Uzasadnienie
Prezydent W., wnioskiem z dnia 20 lutego 2015 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy organem wnioskującym, a Burmistrzem Miasta i Gminy G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków, poprzez wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy G., jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że M. K., w dniu [...] listopada 2014 r. telefonicznie zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. w W. o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków. W toku postępowania organ wnioskujący ustalił, że wnioskodawczyni jest osobą bezdomną i aktualnie (od dnia [...] września 2014 r.) przebywa w schronisku dla bezdomnych, zaś jej ostatnim miejscem zameldowania była gmina G. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] listopada 2014 r. do Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy W. w W. przekazał wniosek do rozpatrzenia Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w G., który – pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. – zwrócił przesłaną mu dokumentację nadawcy.
Zdaniem organu wnioskującego, zasady ustalenia właściwości w sprawach z zakresu pomocy społecznej określają - jako norma lex specialis - przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W szczególności w analizowanej sprawie, miał zaś zastosowanie art. 101 ust. 2 tej ustawy, gdyż M. K. była osobą bezdomną. Organ wnioskujący przytoczył w tym miejscu legalną definicję osoby bezdomnej, zawartą w art. 6 pkt 8 w/w ustawy i podkreślił, że wnioskodawczyni korzystała ze schronienia w Ośrodku Charytatywnym dla osób bezdomnych "T." znajdującego się przy ul. Ż. w W., a zatem nie można było uznać, że zajmowała lokal, który – po myśli przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – służył do zaspokajania na stałe potrzeb mieszkaniowych. Jej zaś ostatnim miejscem zameldowania była gmina G., w której poprzednio miała lokal mieszkalny ale została go pozbawiona w związku z egzekucją komorniczą.
Odpowiedź na wniosek nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwaną dalej "p.p.s.a.", spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w cytowanym wyżej artykule.
Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem W. a Burmistrzem Miasta i Gminy G. jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku M. K. o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków.
Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), dalej: "u.p.s.". Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, to z tego powodu, zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego, dalej: "k.c.". W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania - corpus) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu - animus). W świetle powyższego, generalnie decydujące znaczenie dla ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego ma określenie miejsca zamieszkania wnioskodawcy.
Powyższe, w realiach rozpoznawanej sprawy, nie miało jednak racji bytu, gdyż z ustaleń organu wnioskującego wynikało, że M. K. jest osobą bezdomną, która aktualnie jedynie przebywa w W. w schronisku dla bezdomnych, którym jest Ośrodek Charytatywny dla osób bezdomnych "T.". Brak jest zatem możliwości badania w takim przypadku zamiaru stałego pobytu wnioskodawczyni.
Wyjaśnić w tym miejscu wypada, że ze względu na specyfikę świadczeń pomocy społecznej, ustawodawca dokonał szczególnej regulacji właściwości organów do rozpatrywania spraw wiążących się z ustaleniem, że wnioskodawca posiada status osoby bezdomnej. W szczególności w art. 6 pkt 8 u.p.s. zawiera została legalną definicja bezdomności dla potrzeb ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, jako osobę bezdomną traktuje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym - w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
W związku z powyższym zauważyć także wypada, że nie jest - w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 150) - lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach: internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Nie spełnia zatem warunku zamieszkiwania w lokalu - w rozumieniu definicji o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - pobyt w noclegowni lub schronisku.
Z tych powodów w rozpoznawanym stanie faktycznym miał zastosowanie przepis art.101 ust. 2, który stanowi, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Taką gminą była zaś uczestnicząca w niniejszym postępowaniu Gmina G. a zatem to Burmistrz Miasta i Gminy G. był organem właściwym do rozpoznania wniosku M. K. Nadmienić wypada, że skład orzekający nie znalazł szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą strony powodów w tej sprawie do przyjęcia właściwości organu, określonej w art. 101 ust. 3 u.p.s.
Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.