Postanowienie NSA z 8 października 2019 r., I OW 34/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą M. a Starostą C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Komendanta Powiatowego Policji w C.

Sprawa

w sprawie skierowania Z. K. na badania lekarskie postanawia: wskazać Starostę M. jako organ właściwy w sprawie.

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska

Uzasadnienie

Wnioskiem z 12 lutego 2019 r. Starosta M. (wnioskodawca) zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Starostą C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Komendanta Powiatowego Policji w C. w sprawie skierowania Z. K. na badania lekarskie.

Powyższy spór o właściwość zaistniał na tle następujących okoliczności.

Pismem z 11 października 2018 r. Komendant Powiatowy w C. zwrócił się do Starosty M. o ocenę stanu zdrowia kierującego Z. K. na podstawie art. 129 ust. 2 pkt 13 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. W toku postępowania, w piśmie z 9 listopada 2018 r. Z. K. oświadczył że zamieszkuje pod adresem [...]. Do pisma dołączył kserokopie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności również z powyższym adresem. W związku z tym, Starosta M. uznał, że nie jest organem właściwym do załatwienia sprawy i przekazał ją Staroście C. Pismem z 12 grudnia 2018 r. Starosta C. przesłał sprawę Staroście M., wskazując, że kierowca jest zameldowany na pobyt stały w O. Posiadał wcześniejsze czasowe zameldowanie w W., lecz już wygasło i na terenie powiatu c. nie ma już zameldowania ani stałego, ani tymczasowego. Starosta C. nie posiada również akt ewidencyjnych kierowcy.

Wnosząc o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, wnioskodawca wniósł o wskazanie Starosty C. jako organu właściwego w sprawie.

W odpowiedzi na wniosek Starosta C. wniósł o wskazanie Starosty M. jako organu właściwego w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.): "Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej".

W okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały pomiędzy Starostą M. a Starostą C. spór dotyczył właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku Komendanta Powiatowego Policji w C. w sprawie skierowania na badania lekarskie. Właściwość miejscowa ustalana jest zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. w sprawach innych niż dotyczących nieruchomości lub prowadzenia zakładu pracy "według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju".

Okolicznością bezsporną w sprawie, ustaloną przez Starostę C. i niepodważaną przez Starostę M. jest to, że Z. K. jest zameldowany na pobyt stały w miejscowości O., znajdującej się w powiecie m. Jego pobyt w W. miał natomiast charakter tymczasowy, o czym świadczy jego czasowe zameldowanie.

Zauważyć należy, że zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Ze względu na brak regulacji w prawie administracyjnym, miejsce zamieszkania strony będącej osobą fizyczną należy oceniać na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. W świetle art. 25 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Innymi słowy, miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. W tej materii mogą decydować różnorakie okoliczności. W orzecznictwie wskazuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest zatem miejsce, w którym koncentrują się jej czynności życiowe i to bez względu na adres jej zameldowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08, 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 85/09, 27 czerwca 2013 r. sygn. akt I OW 41/13, 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OW 11/19).

Jak podkreślano także w literaturze i orzecznictwie, zameldowanie jest aktem administracyjnym, który potwierdza okoliczność stałego zamieszkania w danej miejscowości i ułatwia ustalenie, ale nie przesądza o miejscu zamieszkania (A. Taudul, Rezydencja podatkowa - praktyczne aspekty, PP 2006, nr 8, s. 5; J. Ciszewski (red.) Kodeks cywilny. Komentarz do art. 25 Kodeksu cywilnego, LEX/el, a także postanowienie NSA z 15 lutego 2006 r. sygn akt I OW 231/05 i wyrok NSA z 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I GSK 884/11 – orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest jednak z nim związane domniemanie, że określa ono miejsce zamieszkania (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2005 r. sygn. akt I FSK 212/05).

W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro ustalono, że wnioskodawca jest aktualnie zameldowany w miejscowości znajdującej w powiecie m. i nie zakwestionowano tego ustalenia, jak również wykazano, że zameldowanie w innej miejscowości miało charakter czasowy, którego termin upłynął, należało uznać, że ma on miejsce zamieszkanie w miejscowości znajdującej w powiecie m. i wyznaczyć tego Starostę do załatwienia sprawy.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.