Postanowienie NSA z 9 kwietnia 2014 r., I OW 313/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 kwietnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Braniewa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Braniewa a Prezydentem Miasta Gdańska w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania

Sprawa

sprawy dotyczącej zmiany decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w związku ze zmianą wysokości alimentów dla K. R. i K. R. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Braniewa jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.

Skład

sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Barbara Adamiak przewodniczący
sędzia NSA Anna Lech przewodniczący
asystent sędziego Dorota Chromicka protokolant

Uzasadnienie

Pismem z 5 grudnia 2013 r. Burmistrz Miasta Braniewa działający poprzez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie (dalej również jako: Dyrektor MOPS w Braniewie) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Gdańska poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Gdańska jako organ właściwy do rozpoznania sprawy dotyczącej zmiany decyzji ostatecznej przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w związku ze zmianą wysokości alimentów.

W uzasadnieniu, wnioskodawca wskazał, że Dyrektor MOPS w Braniewie decyzją z [...] września 2012 r. przyznał prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K. R. i K. R. w kwocie po 350 zł miesięcznie na osobę, na okres od 1 października 2012 do 30 września 2013 r. W dniu [...] grudnia 2012 r., na wniosek przedstawiciela ustawowego - M. R., organ decyzją zakończył realizację ww. decyzji od 1 grudnia 2012 r., w związku ze zmianą miejsca zamieszkania osób uprawnionych. Organ wypłacił wierzycielce świadczenia z funduszu alimentacyjnego na ww. osoby uprawnione w okresie od 1 października 2012 do 30 listopada 2012 roku włącznie, w łącznej kwocie 1 400 zł (tj. po 350 zł miesięcznie przez dwa miesiące dla dwóch). Tego samego dnia, w związku z zamieszkaniem strony na terenie Gdańska, organ przekazał według właściwości miejscowej wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na ww. osoby wraz z kompletem dokumentów do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku (dalej również jako: MOPR w Gdańsku). MOPR w Gdańsku w okresie od 1 grudnia 2012 do 30 września 2013 r. wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. R. i K. R. w kwocie po 350 zł miesięcznie na osobę.

W dniu 23 września 2013 r. M. R. złożyła w MOPS w Braniewie wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na nowy okres świadczeniowy 2013/2014, w związku z miejscem zamieszkania na terenie Braniewa. Organ decyzją z [...] października 2013 roku przyznał prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla K. R. i K. R. w kwocie po 350 zł miesięcznie na osobę, na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. W dniu 30 października 2013 r. wnioskodawczyni dostarczyła wyrok Sądu Rejonowego w Braniewie z [...] października 2013 r., w sprawie sygn. akt [...], dotyczący podwyższenia alimentów. W dniu [...] listopada 2013 r. do MOPS w Braniewie wpłynęło zaświadczenie z Kancelarii Komorniczej w Braniewie, informujące o zmianie wysokości zasądzonych alimentów zgodnie ze wskazanym wyżej wyrokiem. Z treści tego wyroku wynika, że Sąd Rejonowy w Braniewie orzekł o zwiększeniu kwoty zasądzonych, na rzecz dzieci K. R. i K. R., alimentów od ojca P. R. z kwoty 350 zł miesięcznie do kwoty po 500 zł miesięcznie na osobę, od 22 maja 2013 r. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 7 września 2009 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą", ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy, zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W niniejszej sprawie zmiana wysokości przyznanego świadczenia alimentacyjnego z kwoty 350 zł do kwoty po 500 zł na osobę nastąpiła od 1 października 2013 r. Stosownie do treści art. 29 ust. 4 ustawy, w przypadku podniesienia wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się wyrównania za okres od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów (...). W związku z wypłaceniem ww. osobom uprawnionym świadczeń alimentacyjnych w okresie od 1 października 2013 r. do 31 października 2013 r. w kwocie niższej niż należna, należało dokonać wyrównania pomiędzy wypłaconymi świadczeniami alimentacyjnymi a kwotą zasądzonych alimentów, co też MOPS w Braniewie jako organ właściwy uczynił decyzją z [...] listopada 2013 r.

W dniu 13 listopada 2013 r. do MOPS w Braniewie, wpłynęło zawiadomienie z MOPR w Gdańsku, o przekazaniu wyroku Sądu Rejonowego w Braniewie z [...] października 2013 r. do rozpatrzenia według właściwości zgodnie z aktualnym miejscem zamieszkania wierzycielki. W piśmie wskazano, że w okresie od 1 grudnia 2012 do 30 września 2013 roku organ w Gdańsku wydal decyzję przyznającą prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej K. R. i K. R. w kwocie po 350 zł miesięcznie na osobę, tj. do końca okresu zasiłkowego.

Powołując art. 155 k.p.a. Dyrektor MOPS w Braniewie wskazał, że nie jest organem właściwym, ponieważ nie wydał decyzji przyznającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 grudnia 2012 do 30 września 2013 roku. W tym okresie organem właściwym był Prezydent Miasta Gdańska i MOPR w Gdańsku. Organem właściwym w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji jest organ, który decyzję wydał.

W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta Gdańska wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta Braniewa jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu zaznaczono, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela, którym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (art. 2 pkt 10 ustawy). Wyrównywanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego w przypadku podniesienia wysokości zasądzonych alimentów (art. 29 ust. 4 ustawy) jest postępowaniem w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z kolei, zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów (art. 29 ust. 1 ustawy). W związku z tym, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wyrównanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego będzie organ, na terenie którego zamieszkują osoby uprawnione do świadczeń po wpływie tytułu wykonawczego podwyższającego dotychczas zasądzone alimenty do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Taki pogląd wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z 8 września 2011 r., I OW 99/11, z 9 sierpnia 2011 r., I OW 74/11, czy z 15 kwietnia 2011 r., I OW 2/11.

W niniejszej sprawie, jak wskazał również wnioskodawca, osoby uprawnione do alimentów wraz z ich przedstawicielką ustawową zamieszkują w Braniewie od września 2013 r. W dacie następującej po dacie wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego, osoby uprawnione wraz z ich przedstawicielką ustawową nie zamieszkiwały już na terenie miasta Gdańska. Z tego względu, właściwym miejscowo organem do rozpatrzenia sprawy uprawnionych do alimentów o wyrównanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 22 maja 2013 r. jest Burmistrz Miasta Braniewa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W rozpoznawanej sprawie powstał negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Braniewa a Prezydentem Miasta Gdańska w przedmiocie rozpatrzenia sprawy przyznania wyrównania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Organy pozostające w sporze nie kwestionują, że 23 września 2013 r. złożony został wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2013/2014, a Dyrektor MOPS w Braniewie uznając się za organ właściwy z uwagi na miejsce zamieszkania osób uprawnionych do alimentów, decyzją z [...] października 2013 r. przyznał prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Następnie, z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego w Braniewie z [...] października 2013 r. dotyczący podwyższenia alimentów, decyzją z [...] listopada 2013 r. organ ten dokonał wyrównania wypłaconych (od 1 października 2013 r. do 31 października 2013 r.) świadczeń alimentacyjnych do kwoty zasądzonych alimentów.

Stosownie do treści art. 12 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela. Właściwość organu do podejmowania działań jest ustalana z uwagi na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej wnioskującej o pomoc (por. art. 2 pkt 10 w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy). Zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów (art. 29 ust. 1 ustawy).

Skoro Burmistrz Miasta Braniewa uznał się za organ właściwy wierzyciela w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r., a następnie do wyrównania wypłaconych świadczeń do kwoty zasądzonych alimentów, to pozostaje również właściwy w sprawie wyrównania, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Braniewie z [...] października 2013 r., pozostałych świadczeń wypłaconych od 22 maja 2013 r. W niniejszej sprawie istotne jest więc, że w czasie kiedy do MOPS w Braniewie wpłynęło zaświadczenie z Kancelarii Komorniczej w Braniewie (5 listopada 2013 r.), informujące o zmianie wysokości zasądzonych alimentów zgodnie ze wskazanym wyżej wyrokiem, miejscem zamieszkania osób uprawnionych K. R. i K. R., oraz ich przedstawiciela ustawowego M. R. było Braniewo.

Należy zatem przyjąć, że właściwym miejscowo organem do rozpatrzenia sprawy jest Burmistrz Miasta Braniewa. Taka wykładnia przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest podzielana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2010 r., I OW 138/10, a także postanowienia cytowane w odpowiedzi na wniosek).

Ponadto należy zaznaczyć, że Burmistrz Miasta Braniewa niezasadnie powołuje się na art. 155 k.p.a. jako okoliczność uniemożliwiającą rozpatrzenie sprawy. W istocie, w sytuacji podniesienia wysokości zasądzonych alimentów, w sprawie wydana zostaje nowa decyzja, której przedmiotem, z uwagi na treść art. 29 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 4 ustawy, jest wyrównanie przyznanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego do wysokości określonej przez sąd.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji