Uzasadnienie
We wniosku z dnia 13 grudnia 2012 r., przekazanym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., Wójt Gminy S. wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Burmistrzem Miasta i Gminy T. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego na rzecz T. P. We wniosku wskazano, że pismem z dnia [...] grudnia 21012 r. nr OPS. [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w T. przekazał Ośrodkowi Pomocy Społecznej w S. w/w wniosek T. P., zamieszkałego na pobyt czasowy w C. [...], uznając, iż Gmina S. jest właściwa do jego rozpoznania - ze względu na posiadany przez zainteresowanego meldunek na pobyt stały na terenie tej Gminy. Z ustaleń faktycznych wynikało natomiast, że T. P. w dniu [...] lutego 2004 r. został wymeldowany z pobytu stałego w S. a zameldowano go w dniu [...] lutego 2004 r. na pobyt stały w J. [...], w Gminie T. W związku z powyższym, organ wnioskujący podnosił, że zasady ustalania właściwości miejscowej określa art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. a ponadto, w sprawach pomocowych doprecyzowuje go art. 101 ust. 1 i 7 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w tego rodzaju sprawach, generalnie właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Wnioskodawca podnosił również, że w związku z treścią art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, Wójt Gminy był organem właściwym do realizowania świadczenia w sytuacji, gdy T. P. przebywał w Domu Pomocy Społecznej w J., ponieważ to Ośrodek Pomocy Społecznej w Gminie S. skierował go do tej placówki, choć formalnie właściwą do realizowania świadczenia była Gmina T. W momencie jednak dokonania przez T. P. rezygnacji z zamieszkiwania w Domu Pomocy Społecznej w J., właściwymi gminami w tej sprawie stały się: Gmina K. (formalnie) i Gmina T. (finansowo).
Odpowiadając na wniosek, Burmistrz Miasta i Gminy T. wnosił o wskazanie – jako właściwego w sprawie – Wójta Gminy S. W uzasadnieniu swego stanowiska uczestnik postępowania podnosił, że to Gmina S. skierowała T. P. do Domu Pomocy Społecznej w J., gdyż poprzednio zamieszkiwał on na stałe na terenie w/w Gminy.
Wyjaśniono również, że wprawdzie T. P. opuścił – na własne żądanie - Dom Pomocy Społecznej w J., ale nadal należało go traktować jako skierowanego do tej placówki przez Gminę S. Podopieczny nie wystąpił bowiem z pisemnym wnioskiem do Dyrektora placówki o wypisanie go, a jedynie dokonał ustnej rezygnacji z pobytu w niej (pismo Dyrektora DPS w J. z dnia [...] lutego 2013 r.). O powyższym nie została zaś powiadomiona Gmina w S. – jako kierująca ani Sąd Rejonowy w M., ani też Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, czy Ośrodek Pomocy Społecznej w T. Uczestnik zwracał poza tym uwagę, że obciążanie Gminy T. finansowaniem świadczeń mieszkańca DPS-u, który opuścił tę jednostkę, byłby niezgodne z zasadami współżycia społecznego, gdyż w ten sposób Gmina ta (cyt.) "zostaje niejako "ukarana" za to, iż na swoim terenie posiada Dom Pomocy Społecznej". T. P. – jak wywodził uczestnik postępowania – został wprawdzie zameldowany w Domu Pomocy Społecznej w J. na stałe, to jednak związanie mieszkańca DPS-u z gminą, w której zlokalizowany jest Dom Pomocy Społecznej ma charakter przejściowy. Potwierdzeniem zaś tego faktu, w przedmiotowej sprawie była okoliczność udania się przez T. P. do Wspólnoty BARKA. W rezultacie zatem akcentowano, że miejsce zamieszkania nie musi być zgodne z miejscem zameldowania, gdyż meldunek jest czynnością jedynie techniczną. O zamiarze natomiast stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola danej osoby.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 w/w ustawy procesowej należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy S. a Burmistrzem Miasta i Gminy w T. był sporem o właściwość i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego na rzecz T. P. Jak przy tym wynikało z niespornych ustaleń faktycznych, T. P. pierwotnie zamieszkiwał na obszarze Gminy S.. W związku ze skierowaniem go do Domu Opieki Społecznej w J., został w dniu 17 lutego 2004 r. wymeldowany ze swojego miejsca zamieszkania na terenie w/w Gminy a zameldowano go (na pobyt stały) we wspomnianej placówce opiekuńczej, znajdującej się na obszarze Gminy T. ([...] luty 2004 r.).
Aktualnie T. P.opuścił – na własne żądanie - Dom Pomocy Społecznej w J. i przebywa (zameldowanie na pobyt czasowy) w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w C.. We wniosku o przyznanie prawa do zasiłku stałego i oświadczeniu złożonym wobec pracownika socjalnego, zainteresowany określił się jako osoba bezdomna.
W związku z powyższym choć zgodzić się trzeba z uczestnikiem postępowania, że pojęcie "zamieszkania" i "zameldowania" oznaczają całkiem różne kategorie, tym niemniej w analizowanej sprawie nie te pojęcia decydowały o właściwości miejscowej danej gminy. Z uwagi na brak posiadania przez T. P. określonego miejsca zamieszkania, bo za takie miejsce nie może być uznane Stowarzyszenie Integracyjne, w którym pobyt ma charakter jedynie przejściowy (vide: art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), rozstrzygające znaczenie miał w tej sprawie przepis art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182). Zgodnie zaś z tym przepisem w przypadku osoby bezdomnej, właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W związku z powyższym, ponieważ T. P. był ostatnio na stałe zameldowany w Domu Pomocy Społecznej w J. - w Gminie T, to Burmistrz tej Gminy jest właściwy do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie zasiłku stałego.
Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.