Uzasadnienie
Starosta Limanowski, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Limanowej wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ze Starostą Leżajskim, Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Leżajsku w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia kosztów utrzymania V. K. w rodzinie zastępczej.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu [...] września 2008 r. Sąd Rejonowy w Limanowej w trybie zarządzenia tymczasowego umieścił małoletnią V. K. ur. [...] 2007 r. w rodzinie zastępczej w osobach J. i T. W. (sygn. akt [...]).
W dniu [...] września 2008 r. Państwo W. wraz z Panią H. S. - Dyrektorem Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Limanowej, odebrali dziewczynkę ze Szpitala Powiatowego w Limanowej, gdzie V. została przywieziona [...] września 2008 r. na zalecenie komendanta Policji w Limanowej. Dziewczynka wraz z M. S. (konkubentem matki) przebywała na terenie K. gm. Laskowa (powiat limanowski) od dłuższego czasu bez zameldowania czasowego. Matką małoletniej V. jest K. K., która przebywała wówczas na terenie Niemiec.
Jak wynika z pisma Urzędu Miasta w Grudziądzu z dnia [...] września 2008 r. znak: [...] V. K. w okresie od [...] sierpnia 2007 r. do [...] marca 2008 r. była zameldowana na pobyt czasowy pod adresem: Grudziądz, ul. [...]. Jednocześnie z pisma tego wynika, że w tym samym okresie V. K. zameldowana była na pobyt stały w miejscowości T., gm. Kuryłówka (powiat leżajski).
Z pisma Urzędu Gminy Kuryłówka z dnia [...] października 2008 r. znak: [...] wynika natomiast, że K. K. zameldowana była ostatnio na pobyt stały w miejscowości T. W dniu [...] lutego 2008 r. dokonała wymeldowania.
Jednocześnie Starosta wskazał, że zgodnie z art. 86a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na dziecko jest powiat miejsca zamieszkania dziecka przed jego umieszczeniem w pierwszej formie opieki zastępczej nad dzieckiem. Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków na dziecko jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały. Jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Starosta Limanowski wskazał przy tym, że stwierdzony pobyt dziecka: V. K. w miejscowości K. (powiat limanowski) nie był związany z zamieszkaniem w ww. miejscowości żadnego z rodziców dziewczynki. Z dokumentów wynika natomiast, że ojciec V. K. jest nieznany, matka natomiast w tym czasie przebywała w Niemczech.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Starosta Leżajski, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie wniósł o wskazanie, że Starosta Limanowski jest organem właściwym do załatwienia sprawy, a tym samym organem właściwym do ponoszenia kosztów utrzymania V. K. w rodzinie zastępczej, wskazując, iż fakt zameldowania może służyć pomocniczo w ustaleniu miejsca przebywania, nie powinien zaś mieć znaczenia rozstrzygającego przy ustalaniu miejsca zamieszkania. Starosta ten podkreślił również, że nie jest prawdą, iż "pobyt dziecka: V. K. w miejscowości K. (powiat limanowski) nie był związany z zamieszkaniem w ww. miejscowości żadnego z rodziców" albowiem jak wynika zarówno z relacji samej K. K., jak również mieszkańców miejscowości K., przedstawionej w artykułach prasowych, K. K. mieszkała wraz ze swym konkubentem oraz córką V. właśnie w tejże miejscowości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 166 ust. 3 Konstytucji RP spory kompetencyjne między organami samorządu terytorialnego i administracji rządowej rozstrzygają sądy administracyjne. Wskazaną normę konstytucyjną uzupełnia przepis art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowiąc, że sądy administracyjne "rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Do sporu dochodzi w sytuacji, gdy przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z nich uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Aby sprawa, w której powstał między organami spór mogła być rozpatrzona przez Sąd w omawianym trybie, musi być indywidualną sprawą z zakresu administracji publicznej, załatwianą w drodze decyzji administracyjnej.
Z istoty bowiem sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego, o których mowa w art. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji określonej sprawy administracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 79/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 75).
Wniosek Starosty Limanowskiego dotyczy wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów utrzymania V. K. w rodzinie zastępczej.
Zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej na terenie innego powiatu, powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej ponosi wydatki na jego utrzymanie w łącznej kwocie świadczeń przysługujących danej rodzinie zastępczej. Stosownie zaś do ust. 4 powołanego artykułu, powiat prowadzący całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawcą lub rodzinę zastępczą przyjmującą dziecko oraz powiat, na terenie którego funkcjonuje całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza, zawiera z powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przyjętego dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej lub skierowaniem do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej, porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w ust. 2 lub 3.
Niewątpliwie porozumienie, o jakim wyżej mowa ma charakter publicznoprawny, bowiem dotyczy realizacji zadań publicznych. W wyniku zawarcia porozumienia pomiędzy powiatami nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny, którego treścią jest pokrywanie kosztów utrzymania dzieci z określonego powiatu, umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych i w rodzinach zastępczych na terenie innego powiatu. Jak wspomniano wcześniej spory o właściwość mogą dotyczyć tylko indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Tego trybu nie można zastosować do rozstrzygnięcia sporów powstających z wykonywania zadań publicznych w innych prawnych formach niż decyzja administracyjna.
Taką właśnie formą jest porozumienie określone w art. 84 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
Oznacza to, że spory pomiędzy starostami powstałe na gruncie art. 86 ust. 3 i 4 i art. 86a ustawy o pomocy społecznej nie są sporami o właściwość ani sporami kompetencyjnymi.
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego rozwiązanie sytuacji powstałej na gruncie rozpoznawanej sprawy jest możliwe na gruncie ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.). Z określonych w art. 76 ust. 2 ww. ustawy uprawnień organów nadzorczych w stosunku do powiatu wynika m.in. prawo do określenia relacji pomiędzy podmiotami wykonującymi zadania z zakresu administracji publicznej.
Przepis art. 88 ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że w wypadku gdy organ powiatu nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich, stosuje się odpowiednio art. 87 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostałoby naruszone przez organ powiatu ma legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.