Postanowienie NSA z 1 czerwca 2016 r., I OW 34/16

Wydany

1 czerwiec 2016 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 czerwca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Brzozowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową między Burmistrzem Brzozowa a Wójtem Gminy Domaradz w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. B. o pokrycie kosztów pobytu w schronisku dla bezdomnych w Kluczach postanawia wskazać Wójta Gminy Domaradz jako organ właściwy do rozpoznania wniosku M. B. o pokrycie kosztów pobytu w schronisku dla bezdomnych w Kluczach

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący
Sędzia NSA Maciej Dybowski sprawozdawca
Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 16 lutego 2016 r. Burmistrz Brzozowa, reprezentowany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzozowie (dalej Kierownik MOPS), wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem Brzozowa a wójtem Gminy Domaradz w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. B. o pokrycie kosztów pobytu w schronisku dla bezdomnych w Kluczach

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że dnia 29 stycznia 2016 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzozowie wpłynęło pismo Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Domaradzu (dalej Kierownik GOPS w Domaradzu) wraz z dokumentacją M. B. (dalej zainteresowana), przebywającej w okresie od 31 grudnia 2015 r. do 18 stycznia 2016 r. w schronisku dla bezdomnych prowadzonym przez Chrześcijańskie Stowarzyszenie Dobroczynne w Kluczach, celem załatwienia sprawy według kompetencji. Kierownik GOPS w Domaradzu, wskazał, że zainteresowana była zameldowana na pobyt czasowy w miejscowości Golcowa [...], gmina Domaradz w okresie od 21 lutego 2013 r. do 30 września 2015 r., jednakże przebywała tam sporadycznie, nie deklarując chęci stałego pobytu. W tym okresie zainteresowana mieszkała między innymi w Krośnie, Orzechówce i Rzeszowie, gdzie zamierzała przebywać ze swym konkubentem na pobyt stały. Dnia 16 czerwca 2015 r. ostatecznie złożyła w GOPS w Domaradzu oświadczenie o zamiarze udania się do Schroniska Brata Alberta w Rzeszowie.

Kierownik GOPS w Domaradzu, uznając się za niewłaściwego do rozpoznania powyższej sprawy i powołując art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy |społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), przyznawszy jednocześnie zainteresowanej status osoby bezdomnej, przekazał wniosek w/w do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brzozowie, biorąc pod uwagę fakt, że ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej na pobyt stały był adres: [...]. Sprawa powyższa Kierownikowi GOPS w Domaradzu została przekazana przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Kluczach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Burmistrzem Brzozowa a Wójtem Gminy Domaradz, bowiem organy te uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku zainteresowanej o pokrycie kosztów pobytu w schronisku dla bezdomnych w Kluczach

Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163, dalej ups). Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ups, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ups). Od powyższych zasad przewidziano wyjątki. Jeden z nich zawiera ust. 3 art. 101 ups, który stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Definicję pojęcia osoby bezdomnej określa art. 6 pkt 8 ups, który wskazuje, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powyższy przepis przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150, dalej opl), do którego odsyła art. 6 pkt 8 ups, pod pojęciem lokal mieszkalny należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że jest w niej niesporne, że ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej na pobyt stały był Brzozów, ul. [...], u swej matki. Jednakże z informacji o zameldowaniu zainteresowanej na pobyt czasowy i informacji o pobycie wynika, że w okresie od 11 kwietnia 2006 r. 2 lipca 2015 r. zainteresowana przebywała w różnych okresach, w różnych miejscowościach. Jednocześnie w okresie od 2005 r. do 2014 r. zainteresowana korzystała z pomocy GOPS w Domaradzu i po odebraniu zainteresowanej dzieci dnia 2 lipca 2015 r. wyprowadziła się z Domaradza (k. 17 akt sądowych). Tym samym, mimo nieustabilizowane życia prowadzonego przez zainteresowaną, najbliższe związki łączyły ją w latach 2005-2015 z Gminą Domaradz.

Pobyt zainteresowanej w schronisku dla bezdomnych w Kluczach w środku zimy – w okresie od 31 grudnia 2015 r. do 18 stycznia 2016 r., należy uznać za przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 ups). Wobec powyższego należało wskazać Wójta Gminy Domaradz jako organ właściwy do rozpoznania wniosku M. B. o pokrycie kosztów pobytu w schronisku dla bezdomnych w Kluczach.

Z tych względów, na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.