Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Starostą Powiatu [...] w przedmiocie wykazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów pobytu dziecka K. K. w rodzinie zastępczej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2016 r. sygn. akt [...] małoletni K. K. został umieszczony w rodzinie zastępczej, tj. u dziadka R. K., który zamieszkuje w G. Matka K.K.– I. T. (z d. K.) w okresie bezpośrednio poprzedzającym umieszczenie syna w rodzinie zastępczej zamieszkiwała w D. na terenie powiatu [...]. Ojciec K.K. – Z. K. zamieszkiwał wówczas w G. Przed umieszczeniem K. K. w rodzinie zastępczej władza rodzicielska obojga rodziców była ograniczona. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z[...] września 2012 r. sygn. akt [...] wykonywanie władzy rodzicielskiej nad K. K. pod nadzorem kuratora powierzono I. K., władza rodzicielska Z.K. została ograniczona do współdecydowania w istotnych sprawach dziecka, tj. wyboru zawodu, sposobu leczenia i kształcenia.
W ocenie Prezydenta Miasta G. skoro wykonywanie władzy rodzicielskiej powierzono matce, miejsce zamieszkania K. K. przed umieszczeniem go w rodzinie zastępczej należało ustalić na podstawie miejsca zamieszkania jego matki. Ta zaś w okresie bezpośrednio poprzedzającym umieszczenie jej syna w rodzinie zastępczej zamieszkiwała w [...] na terenie powiatu [...].
W związku z powyższym Powiat [...], jako właściwy ze względu na miejsce zamieszkania K. K. przed jego umieszczeniem w rodzinie zastępczej, powinien ponosić wydatki na opiekę i wychowanie dziecka na zasadzie art. 191 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 687 ze zm.).
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w C. w piśmie z dnia [...] września 2017 r. odmówiło zawarcia porozumienia.
Starosta [...] w odpowiedzi na wniosek wniósł o rozstrzygnięcie, że powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie K. K. umieszczonego w rodzinie zastępczej jest Miasto G. Organ wskazał, że w sytuacji, gdy dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. W związku z tym, że K. K. przed umieszczeniem go w rodzinie zastępczej zamieszkiwał na stałe z dziadkiem, a sąd opiekuńczy nie określił miejsca zamieszkania małoletniego, nie można na obecnym etapie ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Oznacza to, że zgodnie z art. 191 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały, czyli Miasto Gdynia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Miastem [...] a Powiatem [...], albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe do ponoszenia wydatków za pobyt K. K. w pieczy zastępczej w rodzinie spokrewnionej u dziadka R.K.
Zgodnie z art. 191 ust. 16 w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1 (m.in. wydatków na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej), stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), powoływanej dalej jako "K.p.a." Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (...) rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. Skoro w niniejszej sprawie Miasto [...] oraz Powiat [...] nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, to właściwym do rozpoznania tego sporu jest sąd administracyjny.
Powyższe oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygnięcia przedstawionego sporu.
Przechodząc do rozpoznania wniosku Miasta [...] wskazać należy, że przy ustaleniu powiatu obowiązanego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej istotny jest stan faktyczny, który miał miejsce przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w pieczy zastępczej (art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.). Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej posługując się w art. 191 ust. 1 określeniem "miejsce zamieszkania", nie definiuje go, co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego określenia zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 26 § 1 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zgodnie z § 2 tego przepisu, jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.
Z akt sprawy wynika, co nie jest kwestionowane przez organy pozostające w sporze, że przed umieszczeniem K. K. w rodzinie zastępczej władza rodzicielska obojga rodziców była ograniczona. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 2012 r. sygn. akt [...] wykonywanie władzy rodzicielskiej nad K. K. pod nadzorem kuratora powierzono matce I. K., a władza rodzicielska ojca Z. K. została ograniczona do współdecydowania w istotnych sprawach dziecka, tj. wyboru zawodu, sposobu leczenia i kształcenia. Rodzice K. K. zameldowani byli w G. pod różnymi adresami. Przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej małoletni przebywał stale z dziadkiem R. K. w G. i tam pod adresem ul. [...] był zameldowany od [...] stycznia 2007 r. Pod tym adresem zameldowana również była matka małoletniego i przebywała tam do czerwca 2016 r. Kolejno do [...] sierpnia 2016 r. zamieszkiwała w G. przy ul. [...], a od [...] sierpnia 2016 r. przebywała w [...] w powiecie [...], jednak nie była tam zameldowana ani na stałe ani czasowo. Jak oświadczyła – mieszkała u rodziców ojca swojej córki.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie jest zatem możliwe ustalenie miejsca zamieszkania matki K. K. zgodnie z art. 25 K.c. rozumianego jako miejscowość, w której przebywała ona z zamiarem stałego pobytu. Przesłanką, która decyduje o wskazaniu miejsca zamieszkania nie jest sam pobyt osoby w danym miejscu, ale wystąpienie elementu stałości w zamiarze przebywania, który uzewnętrznia się w rzeczywistej koncentracji życiowych interesów danej osoby w tym miejscu.
Zgodnie z art. 191 ust. 2 ustawy z dnia 9 września 2011 r. jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że K. K. zameldowany był w G., przy ul. [...] (informacja z 5 stycznia 2017 r. – k. 9 akt administracyjnych).
W świetle podniesionych okoliczności, zgodnie z art. 191 ust. 2 ustawy z dnia 9 września 2011 r., organem właściwym w sprawie ponoszenia wydatków na utrzymanie w pieczy zastępczej K.K. jest Miasto G. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 w zw. z art. 4 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.