Uzasadnienie
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Skwierzynie, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Skwierzyna, wnioskiem z dnia 16 listopada 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Skwierzyna a Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. C. o przyznanie pomocy finansowej na miesiąc październik 2017 r.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że T. C. podaniem z dnia 6 października 2017 r. zwrócił się do Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy o przyznanie pomocy finansowej w miesiącu październiku 2017 r. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że T. C. jest osobą bezdomną a jego ostatnim miejscem zameldowania jest Skwierzyna. Prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma kontaktu z najbliższą rodziną. Od ponad 6 lat przebywa na terenie Warszawy, mieszkając w noclegowniach. Wszelka korespondencja prowadzona z T. C. kierowana jest od wielu lat na jego skrytkę pocztową zarejestrowaną w Warszawie. Fakt zamieszkiwania przez niego na terenie Warszawy potwierdzają jego oświadczenia oraz uzasadnienie złożonego wniosku, a także uzasadnienie Sądu Okręgowego w Warszawie XXXI Wydział Pracy z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt XXXXI O 42/16.
T. C. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy m.st. Warszawy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W 2012 roku złożył wniosek o wynajem lokalu mieszkalnego socjalnego, który jednak został rozpatrzony negatywnie. Z oświadczenia z dnia 16 marca 2017 r. wynika jednak, że stara się on o uzyskanie lokalu mieszkalnego na terenie Warszawy. Utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej, tj. zasiłku celowego, zasiłku okresowego czy zasiłku na żywność.
Powyższe okoliczności wyczerpują, w ocenie Burmistrza Skwierzyny, przesłanki jakie zostały określone w art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm. - dalej jako "u.p.s."). Z tych też względów organem właściwym do rozpoznania wniosku T. C. o przyznanie pomocy finansowej na miesiąc październik 2017 r. jest Prezydent m.st. Warszawy.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy, działający z upoważnienia Prezydenta m.st. Warszawy, podniósł, że T. C. jest osobą bezdomną, której miejscem zameldowania jest gmina Skwierzyna. Oznacza to zatem, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest Burmistrz Miasta i Gminy Skwierzyna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny).
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Skwierzyna a Prezydentem m.st. Warszawy, jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku T. C. o przyznanie mu pomocy finansowej na miesiąc październik 2017 r.
Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 u.p.s. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że T. C. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Takie ustalenia potwierdzają oba organy pozostające w sporze. Bezspornym ponadto jest, że zainteresowany ostatnio był zameldowany na pobyt stały w miejscowości Skwierzyna. Z akt sprawy wynika również, że od ponad 6 lat T. C. przebywa na terenie Warszawy, gdzie koncentruje się obecnie jego życie. Nie posiada żadnego majątku ani nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Jako osoba bezrobotna zarejestrował się w Urzędzie Pracy m.st. Warszawy. W Warszawie składa wnioski o przyznanie mu pomocy finansowej, jak również korzysta z pomocy jadłodajni dla osób bezdomnych. Ponadto nie przejawia zamiaru powrotu do miejscowości, w której był zameldowany. Od 2016 r. stara się o uzyskanie lokalu mieszkalnego na terenie miasta stołecznego Warszawy.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja osobista T. C. jak i cel, na jaki chce uzyskać pomoc (zakup żywności, odzieży, biletu) świadczą jednoznacznie o tym, że oceniany przypadek uznać należy za "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu wskazanego wyżej art. 101 ust. 3 u.p.s. Przepis ten jako właściwą do rozpoznania wniosku o przyznanie określonego świadczenia z pomocy społecznej przewiduje gminę miejsca pobytu wnioskodawcy. Uzasadnia to wskazanie Prezydenta m.st. Warszawy jako organu miejscowo właściwego do rozpoznania wniosku T. C. o przyznanie mu pomocy finansowej na miesiąc październik 2017 r. W ocenie Sądu Prezydent m.st. Warszawy w sposób efektywniejszy będzie realizować ustawowe zadania pomocy społecznej, niż gmina ostatniego zameldowania na pobyt stały.
Dodać należy, że z mocy art. 101 ust. 7 u.p.s. gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest zobowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Gmina Skwierzyna będzie zatem zobowiązana do zwrotu na rzecz Gminy Miasta Stołecznego Warszawy kwot przyznanych T. C. świadczeń z pomocy społecznej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.