuna prawnego.
W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionego P. K. została ustanowiona początkowo B. W., a następnie B. B. zamieszkała w L. Oznacza to, że tak w chwili złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jak i skargi o wznowienie postępowania, stan faktyczny sprawy nie został należycie ustalony. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, z którego organ administracji publicznej wyprowadza wniosek, że nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, daje podstawę do przekazania sprawy organowi właściwemu, a w razie, gdy ten ostatni nie uzna swojej właściwości, do wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (vide: Jan Paweł Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis Warszawa 2006 r., str. 42-45).
W tej sytuacji należało, po wznowieniu postępowania, zmienić postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OW 21/08, gdyż w chwili wydania tego postanowienia P. K. miał już ustanowionego opiekuna prawnego zamieszkałego w B. Naczelny Sąd Administracyjny zmieniając postanowienie z dnia 3 czerwca 2008 r., orzekł o oddaleniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, gdyż w chwili orzekania w sprawie, po wznowieniu postępowania, opiekunem prawnym ustanowiona została B. B. zamieszkała w L., a organ gminy w W. (na obszarze której znajduje się L.) nie był w sporze kompetencyjnym z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej we W., działającym w imieniu Prezydenta Miasta W. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 w związku z art. 276 i art. 15 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.