Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 14 marca 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] (dalej Prezydent) a Burmistrzem Miasta [...]. (dalej Burmistrz) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. Ś. (dalej Zainteresowany) o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Zainteresowany jest osobą bezdomną; obecnie [w dniu złożenia wniosku] przebywa w [...] w Łodzi przy ul. [...] (dalej Szpital).
W uzasadnieniu Prezydent podniósł, że każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu (art. 52 ust. 1 Konstytucji RP). Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 ustawy [z dnia 12 marca 2004 r.] o pomocy społecznej [Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej ups]. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ups). Za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych... (art. 6 pkt 8 ups). Na podstawie zgromadzonej dokumentacji należy stwierdzić, że Zainteresowany jest osobą bezdomną. Z ustaleń pracownika socjalnego Szpitala wynika, że ostatnim miejscem zamieszkania Zainteresowanego jest H., ul. [...].
MOPS w H. wskazuje, że centrum życiowe [Zainteresowanego] dotychczas było w [...]. Prezydent podkreślił, że Zainteresowany jest obecnie osobą bezdomną; wobec znacznego pogorszenia stanu zdrowia wymaga całodobowej opieki. W przypadku osoby bezdomnej nie może być mowy o miejscu zamieszkania; nie bada się zamiaru jego stałego pobytu czy centrum życiowego, ale ustala się tylko jej status. MOPS w [...] podtrzymał, że właściwość miejscową gminy należy ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ups. Skoro ostatnim miejscem zamieszkania Zainteresowanego jest miasto H., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Burmistrz Miasta [...]. (k. 2-2v akt sądowych).
Pismem z 4 maja 2022 r. odpowiedź na wniosek złożył Burmistrz Miasta [...]., który wniósł o: ustalenie że organem właściwym do załatwienia wniosku Zainteresowanego o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...] (k. 17-17v akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zm. poz. 655 i 1457, dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa).
Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe.
Zainteresowany przebywa aktualnie w [...] w [...], ul. [...], lecz nie jest to pobyt stały. Dr nauk med. lekarz psychiatra C. S., badająca Zainteresowanego, dnia 20 maja 2022 r. potwierdziła, że Zainteresowany prosi o przyjęcie do DPS; wymaga pilnego umieszczenia w DPS; potrzebuje całodobowej, stałej opieki (k. 24 akt sądowych).
Wbrew stanowisku Prezydenta, Zainteresowany nie jest osobą bezdomną. Przed przewiezieniem do [...] przez Zespół Ratownictwa Medycznego dnia 23 stycznia 2022 r., Zainteresowany zamieszkiwał na stałe wraz z konkubiną w wynajmowanym lokalu mieszkalnym w [...] przy ul. [...] (s. 13 wywiadu środowiskowego z 22 lutego 2022 r.; odpis karty informacyjnej [...] - a aktach MOPS w H.). W dniach 20-23 stycznia 2022 r. pracował w [...] – dzięki pomocy PUP w [...]. Po zwolnieniu ze Szpitala, 28 marca 2022 r. został przyjęty do tego lokalu mieszkalnego przez konkubinę. Konkubina pomogła Zainteresowanemu złożyć w ZUS wniosek o emeryturę. Obecnie konkubina deklaruje, że konkubinat ustał, lecz nie skutkuje to ustaniem praw Zainteresowanego do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał.
Mimo deklaracji, że "Dobro jednostki w tym momencie jest bardzo ważne" (notatka służbowa z 27 kwietnia 2022 r. Pracownika Socjalnego MOPS w H.), żaden z organów będących w sporze o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, nie wskazał, jak rozstrzygnięto wniosek Zainteresowanego o zasiłek stały; nie ustalił pełnych danych syna Zainteresowanego i jego brata – w szczególności pełnych imion, nazwisk, numerów PESEL, adresów - aktualnych bądź ostatnich znanych (k. 4, 6, 14 wywiadu środowiskowego z 22 lutego 2022 r.).
Skoro Zainteresowany nie był bezdomny, a od wielu lat jego miejscem zamieszkania jest [...] i w niej chce nadal przebywać, właściwym dla rozpatrzenia wniosku o skierowanie Zainteresowanego do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...] (art. 101 ust. 1 ups).
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.