Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 lutego 2013 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostródzie działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Ostródy zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Kierownikiem Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Wola m.st. Warszawy działającym z upoważnienia Prezydenta m.st. Warszawy, w sprawie dotyczącej przyznania A. S. zasiłku celowego.
Z uzasadnienia wniosku wynika, że w dniu 28 listopada 2012 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Wola m.st. Warszawy (dalej również jako: OPS Dzielnicy Wola) wpłynął wniosek A. S. o przyznanie zasiłku celowego na zakup środków chemicznych, żywności, leków i odzieży. Kierownik OPS Wola przekazał wniosek wraz z przeprowadzonym wywiadem środowiskowym i zebraną dokumentacją do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostródzie (dalej również jako: MOPS w Ostródzie) celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością, powołując art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), który stanowi, że w przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Dyrektor MOPS w Ostródzie ustalił, że A. S. nadal posiada adres stałego zameldowania w Ostródzie przy ul. [...], jednak od około 11 lat nie przebywa na terenie tego miasta, nie utrzymuje kontaktów z rodziną zamieszkałą pod tym adresem i nie wykazuje chęci powrotu. Nie można też uznać, że lokal nie nadaje się do zamieszkania. Zatem, zdaniem organu, ustalenie gminy właściwej do rozpatrzenia wniosku powinno nastąpić na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a więc według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania strony jest miasto Warszawa, w którym przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent m.st. Warszawy wniósł o ustalenie, że organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Miasta Ostródy. Wnioskodawczyni jest osobą bezdomną, gdyż przebywa w Ośrodku Interwencji Kryzysowej w Warszawie. Ostatnio była zameldowana na pobyt stały w Ostródzie, ul. [...]. W świetle art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z tego względu, organ uznał się niewłaściwym w sprawie.
W niniejszej sprawie jest niesporne, że wnioskodawczyni jest osobą bezdomną, ponieważ zamieszkuje w noclegowni, którą należy uznać za pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób (por. art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), na co wskazuje również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ponadto, A. S. wykazuje wolę powrotu do miejsca zameldowania, gdyż bezskutecznie starała się o przydział lokalu mieszkalnego w Ostródzie (por. pismo Zastępcy Burmistrza z dnia 2 sierpnia 2011 r.).
Argument podnoszony w uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, że miejscem zamieszkania jest Warszawa, to jest miejscowość, w której wnioskodawczyni przebywa z zamiarem stałego pobytu (por. art. 25 k.c.) jest niezasadny. Badanie zamiaru pobytu osoby bezdomnej w danej miejscowości jest w świetle stanowiska sądów administracyjnych bezprzedmiotowe (por. postanowienie z dnia 13 października 2010 r., I OW 111/10, z dnia 4 lipca 2008 r., I OW 30/08, czy wyrok NSA z 26 marca 2010 r., I OSK 1659/09).
Pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r. A.S. poinformowała Naczelny Sąd Administracyjny, że z dniem 8 kwietnia 2013 r. zmieniła adres zamieszkania na ul. [...]. Jest to również jej adres do korespondencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie ma miejsce spór o właściwość, ponieważ w sporze pozostają organy jednostek samorządu terytorialnego. Prezydent m. st. Warszawy oraz Burmistrz Miasta Ostródy nie posiadają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, do rozpoznania sporu właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.).
Istota sporu o właściwość polega na tym, że sprawa, w której powstał spór musi mieć charakter sprawy z zakresu administracji publicznej, musi być zindywidualizowana, należeć do spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, a wśród organów uczestniczących w postępowaniu przed sądem w sprawie o rozstrzygniecie sporu musi brać udział organ właściwy do jej załatwienia. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że spór ma miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., II OW 79/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 75 czy z dnia 24 października 2006, II OW 32/06). W praktyce oznacza to, że spory kompetencyjne (o właściwość) mogą powstawać przede wszystkim na tle spraw rozstrzyganych w formach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a. Jednocześnie, podkreślić należy, że w ramach postępowania o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie jest rozpoznawana bezczynność organu administracji publicznej, czy też przewlekłe prowadzenie postępowania (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. H. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2013, art. 4, tezy 22, 23 i 29).
Właściwość organów w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje przepis art. 101 ustawy o pomocy społecznej.
Podstawowe kryterium, w myśl ust. 1 tegoż artykułu stanowi miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
W przypadku gdy ustalenie miejsca zamieszkania nie jest możliwe w odniesieniu do osób bezdomnych przepis art. 101 ust. 2 wskazuje gminę ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Jest niewątpliwe, że ostatnim miejscem zameldowania A. S. jest miasto Ostróda.
Z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wynika, że A. S. od 11 lat nie przebywa w Ostródzie i nigdy nie korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej przyznawanych przez MOPS w Ostródzie. Natomiast od wielu lat strona przebywa na terenie Miasta Stołecznego Warszawy korzystając z lokali przeznaczonych do krótkotrwałego pobytu oraz ze środków pomocy społecznej, przyznawanych jej przez organy samorządowe tego miasta.
Z informacji nadesłanej przez A. S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że ostatnio zmieniła ona adres zamieszkania i zamieszkuje przy ul. [...]. Wprawdzie strona nie podaje jaki charakter posiada lokal, w którym zamieszkała, jednakże ze wskazanego adresu wynika, iż jest to lokal zaopatrzony odrębnym numerem ewidencyjnym, co może wskazywać na lokal w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy.
W tej sytuacji należało uznać, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku w tej sprawie jest Prezydent m.st. Warszawy.
Z uwagi na brak pewnych danych co do charakteru zamieszkiwania pod podanym adresem przy ul. [...] i tak należałoby wskazać Prezydenta m.st. Warszawy, jako właściwego ze względu na zachodzący szczególny przypadek uzasadniony sytuacją osobistą A. S., przebywającej od wielu lat na terenie Warszawy. Taka właściwość wynika z art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, którego zastosowanie może wchodzić w rachubę w tym przypadku.
Z powyższych względów na podstawie art. 4 i 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.