Uzasadnienie
Wnioskiem z 12 lutego 2019 r. Prezydent Miasta P. (wnioskodawca) zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Wójtem Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. J. o wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie funkcji kuratora dla osoby niepełnosprawnej.
Powyższy spór o właściwość zaistniał na tle następujących okoliczności.
Prawomocnym postanowieniem z 21 czerwca 2018 r. Sąd Rejonowy w T. (sygn. akt III RNs [...]):
- przyznał kuratorowi osoby niepełnosprawnej K. J.– J. J. wynagrodzenie w kwocie po 400 zł miesięcznie począwszy od 1 września 2017 r.,
- ustalił, iż wynagrodzenie będzie pokrywane ze środków publicznych,
- przyznał radcy prawnemu wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora,
- odstąpił od obciążania wnioskodawcy i uczestniczki kosztami postępowania w sprawie.
J. J. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o wypłatę wynagrodzenia.
Pismem z 11 grudnia 2018 r. Prezydent Miasta P. przekazał według właściwości ww. wniosek, stwierdzając, że nie ma uprawnień ustawowych do wypłaty takiego wynagrodzenia. Z kolei pismem z 20 grudnia 2018 r. Wójt Gminy W. przekazał wniosek Prezydentowi Miasta P. według właściwości, podając, że wnioskodawca ma adres zamieszkania na terenie Miasta P. W przedmiotowym wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, wnioskodawca podał, że kurator osoby niepełnosprawnej zamieszkuje na terenie Gminy P., natomiast osoba niepełnosprawna, dla której ustanowiono kuratora zamieszkuje na terenie Gminy W. Właściwym do wypłaty wynagrodzenia jest natomiast organ miejsca zamieszkania osoby niepełnosprawnej, zgodnie z art. 101 ustawy o pomocy społecznej. To osoba niepełnosprawna korzysta z dobrodziejstwa świadczenia, jakim jest pokrycie wynagrodzenia kuratora.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy W. wniósł o wskazanie "Gminy P." jako właściwej do rozpatrzenia ww. wniosku z uwagi na regulacje art. 36, art. 53a i art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.): "Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej".
Z istoty sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego wynika, że musi on mieć miejsce pomiędzy organami, które bądź odmawiają załatwienia danej sprawy uznając, że nie są właściwe lub kompetentne do jej rozstrzygnięcia, bądź wręcz przeciwnie oba uważają jednocześnie, że są właściwe lub kompetentne do jej załatwienia. Do sporu może zatem dojść tylko na tle konkretnej sprawy administracyjnej, czyli sprawy rozstrzyganej władczo przez organ administracji publicznej w stosunku do podmiotu czy podmiotów znajdujących się poza aparatem administracji. Rozstrzygnięcie sporu przez sąd administracyjny polega na wskazaniu jednego z organów jako właściwego lub kompetentnego do rozstrzygnięcia konkretnej, indywidualnej sprawy administracyjnej.
W okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Wójtem Gminy W. spór nie dotyczy sprawy administracyjnej, a zatem rozstrzyganie kwestii, który z nich jest właściwym do wypłaty wynagrodzenia kuratorowi osoby niepełnosprawnej, nie należy do kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z art. 162 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm.): "Sąd opiekuńczy przyzna opiekunowi za sprawowanie opieki na jego żądanie stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od niej". W myśl natomiast § 3 ww. przepisu: "Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została ustanowiona, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej". Takim przepisem ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1507) jest art. 53a, który formułuje kompetencję organu opieki społecznej do wypłaty wynagrodzenia za sprawowanie opieki. Zgodnie z nim: "Wynagrodzenie za sprawowanie opieki wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. Wynagrodzenie to obliczone w stosunku miesięcznym nie może przekraczać 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres poprzedzający dzień przyznania wynagrodzenia". Ww. regulacje znajdują odpowiednie zastosowanie do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie (art. 175 ww. Kodeksu) oraz w przypadku ustanowienia kuratora (art. 178 § 1 i 2 Kodeksu).
Podkreślić jednak trzeba, że kompetencja do ustalenia wynagrodzenia z tytułu sprawowania opieki, czy kurateli została powierzona sądom a nie organom administracyjnym. Natomiast przepisy ustawy o pomocy społecznej odnoszą się do obowiązku gminy wypłacania wynagrodzenia jako zleconego jej zadania z zakresu administracji rządowej i służą jedynie wykonaniu prawa określonego w art. 162 § 3 Kodeksu.
Jak wskazywał Sąd Najwyższy: "postępowanie w przedmiocie przyznania wynagrodzenia jest samodzielnym postępowaniem co do istoty sprawy i nie stanowi kontynuacji postępowania o ustanowienie kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, do kręgu jego uczestników należą jedynie te osoby, których interesu dotyczy wynik postępowania. (...) W postanowieniu o przyznaniu wynagrodzenia sąd powinien określić jego wysokość, wskazać, czy powinno być wypłacone z majątku osób wymienionych w art. 179 § 1 k.r.o., czy też ze środków publicznych, oraz podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku wypłaty. W razie uznania, że podstawą przyznania wynagrodzenia jest art. 162 § 3 w związku z art. 178 § 2 k.r.o., uczestnikiem postępowania powinna być gmina" (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 28 marca 2014 r. sygn. akt III CZP 6/14, OSNC 2015 r. Nr 1, poz. 5).
Konkludując, przyjąć należało, że w niniejszej sprawie nie zaistniał spór dotyczący sprawy administracyjnej, a zatem wniosek był niedopuszczalny. Zaznaczyć końcowo również trzeba, że załączone do wniosku prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w T. z 21 czerwca 2018 r. (sygn. akt III RNs [...]) nie stanowiło i nie mogło stanowić przedmiotu badania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z pkt 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Natomiast na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku w punkcie 2.