Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 lutego 2016 r. Starosta Powiatu Świdnickiego wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Prezydentem Miasta Kalisz, w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci K. i J. M., umieszczonych w rodzinie zastępczej W. i Z. K..
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że J. i K. M., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt III Nsm 1042/14, zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej W. i Z. K., zamieszkałych w M. przy ul. S.. Wcześniej dzieci, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt III RCo 56/14, przebywały w Pogotowiu Opiekuńczym w Koninie w okresie od 15 do 30 listopada 2014 r. Z akt sprawy wynika między innymi, że przed pierwszym umieszczeniem dzieci w pieczy zastępczej zamieszkiwały one z matką w Kaliszu, przy ul. W.. Organ wskazał też, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 25 listopada 2014 r. dzieci umieszczone zostały pod opieką kandydatów na rodzinę zastępczą – W. i Z. K.. Zdaniem Starosty umieszczenie dzieci pod pieczą dziadków nie było powrotem do rodziny, w rozumieniu art. 191 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 332), w związku z czym organem właściwym do ponoszenia wydatków winien być Prezydent Miasta Kalisz, na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.
Odpowiadając na wniosek Prezydent Miasta Kalisz wskazał, iż w sprawie winien mieć zastosowanie art 194 ust. 4 powołanej ustawy, bowiem dziadkowie mieszczą się w definicji pojęcia rodzina, użytego w tym przepisie. Dzieci, przed umieszczeniem ich w rodzinie zastępczej, przebywały w M., z dziadkami, od dnia 1 grudnia 2014 r., na mocy postanowienia z dnia 25 listopada 2014 r. Miasto Kalisz nie ponosiło takze wydatków za okres pobytu dzieci w Pogotowiu Opiekuńczym w Koninie. Ponadto dzieci zameldowane były w M., przy ul. S., co pozwala na wskazanie Starosty Świdnickiego jako organu właściwego, na podstawie art. 191 ust. 2 powołanej wyżej ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie spór o właściwość ma charakter sporu negatywnego (oba organy pozostające w sporze uznają się za niewłaściwe miejscowo do załatwienia sprawy) i dotyczy wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich K. i J. M. umieszczonych w rodzinie zastępczej.
Właściwość organów w przedmiocie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej określa art. 191 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Stosownie do treści ust. 1 powołanego przepisu, wydatki te ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały (ust. 2). Natomiast jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej (ust. 3). Przy ustaleniu powiatu obowiązanego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej w pierwszej kolejności należy więc uwzględnić stan faktyczny, który miał miejsce przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w rodzinie zastępczej.
K. i J. M. zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej dziadków, W. i Z. K., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt III Nsm 1042/14. Ponadto, jak twierdzą organy, przed wydaniem tego postanowienia dzieci przebywały w miejscowości Milikowice, w domu dziadków, którym powierzona została opieka nad dziećmi na czas postępowania o ustanowienie opieki. W aktach sprawy brak jest jednak postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 25 listopada 2014 r., na które wskazuje zarówno Starosta Świdnicki jak i Prezydent Kalisza. W przedmiotowej sprawie trudności nastręcza ustalenie zamieszkania dzieci przed umieszczeniem ich w pieczy zastępczej po raz pierwszy. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że w chwili umieszczenia ich w Pogotowiu Opiekuńczym w Koninie mieszkały one wraz z matką w Kaliszu, przy ul. W., jednak ze zgromadzonych dokumentów wynika, że matka dzieci przebywała w różnych miejscowościach. Okoliczności niniejszej sprawy pozwalają na przyjęcie, że niemożliwym jest ustalenie zarówno miejsca zamieszkania dzieci jak i wskazanie ostatniego miejsca zameldowania w sposób nie budzący wątpliwości, zatem ustalenie organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich winno nastąpić na podstawie art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r., który stanowi, że właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej. W niniejszej sprawie dzieci umieszczone zostały w rodzinie zastępczej postanowieniem Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 8 września 2015 r., zatem to Starosta Powiatu Świdnickiego jest organem właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie K. i J. M..
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.