Postanowienie NSA z 17 maja 2016 r., I OW 31/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Czarnia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Czarnia a Prezydentem Miasta Olsztyn w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.W. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia:

Skład

sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący
sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska przewodniczący, sprawozdawca
sędzia del. WSA Agnieszka Miernik przewodniczący

Sentencja

wskazać Wójta Gminy Czarnia jako organ właściwy do załatwienia wniosku J.W.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 11 lutego 2016 r. Wójt Gminy Czarnia wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Prezydentem Miasta Olsztyn w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. W. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż J. W. mieszkał na terenie gminy Czarnia do ok. 19 roku życia. Następnie został skierowany do DPS w Szczytnie. Potem, do 5 lipca 2014 r., przebywał w Zakładzie Karnym w Iławie, W dniu opuszczenia zakładu penitencjarnego został ponownie skierowany do Domu Pomocy Społecznej. Ze względu na to, że placówki publiczne odmawiały jego przyjęcia GOPS w Czarni skierował J. W. do niepublicznego DPS "[...]" w Olsztynie. Z dniem 7 lipca 2014 r.. placówka ta dokonała zameldowania ww. na pobyt stały. Ze Szczytna został wymeldowany po opuszczeniu tamtejszego DPS. GOPS w Czarni podpisał umowę z DPS" [...]", wydał również decyzję kierująca Pana W. do tej placówki. Dom Pomocy Społecznej "[...]" w Olsztynie w dniu 28 września 2015 r. przesłał wypowiedzenie umowy zawartej 27 czerwca 2014 r. Pobyt J. W. w DPS "[...]" skończył się 30 października 2015 r., przebywał on jednak w placówce jeszcze do 2 listopada 2015 r. W tym dniu przywieziony przez rodzinę do miejscowości S., (gmina Czarnia) do domu, w którym mieszka babcia z wujkiem. J. W. nie chciał wracać z nimi na teren gminy i chciał pozostać w Olsztynie i udać się do schroniska. Jednak, jak twierdzi rodzina, odmówiono mu przyjęcia. 3 listopada 2015 r. J. W. wezwał karetkę pogotowia i policję, Następnie trafił na własną prośbę na oddział psychiatryczny szpitala w Ostrołęce. Ze szpitala przeniósł się do Schroniska i Noclegowni dla Osób Bezdomnych w Ostrołęce, Pobyt w schronisku załatwił samodzielnie i zgodnie z własną wolą. Na teren gminy Czarnia nie wrócił. W rozmowach telefonicznych z pracownikiem socjalnym podkreślał, że nie wróci do domu, w którym mieszka wujek z babcią, a z Olsztyna do Surowego został przewieziony wbrew własnej woli. Podczas jego pobytu w szpitalu wywiad środowiskowy przeprowadził pracownik MOPR w Ostrołęce, zaś w okresie pobytu w schronisku pracownik OPS w Rzekuniu. W załączonych do wywiadów oświadczeniach J. W. wyraził wolę stałego pobytu w Warszawie, a ostatecznie w Olsztynie. W tym ostatnim mieście od 1 lutego 2016 r. przebywa w schronisku. Z dokumentacji wynika, że J. W. obecnie jest osobą bezdomną. Zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z art. 59 ust. 1 wynika zaś, że decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzje ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Wnioskować można zatem, że organem właściwym do skierowania jest organ nie z dnia złożenia wniosku, lecz z dnia wydania decyzji kierującej.

Odpowiadając na wniosek Prezydent Miasta Olsztyn wniósł o wskazanie Wójta Gminy Czarnia, jako organu właściwego do rozpoznania wniosku J. W., wskazując między innymi, iż o podejmowanych w sprawie czynnościach dowiedział się dopiero z wniosku Wójta.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość. W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Wójt Gminy Czarna jak i Prezydent Miasta Olsztyn uznali się za niewłaściwych do rozpoznania wniosku J. W..

Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepisem o charakterze szczególnym w stosunku do powyższej zasady jest art. 101 ust. 6 tej ustawy, zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Jest nią gmina, na której terenie znajdowało się miejsce zamieszkania lub pobytu w dniu kierowania do domu. Zachowuje ona swą właściwość nawet wtedy, gdy dom pomocy, będący aktualnym miejscem zamieszkania takiej osoby, położony jest na obszarze działania innej gminy.

Interpretując przepis art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej należy mieć na względzie, że przypisuje on istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i zakłada, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby. Jak wynika z akt sprawy skierowanie J. W. do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Olsztynie nastąpiło na podstawie decyzji Wójta Gminy Czarnia z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...]. Skoro skierowanie do DPS nastąpiło na mocy decyzji Wójta Gminy Czarnia, to ten właśnie organ właściwy jest do rozpoznania wniosku J. W., będącego przedmiotem niniejszej sprawy.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.