Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 listopada 2013 r. Wójt Gminy Mieścisko wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Poznania poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku J. J. o udzielenie pomocy finansowej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
W uzasadnieniu Wójt Gminy Mieścisko wskazał, że J. J. ostatnie zameldowanie (czasowe) posiadał w miejscowości P. Na terenie Gminy Mieścisko przebywał w okresie od stycznia 2013 r. do 8 października 2013 r. W tym okresie zamieszkiwał w miejscowości M., w domu stanowiącym własność jego babci, która ze względu na pogorszenie stanu zdrowia zamieszkuje tymczasowo u córki na terenie innej gminy. Na terenie Gminy Mieścisko J. J. nie pracował zawodowo, nie posiadał lekarza rodzinnego, nie deklarował zamiaru zamieszkania. Jako osoba bezrobotna dokonał ewidencji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wągrowcu jako instytucji właściwej do ówczesnego miejsca pobytu. Jego działania w żaden sposób nie potwierdzały woli zamieszkania na stałe w M. Ponadto organ wskazał, że J. J. wynajmuje mieszkanie w Poznaniu, w którym także pracuje.
W odpowiedzi na ww. wniosek Prezydent Miasta Poznania wniósł o wskazanie Wójta Gminy Mieścisko jako właściwego w sprawie bowiem wnioskodawcę z ostatnim miejscem zamieszkania – miejscowością M. wiązał dom babci.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość albowiem oba organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku J. J. o udzielenie pomocy finansowej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Zasiłek celowy jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) i w tej ustawie należy szukać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia tej sprawy. Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", odwołać się więc należy do rozumienia tego zwrotu wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie to zawiera w sobie dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: przebywanie osoby w danej miejscowości (czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego przebywania (czynnik wewnętrzny).
O zamiarze stałego pobytu można mówić więc wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.
Dla ustalenia gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku J. J. o przyznanie pomocy finansowej, koniecznym jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, co wynika z powyżej cytowanych przepisów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu o właściwość ma fakt aktualnego miejsca zamieszkania J. J., przy czym wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Fakt przebywania w Poznaniu, skoncentrowanie tam aktualnie swoich spraw życiowych i emocjonalnych wskazuje, że miejscem zamieszkania J. J. jest miasto Poznań.
Wobec powyższego organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest Prezydent Miasta Poznania.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.