Uzasadnienie
Wójt Gminy S., działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 127 ze zm.), wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S., a Prezydentem Miasta Szczecina, przez wskazanie Prezydenta Miasta Szczecina jako organu właściwego dla załatwienia sprawy dotyczącej skierowania Z. P. do Domu Opieki Społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Szczecinie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Szczecina, uznał, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku M. L., opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. P., o skierowanie Z. P. do Domu Pomocy Społecznej w K. i przekazał wniosek do rozpoznania Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w S. Wskazał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Tymczasem postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-[...] w Szczecinie [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2009 r., sygn. akt [...], opiekę prawną nad całkowicie ubezwłasnowolnioną Z. P. powierzono M. L., zamieszkałej w miejscowości S. W myśl zaś z art. 27 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.
Tym samym organem właściwym w powyższej sprawie jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. Wójt Gminy S. nie zgodził się z tą argumentacją. Podniósł, że stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Z. P. jest zameldowana na pobyt stały w Szczecinie, a obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej w K., w którym zamieszkała na podstawie umowy zawartej na czas określony od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r.
W przedmiotowej sprawie Z. P. nie może zamieszkiwać w swoim mieszkaniu w Szczecinie, bowiem jako osoba ubezwłasnowolniona nie może wyrazić swojej woli. Dlatego też Z. P. należy traktować jak osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, a ustalenie właściwości organu należy oprzeć na kryterium ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Dlatego też, w ocenie Wójta Gminy S., opiekun prawny Z. P. powinien złożyć stosowny wniosek o skierowanie podopiecznej do domu pomocy społecznej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Szczecinie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S., a Prezydentem Miasta Szczecina. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do załatwienia sprawy dotyczącej wydania decyzji o skierowaniu Z. P. do domu pomocy społecznej.
Właściwość organu rozpatrującego wniosek o skierowanie do odpowiedniego domu pomocy społecznej uregulowana została w art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Stosownie do tych przepisów decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie natomiast z zasadą wyrażoną w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (pobyt w domu pomocy społecznej jest z mocy art. 36 pkt 2 lit. o) ustawy o pomocy społecznej jednym ze świadczeń). Podstawowe znaczenie dla właściwości organu ma zatem przesądzenie, gdzie zlokalizowane jest miejsce zamieszkania strony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności ustalone przez organy dają dostateczne podstawy, aby za miejsce zamieszkania Z. P. uznać miejsce zamieszkania jej opiekuna prawnego M. L., a więc S. Żaden z uczestników sporu nie kwestionuje wprawdzie, że Z. P. jest zameldowana na pobyt stały w Szczecinie, a aktualnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej w K., gdzie zameldowana jest na pobyt czasowy, nie ma to jednak w niniejszej sprawie decydującego znaczenia.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 75/06). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Tym niemniej w niniejszej sprawie miejscem tym nie będzie Szczecin, gdzie Z. P. zameldowana jest na pobyt stały, ani też Dom Pomocy Społecznej w K., gdzie strona przebywa od października 2007 r. i gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy.
Z. P. jest bowiem osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, a jej opiekunem pranym ustanowiona została M. L. W myśl zaś art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Skoro zatem miejscem zamieszkania M. L., opiekuna prawnego Z. P., jest S., to Wójt tej Gminy, stosownie do zapisów art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie Z. P. do domu pomocy społecznej.
Nie mogą być przy tym uznane za zasadne argumenty Wójta Gminy S., że Z. P. należy uznać za osobę bezdomną w myśl art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Organ podnosi, że Z. P. jest zameldowana na pobyt stały w lokalu mieszkalnym Szczecinie, ale nie może w nim zamieszkać, bo jako osoba ubezwłasnowolniona nie może podjąć takiej decyzji. Dlatego należy traktować ją jak osobę bezdomną. Rozumowanie takie jest błędne. Po pierwsze – decyzję taką może podjąć za nią ustanowiony przez sąd jej opiekun prawny. Po drugie – fakt zameldowania osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Powołany bowiem wyżej art. 27 k.c. jednoznacznie określa, gdzie znajduje się miejsce zameldowania osoby pozostającej pod opieką – jest nim miejsce zamieszkania opiekuna.
Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku opiekuna prawnego Z. P. jest Wójt Gminy S. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.