Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. (dalej SKO albo Kolegium) wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy SKO a Wojewodą [...] (dalej Wojewoda) do rozpatrzenia odwołania M. S. (dalej wnioskodawca) od decyzji Prezydenta Miasta Z. (dalej Prezydent) o przejęciu pokrywania należności mieszkaniowych za wynajmowany lokal mieszkalny.
Zawiadomieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., znak [...] Wojewoda przekazał według właściwości jako organowi właściwemu rzeczowo do dalszego prowadzenia odwołanie wnioskodawcy od decyzji Prezydenta o przejęciu pokrywania należności mieszkaniowych za wynajmowany lokal mieszkalny.
W uzasadnieniu Wojewoda podał, że decyzja Prezydenta została w oparciu o art. 131 ust. 1, 4, 5a, 6, 7, 8 oraz art. 133 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. 2012 r. poz. 461 ze zm., dalej ustawa z 1967 r.) oraz § 2 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie ryczałtu z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego przez żołnierzy odbywających czynną służbę wojskową i ich małżonków (Dz. U. nr 279, poz. 2756, dalej rozporządzenie z 2004 r.). Zgodnie z art. 17 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013, poz. 267 ze zm., dalej kpa) organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu, w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze. W ocenie Wojewody ze względu na powyższe organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy jest Kolegium.
Jak jednak wskazało SKO powołując się na art. 18 ustawy z 1967 r., w sprawach dotyczących obronności, określonych w w/w ustawie, organem nadzorczym jest wojewoda. To wojewoda sprawuje kontrolę prawidłowości wykonywania zadań wskazanych w ustawie przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Wobec tego pozostaje on organem wyższego stopnia uprawnionym do rozpatrywania odwołań od decyzji dotyczących przejęcia pokrywania należności mieszkaniowych za wynajmowany lokal mieszkalny (k. 3-5 akt sądowych).
W odpowiedzi z dnia 4 kwietnia 2014 r.,, nr [...], Wojewoda powołując się na przepisy ustawy z 1967 r. wyjaśnił, że jako organ II instancji jest właściwy w następujących sprawach:
- konieczności sprawowania przez osobę podlegającą obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, o którym mowa w art. 39 ust. 1 pkt 3 - art. 39a ust. 3 ustawy z 1967 r.,
- konieczności sprawowania przez żołnierza bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny, o którym mowa w art. 39 ust. 1 pkt 3 - art. 88 ust. 3 ustawy z 1967 r.,
- uznania osoby, której doręczono kartę powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej, oraz żołnierza odbywającego tę służbę - na ich wniosek lub uprawnionego członka rodziny - za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny - art. 127 ust. 4 ustawy z 1967 r.,
- dot. obowiązku świadczeń osobistych - art. 202 ust. 3 ustawy z 1967 r.,
- dot. przeznaczenia osoby do wykonania świadczeń osobistych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - art. 203 ust. 4 ustawy z 1967 r.,
- dot. przeznaczenia nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - art. 210 ust. 3 ustawy z 1967 r.
Stanowisko Kolegium, że art. 18 ustawy z 1967 r. wskazuje Wojewodę jako organ odwoławczy we wszystkich sprawach dotyczących zadań wykonywanych w ramach powszechnego obowiązku obrony nie znajduje odzwierciedlenia w zapisach ustawy. Ustawodawca jasno określił, w jakich sprawach Wojewoda jest kompetentny do rozpatrywania odwołań.
Mając na uwadze, że w ustawie z 1967 r. nie wskazano organu odwoławczego w sprawach dotyczących należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie, w ocenie Wojewody, mają zastosowanie zapisy kpa. Zgodnie z dyspozycją art. 17 pkt 1 kpa organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu, w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, są samorządowe kolegia odwoławcze (k. 15 akt sadowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w przedmiocie sporu jest istnienie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego w znaczeniu prawnym. Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej. Z istoty sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej, przez organ administracji publicznej (najczęściej w drodze decyzji administracyjnej). Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach sprawy, a zatem istnieją podstawy do rozstrzygnięcia sporu o właściwość.
Przedmiotem rozstrzygnięcia jest negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Z. a Wojewodą [...] w sprawie rozpoznania odwołania wniesionego przez M. S. (dalej odwołujący) od decyzji Prezydenta Miasta Z. z [...] listopada 2013 r., nr [...], zapadłej na podstawie art. 131 ust. 1, 4, 5a, 6, 7, 8 oraz art. 133 ustawy z 1967 r. oraz §2 i 6 rozporządzenia z 2004 r. o przejęciu pokrywania należności mieszkaniowych za wynajmowany przez odwołującego lokal mieszkalny przy ul. [...] w Z. za okres od 7 listopada do 20 grudnia 2013 r. w formie ryczałtu w wysokości 699 zł miesięcznie.
Stosownie do art. 131 ust. 5a ustawy z 1967 r., decyzje o pokrywaniu należności i opłat wydawane są przez wójta lub burmistrza (prezydenta miasta), właściwego dla miejsca położenia lokalu mieszkalnego albo domu mieszkalnego żołnierza. Jak stanowi o tym art. 17 pkt 1 kpa, organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Podobnie art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych stanowi, że kolegia są organami wyższego stopnia w rozumieniu kpa w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Taki zakres działalności samorządowych kolegiów odwoławczych wyznacza właściwość rzeczową kolegiów w rozumieniu art. 20 kpa. W ustawie z 1967 r. nie został wprowadzony wyjątek od tej reguły. Nie wynika on ani z art. 18 ust. 4 ustawy z 1967 r., ani z żadnego innego przepisu tego aktu prawnego, w tym art. 131 ustawy z 1967 r. Z tego, że wojewodowie organizują wykonywanie zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony przez urzędy wojewódzkie, podporządkowane i nadzorowane jednostki organizacyjne oraz przedsiębiorców, dla których są organami założycielskimi nie wynika w jakikolwiek sposób, że są oni organami wyższego stopnia, właściwymi do rozpatrywania odwołań od decyzji wydawanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego.
Jak zauważył Wojewoda w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, w przypadkach w których ustawodawca zdecydował się powierzyć Jemu kompetencję do rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji, wyraźnie postanowił o tym w przepisach ustawy z 1967 r. Do sytuacji tych nie należy znajdujące się u podstaw zaistniałego sporu kompetencyjnego rozstrzygnięcie w sprawie dotyczącej należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego zajmowanego na podstawie decyzji administracyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.