Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 28 listopada 2013 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Wałbrzycha, wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Wałbrzycha a Burmistrzem Miasta Kamienna Góra w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. A. w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej – pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w schronisku.
W uzasadnieniu wniosku podano następujący stan sprawy: w dniu 2 września 2013 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu wpłynął wniosek A. A., przebywającej w Domu dla Osób Bezdomnych i Najuboższych MONAR – MARKOT przy ul. Moniuszki 109 w Wałbrzychu, o przyznanie pomocy społecznej w formie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w tejże placówce. Z przeprowadzonego z nią w dniu 6 września 2013 r. wywiadu środowiskowego wynika, że jest ona osobą bezdomną, a ostatnim stałym miejscem jej zameldowania była Kamienna Góra przy ul. [...]. Decyzją administracyjną z dnia [...] kwietnia 2008 r. A. A. została wymeldowana ze wskazanego adresu.
Mając na względzie treść art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) Prezydent Miasta Wałbrzych uznał, iż organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Burmistrz Miasta Kamienna Góra. W związku z powyższym przekazał wywiad wraz z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kamiennej Górze.
Prezydent Miasta Wałbrzycha odnosząc się do pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kamiennej Górze z dnia 18 września 2013 r. podkreślił, że sprawy przyznania A. A. pomocy finansowej nie można uznać za przypadek szczególnie uzasadniony i niecierpiący zwłoki. A. A. przebywa bowiem od kilku miesięcy w Domu dla Osób Bezdomnych i Najuboższych MONAR - MARKOT w Wałbrzychu. Ma tam zapewniony pobyt i trzy posiłki dziennie. Działania na jej rzecz nie wymagają więc natychmiastowej interwencji.
Burmistrz Miasta Kamienna Góra, reprezentowany przez Dyrektora MOPS w Kamiennej Górze, w odpowiedzi na wniosek stwierdził, że A. A. pierwotnie mieszkała i na pobyt stały była zameldowana na terenie miasta Wałbrzych w okresach: 25 lipca 1985 r. – 16 grudnia 1991 r., 16 grudnia 1991 r. – 8 kwietnia 1997 r., 18 kwietnia 1997 r. – 11 marca 2002 r., 11 marca 2002 r. – 25 września 2003 r., zaś na pobyt czasowy w okresach: 28 grudnia 2010 r. - 30 sierpnia 2011 r., 1 marca 2013 r. – 31 października 2014 r. W Wałbrzychu mieszkała także bez zameldowania wraz z konkubentem S. R., który zajmował lokal mieszkalny przy ul. [...]. W tym czasie prowadziła z nim wspólne gospodarstwo domowe, wspólnie korzystali z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wałbrzychu. A. A. jako ofiara przemocy na wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy w Wałbrzychu została przyjęta do Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia i Interwencji Kryzysowej w Wałbrzychu w dniu [...] października 2012 r.
W Kamiennej Górze A. A. była zameldowana na pobyt stały przy ul. [...] w następujących okresach: 23 lutego 2004 r. – 6 lipca 2006 r. i 23 kwietnia 2007 r. – 29 kwietnia 2008 r., w okresie zaś 21 lipca 2003 r. - 23 lutego 2004 r. była zameldowana na pobyt czasowy. Dnia [...] kwietnia 2008 r. została wymeldowana z urzędu decyzją administracyjną z powodu zamieszkiwania w Wałbrzychu.
Podkreślono, że od dnia 21 stycznia 2013 r. do dnia dzisiejszego A. A. przebywa w Domu dla Osób Bezdomnych i Najuboższych MONAR - MARKOT w Wałbrzychu i jest tam zameldowana na pobyt czasowy do 31 października 2014 r. Z MOPS Wałbrzych na rzecz swojej córki K. otrzymuje zasiłek rodzinny z dodatkiem z tytułu samotnego wychowania dziecka. Od dnia [...] czerwca 2012 r. jest nadto zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wałbrzychu jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W Wałbrzychu ubiega się również o przydzielenie lokalu socjalnego.
Zdaniem Burmistrza Miasta Kamienna Góra powyższe okoliczności dowodzą, że A. A. od 2007 r. przeniosła swoje centrum życiowe do Wałbrzycha z zamiarem stałego pobytu. Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Wałbrzychu w miesiącu lipcu, wrześniu i październiku 2013 r. uznał się za właściwy do rozpatrzenia wniosku A. A. Wskazano również, że w sprawie A. A. należy rozważyć czy w przedmiotowym stanie faktycznym występują przesłanki z art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W obu przypadkach spór kompetencyjny (i spór o właściwość) może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu.
W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Wałbrzycha a Burmistrzem Miasta Kamienna Góra w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. A. w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej – pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w schronisku.
Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego sprawy, na tle której powstał spór o właściwość, należy uznać, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem szczególnie uzasadnionym sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, o jakim mowa w art. 101 ust.
3. Jak wynika z przedstawionych ustaleń, A. A. ubiegająca się o świadczenia z zakresu pomocy społecznej dnia [...] kwietnia 2008 r. została wymeldowana z pobytu stałego w Kamiennej Górze i od tego momentu nie zamieszkuje w tym mieście. Od dnia 21 stycznia 2013 r. jest zameldowana na pobyt czasowy w Domu dla Osób Bezdomnych i Najuboższych MONAR - MARKOT w Wałbrzychu. W tym też mieście wyraża zamiar stałego pobytu. Zamiar taki potwierdza zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wałbrzychu jako osoba bezrobotna oraz pozytywne rozpatrzenie jej wniosku o przydział lokalu socjalnego w Wałbrzychu, którego otrzymanie przewidziano na rok 2014. Z powodu opieki nad maleńkim dzieckiem, urodzonym w dniu 23 lutego 2013 r., nie może podjąć pracy.
Sytuacja osobista A. A. i cel, na jaki chce uzyskać pomoc (pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w schronisku) oraz podjęte przez nią działania w celu stabilizacji sytuacji życiowej i bytowej wyczerpują warunki, jakie zostały określone w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W takiej sytuacji należy wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy, który za naczelną zasadę postępowania w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej przyjął obowiązek kierowania się dobrem osób korzystających z pomocy i ochroną ich dóbr osobistych (art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Kierując się właśnie tą przesłanką ustawodawca w art. 101 ust. 3 przyjął, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu tej osoby. Uzasadnia to wskazanie Prezydenta Miasta Wałbrzycha jako organu właściwego do rozpatrzenia jej wniosku.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.