Postanowienie NSA z 6 lipca 2017 r., I OW 36/17

Wydany

6 lipca 2017 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta M. a Burmistrzem Miasta J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku

Skład

Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk przewodniczący
Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska
Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski sprawozdawca

Sprawa

w sprawie przyznania stypendium szkolnego postanawia wskazać Burmistrza Miasta J. jako organ właściwy w sprawie.

Uzasadnienie

I OW 36/17

Uzasadnienie

Burmistrz Miasta M., działając na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta M. a Burmistrzem Miasta J. przez wskazanie Burmistrza Miasta J. jako organu właściwego dla załatwienia sprawy dotyczącej wniosku J. O. o przyznanie stypendium szkolnego dla dzieci O. L. i K. C..

W uzasadnieniu Burmistrz Miasta M. wskazał, że J. O. wystąpiła z wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o wydanie decyzji przyznającej stypendium szkolne dla dzieci O. L. i K. C.. Wniosek wraz z zebraną dokumentacją został przesłany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. celem rozpatrzenia. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. uznał, że nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku, ponieważ J. O. nie jest zameldowana na terenie gminy J. W złożonym w dniu [...] września 2016 r. wniosku J. O., jako adres zameldowania podała ul. [...] w M., natomiast jako adres zamieszkania ul. [...] w J. Ustalono, że J. O. zmieniła miejsce zamieszkania w październiku 2016 roku. W oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2016 r., złożonym przez J. O., jako miejsce zamieszkania z rodziną wskazała ul. [...],[...] Z. Adres ten potwierdziła sama wnioskodawczyni w rozmowie telefonicznej, potwierdzono go także w rejestrze PESEL.

Burmistrz Miasta M. wskazał, że stypendia szkolne i zasiłki szkolne są świadczeniami skierowanymi do mieszkańców danej gminy, przysługują zatem uczniom zamieszkałym na terenie danej gminy. Jak wynika z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a z art. 26 k.c. - miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Wobec powyższego Burmistrz Miasta M. stwierdził, że nie jest uprawniony do wydania decyzji w spornej sprawie, gdyż J. O. nie zamieszkuje pod adresem: M., ul. [...].

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Burmistrz Miasta J. wniósł wskazanie Burmistrza Miasta M. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. O. Wskazał, że J. O. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w J. wniosek o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium szkolnego na rzecz dzieci: O. L. - uczennicy Szkoły Podstawowej nr [...] w J. oraz K. C. - ucznia Szkoły Podstawowej nr [...] w M. Rodzina składa się J. O. oraz dwójki dzieci, na które złożony został wniosek o przyznanie świadczenia. Wnioskodawczyni w okresie przebywania na terenie gminy J. pobierała świadczenia przyznane przez gminę M.: świadczenie wychowawcze oraz świadczenia rodzinne. W dniu złożenia wniosku nie korzystała ze świadczeń pomocy społecznej oraz świadczeń rodzinnych na terenie gminy Miasto J. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U z 2016 r. poz. 1943) nie zawiera regulacji co do właściwości miejscowej. Jednakże zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Zgodnie z powyższym, w sprawach dotyczących rozpoznania wniosku o stypendium szkolne właściwy jest organ miejsca zamieszkania. Jednakże z powodu braku w k.p.a. definicji "miejsca zamieszkania" przyjęto, że zastosowanie winien znaleźć art. 25 k.c., stanowiący, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. J. O. w dniu złożenia wniosku przebywała na terenie gminy Miasto J. pod adresem: ul. [...], będącym adresem zamieszkania jej matki. Jednakże fakt uczęszczania syna K. C. do Szkoły Podstawowej w M. oraz fakt pobierania świadczeń wypłacanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w M. wskazywały, że wnioskodawczyni nie przebywa na terenie miasta J. z zamiarem stałego pobytu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile ustawa nie stanowi inaczej oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał między Burmistrzem M. a Burmistrzem J. na tle wniosku J. O. o udzielenie świadczenia w postaci stypendium szkolnego.

Punkt wyjścia do rozważań stanowi przepis art. 90b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r., poz. 1943), zgodnie z którym uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Jedną z postaci pomocy materialnej jest stypendium szkolne. Jak wynika z art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe (...). Stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie m.in. całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą.

Z treści art. 90f ustawy o systemie oświaty wynika, że zasady udzielania uczniom zamieszkałym na terenie gminy pomocy materialnej powinny zostać unormowane przez radę gminy w regulaminie udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Zgodnie zaś z art. 90m ustawy świadczenie pomocy materialnej o charakterze socjalnym przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Źródłem sporu w rozpoznawanej sprawie jest fakt, że ustawa o systemie oświaty nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania ucznia".

Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że pojęcie to należy rozumieć zgodnie z ogólną definicją zawartą w Kodeksie cywilnym (k.c.). Zgodnie z art. 26 § 1 k.c., miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Dla ustalenia miejsca zamieszkania istotne jest odróżnienie faktycznego miejsca pobytu dziecka od miejsca jego zamieszkania w sensie prawnym, które w przypadku małoletniego jest wyznaczone ustawowo i jest nim miejsce zamieszkania rodzica, bez związku z rzeczywistym miejscem pobytu dziecka.

Z akt sprawy wynika, że miejscem zamieszkania J. O. na dzień wystąpienia o przyznanie stypendium szkolnego było J. Wobec powyższego należy uznać, że miejscem zamieszkania dzieci jest miejsce zamieszkania ich matki, a zatem J. Tym samym organem właściwym do rozpoznania sprawy dotyczącej przyznania stypendium szkolnego, zgodnie z art. 90m ust. 1 ustawy o systemie oświaty, na dzień złożenia wniosku przez J. O. był Burmistrz Miasta J. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.