Postanowienie NSA z 15 maja 2012 r., I OW 34/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 15 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Mrągowo o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Mrągowo a Prezydentem Miasta Lubin w przedmiocie rozpoznania wniosku W.Z. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza Miasta Mrągowo jako organ właściwy

Sprawa

w sprawie

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie NSA Monika Nowicka del. WSA Iwona Kosińska(spr.)
starszy asystent Piotr Baryga protokolant

Uzasadnienie

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mrągowie (działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Mrągowo) wnioskiem z dnia 10 lutego 2012 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Mrągowie - Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mrągowie a Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubinie (działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Lubina) w zakresie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Jak podano we wniosku, Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubinie przekazał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mrągowie podanie W. Z. z dnia 23 września 2011 r. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu przekazujący organ wskazał, że wnioskodawca zamieszkuje u syna R. Z. faktycznie od 4 miesięcy. Przebywa w Mrągowie i z tego względu należy uznać, że nie jest on osobą bezdomną, zaś organem właściwym w niniejszej sprawie jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mrągowie. Natomiast zdaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mrągowie przekazanie podania W. Z. nastąpiło z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej, zawartych w art. 101 ust. 1 i ust. 2, w związku z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 25 k.c. Wnioskodawca tymczasowo wprawdzie przebywa u syna R. Z., lecz wynajmowany lokal mieszkalny składa się z dwóch małych pokojów. Na czas pobytu ojca syn udostępnił mu jeden pokój, zaś sam wraz z rodziną przebywa w drugim, jednakże nie ma w tym lokalu warunków do dłuższego pobyt osoby starszej. W. Z. w oświadczeniu z dnia 9 stycznia 2012 r. oświadczył, że bardzo chciałby wrócić do M., gdzie mieszka starszy syn, lecz ten nie chce go przyjąć. Aktualnie wnioskodawca jest osobą bezdomną. Pomimo, że przebywa w mieszkaniu młodszego syna R., to nie ma tam warunków na dłuższy pobyt, gdyż syn wraz z żoną wychowują dwójkę małych dzieci w wieku 1 i 3 lata. Starszy syn nie chce przyjąć ojca. Aktualnie W. Z. nie jest nigdzie zameldowany, zaś w miejscu ostatniego meldunku na pobyt stały nie ma możliwości zamieszkać z powodu sprzedania lokalu. Wnioskodawca całe życie spędził w Lubinie oraz M. i tam, jak sam oświadcza, chciałby wrócić. W Mrągowie przebywa tylko tymczasowo. Podsumowując organ stwierdził, że W. Z. nie mogąc zostać na dłuższy czas u młodszego syna w Mrągowie ani u starszego syna w M. stał się bezdomny. W tej sytuacji organ wniósł o rozstrzygnięcie powstałego sporu kompetencyjnego poprzez wyznaczenie, na postawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, Prezydenta Miasta Lubina jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

W niniejszej sprawie Burmistrz Miasta Mrągowo domagał się rozstrzygnięcia sporu pomiędzy dwoma niemającymi wspólnego organu wyższego stopnia organami jednostek samorządu terytorialnego. Wnioskodawca błędnie zatem określił charakter tego sporu. Jego wniosek dotyczy w istocie nie sporu kompetencyjnego, w rozumieniu art. 22 § 2 kpa, lecz sporu o właściwość, o jakim mowa w art. 22 § 1 pkt 1 kpa.

Przedmiotowy spór o właściwość powstał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku W. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest wdowcem, otrzymuje emeryturę i wymaga ze względu na stan zdrowia umieszczenia w domu opieki społecznej. Do dnia 18 kwietnia 2008 r. był zameldowany na pobyt stały w Lubinie przy ul. K. skąd wymeldował się z powodu sprzedaży tego lokalu. Następnie wnioskodawca zamieszkał (bez zameldowania) u syna Dariusza w M.. W dniu 9 maja 2008 r. wnioskodawca został zameldowany na pobyt czasowy w Mrągowie przy ul. Mrongowiusza 28 m. 2, gdzie jednak nigdy nie mieszkał i skąd wymeldował się w dniu 10 listopada 2011 r. Obecnie wnioskodawca nie jest nigdzie zameldowany. Zamieszkuje w Mrągowie u drugiego syna R. wraz z jego rodziną w wynajętym dwupokojowym mieszkaniu.

Problematyka właściwości miejscowej organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Stosownie do tych regulacji właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej osoby, która nie jest osobą bezdomną, właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera jednak definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia tego pojęcia zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy uznać, że W. Z. nie jest osobą bezdomną. Z dokumentacji i stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że to miasto Mrągowo w rozumieniu powołanego art. 25 k.c. spełnia obecnie przesłanki miejsca zamieszkania wnioskodawcy, na co wskazuje szczególna sytuacja osobista, w jakiej znalazł się wnioskodawca oraz okoliczność, że od dłuższego czasu zamieszkuje on i przebywa na terenie Mrągowa u młodszego syna, koncentrując tu, ze względu na swój stan zdrowia i konieczność stałej opieki oraz relacje rodzinne z drugim synem, wszelkie swoje sprawy życiowe. Do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mrągowie zwrócił się on też o skierowanie do domu opieki społecznej. Co prawda wnioskodawca wyraża chęć powrotu do M., jednak należy przez to rozumieć, że chce on zmienić swoje miejsce zamieszkania, a nie że obecnie są nim M.e.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te miasto Mrągowo czynią miejscem zamieszkania wnioskodawcy w rozumieniu art. 25 k.c. W konsekwencji tego stanowiska Burmistrza Miasta Mrągowo uznać należy, w świetle powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku W. Z. o wydanie decyzji dotyczącej skierowania wnioskodawcy do domu pomocy społecznej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) orzekł jak w sentencji.