Uzasadnienie
I OW 31/13
Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Burmistrzem Gminy Sułkowice i Prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku M. F. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.
W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wskazano, że zawiadomieniem z dnia 15 stycznia 2013 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku M. F. w sprawie umorzenia zaległości alimentacyjnych i przekazał sprawę do załatwienia Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Myślenicach na podstawie art. 65 § 1 kpa.
Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice podkreślił, że wnioskodawca M. F. zamieszkuje na stałe na terenie Gminy Sułkowice i tam posiada centrum życiowe, (obecnie przebywa czasowo w Zakładzie Karnym w Wadowicach), natomiast na terenie Gminy Myślenice zamieszkuje wierzyciel B. F. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, jeżeli egzekucja będzie przez określony w przepisie czas, skuteczna wobec dłużnika alimentacyjnego. Art. 28 ust 1 pkt 2 ustawy odnosi się do należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Wskazana we wniosku o umorzenie zaległości alimentacyjnych kwota 7 717,50 zł dotyczy wypłaconej przez organ właściwy wierzyciela tj. Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice, zaliczki alimentacyjnej.
Podano również, że zgodnie z przepisem art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Organ właściwy dłużnika to wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego.
W konkluzji Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice stwierdził, że w niniejszej sprawie jest organem właściwym wierzyciela, natomiast jedynie organ właściwy dłużnika alimentacyjnego – Burmistrz Gminy Sułkowice może umorzyć należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej.
W odpowiedzi na wniosek Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie wniosku z powodu jego bezzasadności. W uzasadnieniu podał, że M. F. nie figuruje w rejestrze dłużników funduszu alimentacyjnego. Wskazana we wniosku M. F. zaległość w kwocie 7.717,50zł została wypłacona przez Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice w formie zaliczki alimentacyjnej.
Odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego złożył także Burmistrz Gminy Sułkowice podając, że M. F. jest zameldowany na terenie gminy Sułkowice oraz, że również Burmistrz Gminy Sułkowice jako organ właściwy dłużnika alimentacyjnego prowadził postępowania przewidziane przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).
Zaistniały w niniejszej sprawie spór jest negatywnym sporem kompetencyjnym bowiem, żaden z uczestniczących w sporze organów nie uważa się za właściwy do rozpoznania wniosku M. F. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych
Problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji, gdy egzekucja świadczeń od dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna, była na przestrzeni ostatnich lat regulowana różnymi ustawami. Do dnia 30 września 2008 r. kwestie te regulowała ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), a od dnia 1 października 2008 r. kwestie te określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.).
Przepis art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy w łącznej wysokości wskazanej w pkt 1- 3.
W powołanym wyżej przepisie art. 28 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy jest mowa o należnościach powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
Należność, której umorzenia dochodzi M. F., jest – jak wynika ze stanowisk uczestniczących w sporze organów - należnością powstałą z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym, tj. dzieciom M. F. na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. A zatem, należność, o której umorzenie wnosi M. F. jest należnością, o jakiej mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
W tym stanie rzeczy organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest organ właściwy dłużnika. W myśl zaś art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym dłużnika - oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że dłużnik M. F., zamieszkuje na stałe w miejscowości Krzywaczka – na terenie gminy Sułkowice.
To zaś oznacza, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku M. F. o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych jest Burmistrz Gminy Sułkowice.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.