Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2017 r. Prezydent Miasta Bielsko – Biała na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość zaistniałego między Prezydentem Miasta Bielska – Białej a Burmistrzem Miasta Miastko w przedmiocie wskazania organu właściwego do udzielenia pomocy w formie pokrycia kosztów pobytu w Ośrodku Readaptacyjnym prowadzonym przez Ś., zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup obuwia i odzieży dla T.G., poprzez wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Miastko jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że zawiadomieniem z dnia 28 października 2016 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku - Białej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Bielska - Białej, na mocy art. 65 § 1 k.p.a. przekazał Burmistrzowi Miasta Miastko, jako organowi właściwemu miejscowo, wniosek T.G. o udzielenie pomocy w formie pokrycia kosztów pobytu w Ośrodku Readaptacyjnym prowadzonego przez Ś. w Bielsku - Białej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zasiłku celowego na zakup obuwia i odzieży. W uzasadnieniu zawiadomienia wskazano, iż T.G. jest osobą bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Nie jest zameldowany na pobyt stały, a jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały była miejscowość Miastko. Ośrodek nie znalazł podstaw do rozpatrzenia sprawy T.G. w trybie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.
Zawiadomieniem z dnia 4 stycznia 2017 r. Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Miastku przekazał MOPS w Bielsku - Białej wniosek T.G. o udzielenie pomocy w ww. formie. W uzasadnieniu wskazał, że T.G. przebywa w Bielsku - Białej z zamiarem stałego pobytu i w tym miejscu jest jego centrum życiowe.
Z powyższym rozstrzygnięciem MOPS w Bielsku - Białej nie zgodził się z następujących powodów: T.G. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, tj. osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym niezameldowaną na pobyt stały. Jego obecne miejsce pobytu - Ośrodek Readaptacyjny Ś. w Bielsku - Białej nie można uznać za miejsce zamieszkania w lokalu mieszkalnym, albowiem miejsca pobytu w ośrodku leczniczym nie może uznać za miejsce służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. akt I OW 105/16). Ostatnim miejscem zameldowania T.G. na pobyt stały jest miejscowość Miastko. Zdaniem wnioskodawcy, w niniejszej sprawie właściwość organu należy rozpatrywać na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który jest wyjątkiem od art. 101 ust.1 ustawy i stanowi, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Osoby bezdomne nie mają miejsca zamieszkania, zatem nie sposób ustalać właściwości organu na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy, na który powołuje się Gmina Miastko.
W odpowiedzi na wniosek Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Miastku podniósł, że T.G. nie zamieszkuje na terenie Gminy Miastko od 22 maja 2000 r. Ponadto oświadczył, że po ukończeniu terapii zamierza podjąć zatrudnienie na terenie Bielska – Białej, gdzie lokuje swoje centrum życiowe. W okresie od 2004 roku do 2015 roku T.G. był zatrudniony w kilku zakładach pracy i mieszkał na terenie Bielska – Białej. Ponadto przebywa w Ośrodku Readaptacyjnym prowadzonym przez Ś. z siedzibą w Bielsku Białej od 12 września 2016 r., gdzie rozpoczął terapię w dniu 15 września 2016 r.
Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Miastku stoi na stanowisku, że wyżej wymienione fakty świadczą jednoznacznie o tym, iż centrum życiowe, jak i ośrodek osobistych interesów T.G. znajduje się w Bielsku Białej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Spór w rozpoznawanej sprawie ma charakter negatywny i dotyczy ustalenia organu właściwego w sprawie udzielenia pomocy finansowej Tomaszowi Gruntowi w formie pokrycia kosztów pobytu w Ośrodku Readaptacyjnym prowadzonym przez Ś., przyznania zasiłku okresowego i celowego na zakup obuwia i odzieży.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 930) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej w ustawie został ustanowiony wyjątek wobec osób bezdomnych. I tak, zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu, w przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z kolei w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej zawarta została definicja legalna pojęcia osoby bezdomnej, zgodnie z którą jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Natomiast na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1610), przez lokal mieszkalny należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, przy czym nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.
W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega wątpliwości, że aktualna sytuacja życiowa T.G. pozwala uznać go za osobę bezdomną. Z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy pozostające w sporze wynika bowiem, że ostatnim miejscem zameldowania T.G. na pobyt stały jest Miastko, ul. [...]. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 27 września 2016 r. wynika, że sam zainteresowany w odniesieniu do swojej sytuacji mieszkaniowej przyznał, że jest bezdomny. Wymienione ustalenia odpowiadają wspomnianej wcześniej definicji legalnej osoby bezdomnej z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, gdyż T.G. nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i jest niezameldowany na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W konsekwencji w analizowanym przypadku właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, czyli według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Wobec jednoznacznego brzmienia powołanego przepisu, nie ma znaczenia podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że T.G. przeniósł swoje centrum życiowe poza teren miasta/gminy Miastko.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela odnośnie do tej kwestii pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że w przypadku osoby bezdomnej nie może być mowy o miejscu zamieszkania, nie bada się zatem jej zamiaru stałego pobytu, ale ustala się tylko jej status (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1659/09, postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt I OW 30/08, postanowienie NSA z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I OW 111/10, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.