Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2013 r. S. M. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Zagnańsk a Burmistrzem Gminy i Miasta Drzewica w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. M. dotyczącego odpłatności za pobyt w [...] w S. W uzasadnieniu S. M. wskazał, że jest osobą bezdomną, jego jedynym adresem zameldowania był Dom Dziecka w [...], gmina Drzewica. Został stamtąd wymeldowany w 2007 r. Od ukończenia 18 roku życia przebywał w różnych miejscach w naszym kraju celem poszukiwania pracy. Będąc w odwiedzinach u żony zmarłego brata w miejscowości Zagnańsk dostał udaru. Leżał w szpitalu w Kielcach. Po tym zdarzeniu przez czas ok. dwóch miesięcy przebywał w domu zmarłego brata, gdzie opiekowała się nim jego żona. W tym czasie po opiekę wziął go Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Zagnańsku, który pomógł mu w przygotowaniu dokumentacji niezbędnej do ustalenia stopnia niepełnosprawności i decyzją administracyjną przyznał mu zasiłek stały wypłacany przez GOPS w Zagnańsku.
Gdy jego stan zdrowia się polepszył musiał wyprowadzić się od żony zmarłego brata. Wtedy skierowanie do [...] w S., ul. [...] wydał Kierownik GOPS w Zagnańsku i od 7 grudnia 2012 roku płacił za jego pobyt w ww. schronisku.
Jego sytuacja uległa zmianie, gdy pismem z dnia 19 sierpnia 2013 roku Kierownik GOPS w Zagnańsku wystąpił do Burmistrza Gminy i Miasta w Drzewicy o zwrot wydatków poniesionych na rzecz S. M. od 1 września 2012 roku do 31 sierpnia 2013 roku. W odpowiedzi na to pismo Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Drzewicy wskazał, że gmina Drzewica nie jest właściwa do rozpoznania i załatwienia wniosku. Jednocześnie Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Drzewicy złożyła pismo do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim o rozstrzygnięcie sporu między GOPS w Drzewicy a GOPS w Zagnańsku dotyczące ustalenia organu właściwego do udzielenia dla wnioskodawcy pomocy. Kolegium stwierdziło brak podstaw do rozstrzygnięcia zgłoszonego sporu.
W związku z informacją od Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zagnańsku o tym, że nie są gminą właściwą do udzielania wnioskodawcy dalszej pomocy w dniu 9 października 2013 r. S. M. złożył wniosek o odpłatność za pobyt w schronisku w S. do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Drzewicy.
W związku z powyższym S. M. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Zagnańsk podniósł, że z poczynionych ustaleń w trakcie postępowania administracyjnego, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały S. M. był adres [...], gm. Drzewica, a powołany w uzasadnieniu przepis art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) zgodnie z którym, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, w pełni uzasadnia wniosek o zwrot poniesionych wydatków, a w konsekwencji gmina Drzewica nie jest właściwa do rozpoznania i załatwienia wniosku.
W odpowiedzi Burmistrz Gminy i Miasta Drzewica podniósł, że S. M. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kielcach, jak również ma wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach, nie jest więc osobą bezdomną. Całe więc centrum życiowe Pana M. toczy się w gminie Zagnańsk oraz powiecie kieleckim. Zdaniem Burmistrza Drzewicy brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących na to, że Pan M. S. wymeldowany z pobytu stałego z [...], nie mający tu żadnej rodziny i nie utrzymujący żadnych kontaktów z kimkolwiek z tej gminy, chce lub chciałby powrócić do tego miejsca. Wskazując na powyższe przesłanki, w ocenie Burmistrza Drzewicy, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że to gmina Zagnańsk jest głównym ośrodkiem działalności S. M., w którym przebywa z zamiarem stałego pobytu, a nie gmina Drzewica.
Ponadto, Gmina Drzewica nie wyraża zgody na ponoszenie kosztów związanych z pobytem S. M. w [...] w S. Zwraca przy tym uwagę na fakt, że to Gmina Zagnańsk przyznała S. M. stały zasiłek, czym potwierdziła fakt ciążącego na tej Gminie obowiązku pomocy społecznej wobec zainteresowanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a.) z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość oraz sporów kompetencyjnych.
Spory o właściwość między organami administracji publicznej powstają w związku z odmienną oceną zakresu właściwości tych organów określonej w przepisach prawa. Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim, co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej (por. Prawo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, pod red. T. Wosia, LexisNexis Warszawa, s. 94). Chodzi tu więc nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale o indywidualną sprawę należącą do jego właściwości, a więc nie tylko rozstrzyganą przez organ administracji publicznej, ale też w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną.
Do rozstrzygnięcia przedstawiony został spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Zagnańsk a Burmistrzem Gminy i Miasta Drzewica w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. M. dotyczącego odpłatności za pobyt w [...] w S. Jest to spór negatywny, bowiem żaden z organów nie uważa się za właściwy w sprawie.
Rozpoznając wniosek Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, że przepisami określającymi właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej są przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., dalej jako: u.p.s.). W myśl art. 101 ust. 1 tej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jeżeli chodzi o pojęcie "miejsce zamieszkania" to ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie zawiera własnej definicji to stosując wykładnię systemową należy posłużyć się definicją zamieszczoną w art. 25 Kodeksu cywilnego. Stanowi on, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W orzecznictwie sądowym dotyczącym tego zagadnienia utrwalił się pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywania w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola stałego pobytu, występujące łącznie.
Z materiałów załączonych do wniosku wynika, iż wprawdzie S. M. był ostatnio zameldowany w [...], gm. Drzewica, jednakże w 2007 r. został stamtąd wymeldowany, nie przebywa tam i nie łączą go z tym miejscem żadne więzi.
Propozycja Wójta Gminy Zagnańsk o ustalenie jako właściwego Miasta Drzewica w sytuacji, gdy stały meldunek strony w tym mieście ustał w 2007 r. (art. 101 ust. 2 u.p.s.) nie jest trafna.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja osobista S. M., cierpiącego na liczne schorzenia (m. in. będącego po udarze mózgu) i wymagającego specjalistycznej opieki uzasadnia przyjęcie szczególnej właściwości, określonej w art. 101 ust. 3 u.p.s. Przepis ten przewiduje właściwość gminy miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym do wydania decyzji w tej sprawie jest Wójt Gminy Zagnańsk, jako organ gminy, na terenie której przebywa S. M. i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 4, 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a.