Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 27 października 2017 r. Wójt Gminy K. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Burmistrzem P. przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej refundacji kosztów pogrzebu Z. K. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. zorganizował pogrzeb Z. K. Mężczyzna przebywał i zmarł na terenie gminy K., jednakże był zameldowany na pobyt stały w P. ul. M. W lutym 2017 r. opłacony został koszt pochówku zmarłego w wysokości 2.299 zł. W związku z tym, że Z. K. posiada stały meldunek w miejscowości P., Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o zwrot poniesionych kosztów pochówku, powołując się na art. 101 ust. 1 i 7 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.).
W ocenie wnioskodawcy, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały, jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenie w miejscu pobytu. Tymczasem Ośrodek Pomocy Społecznej w P. odmówił refundacji kosztów związanych z pochówkiem zmarłego.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działający z upoważnienia Burmistrza P., podtrzymał uprzednio wyrażone stanowisko wskazując, że ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje zwrotu kosztów pogrzebu jednej gminie przez drugą. Ponadto nie można tu mówić o przyznaniu świadczenia, gdyż osoba zmarła nie może być stroną w postępowaniu administracyjnym tym samym sprawienie pogrzebu nie oznacza przyznania świadczenia i nie może podlegać refundacji na zasadach art. 101 ust. 1 i 7 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, obowiązek pochowania zwłok spoczywa na gminie właściwej ze względu na miejsce zgonu.
Dodatkowo ust. 4 w/w ustawy nie wyklucza żądania zwrotu kosztów na podstawie innych ustaw, jednakże brak jest stosownych przepisów umożliwiających żądanie dochodzenia takich kosztów przy organizacji pochówku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Rozstrzyganie sporów o właściwość, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej sprawy administracyjnej. Chodzi tu więc nie o każdą sprawę, którą uprawniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie indywidualną sprawę administracyjną należącą do jego właściwości, a więc nie tylko rozstrzyganą przez organ administracyjny, ale też w postępowaniu regulowanym procedurą administracyjną.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, iż przedmiotowa sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, podlegającej kognicji sądów administracyjnych, a spór powstały na tle tej sprawy nie ma charakteru sporu o właściwość, który mógłby zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Problematykę chowania zwłok ludzkich reguluje w sposób szczegółowy ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. z 2017 r., poz. 912 ze zm.), która w art. 10 ust. 1 potwierdza prawo pochowania zwłok ludzkich jako przysługujące najbliższej rodzinie osoby zmarłej, a mianowicie: pozostałemu małżonkowi, krewnym zstępnym, wstępnym, krewnym bocznym do 4 stopnia pokrewieństwa oraz powinowatym w linii prostej do 1 stopnia. W odniesieniu do zwłok niepochowanych i nieprzekazanych w celach naukowych szkołom wyższym obowiązek pochowania obciąża ośrodek pomocy społecznej miejsca zgonu (art. 10 ust. 3 ustawy). Stosownie zaś do art. 10 ust. 4 tej ustawy, obowiązek pochowania zwłok, określony w ust. 3, nie wyklucza żądania zwrotu kosztów na podstawie innych ustaw.
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy K. wystąpił, na podstawie wskazanego wyżej art. 10 ust. 4 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych w zw. z art. 101 ust. 2 i 7 ustawy o pomocy społecznej, do Burmistrza P. (organu gminy na terenie której Z. K. miał ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały) o zwrot poniesionych kosztów pochówku zmarłego. W następstwie nieuwzględnienia przez Burmistrza P. powyższego żądania, Wójt Gminy K. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej refundacji kosztów pogrzebu Z. K. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie, to Burmistrz P. jest zobowiązany do zwrotu poniesionych kosztów. Wnioskodawca domaga się zatem de facto stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, że Burmistrz P. jest zobowiązany do zwrotu kosztów pogrzebu poniesionych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. Tak określone żądanie nie mieści się jednak w katalogu spraw załatwianych w drodze administracyjnej.
Żądanie zwrotu kosztów pogrzebu ma bowiem charakter roszczenia cywilnoprawnego, którego podstawę stanowią przepisy Kodeksu cywilnego. Spory o właściwość, o których stanowią przepisy art. 4 i 15 § 2 P.p.s.a., dotyczą bowiem spraw indywidualnych należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego załatwianych w drodze decyzji administracyjnej. Wniosek Wójta Gminy K. nie dotyczy sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej, bądź też postanowienia lub innego aktu, do którego miałyby zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz.1257 ze zm.).
Z powyższych względów przedmiotowy wniosek podlegał odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. O zwrocie wpisu od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.