Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 17 lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Starostą P. w sprawie przeprowadzenia postępowania o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki Opel nr rej. [...], przechowywanego na parkingu Urzędu Skarbowego w P. We wniosku wskazano, że w dniu [...] października 2003 r. opisany wyżej pojazd został usunięty z drogi przez Komendę Miejską Policji w P. – w trybie art. 130a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Stwierdzono też, że właścicielką samochodu pozostaje osoba określona jako Y. Y. zamieszkała we L. przy ul. S. [...], przy czym na skutek podjętych przez Komendę Miejską Policji w P. czynności, okazało się, że osoba taka nie została zidentyfikowana pod wyżej wskazanym adresem. W związku z tym nie było także możliwe potwierdzenie przez nią odbioru pisma informującego o usunięciu z drogi w/w pojazdu.
Rzeczą bezsporną była również okoliczność, iż do tej pory nie została podjęta żadna decyzja w sprawie przejścia prawa własności w/w samochodu na rzecz Skarbu Państwa a w związku ze zmianą przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, niezbędnym stało się złożenie stosownego wniosku do sądu rejonowego celem wydania postanowienia w przedmiocie przepadku pojazdu. Jak wywodził bowiem wnioskodawca, ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), ustawodawca przekazał kompetencje do orzekania w sprawie przepadku pojazdu usuniętego z drogi sądom, zaś organem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie przepadku, na mocy tej ustawy, stał się starosta, ewentualnie właściwy miejscowo naczelnik urzędu celnego, jeżeli zachodziłaby potrzeba uregulowania sytuacji pojazdu, zgodnie z przepisami prawa celnego (art. 130a ust. 10 b ustawy - Prawo o ruchu drogowym).
We wniosku podkreślono, że w przepisach przejściowych, zawartych w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r., ustawodawca wskazał też, iż postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. W przypadkach natomiast, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 ustawy nowelizującej stosuje się odpowiednio.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nadmienił również, że ponieważ przedmiotowy pojazd nie był zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, pismem z dnia [...] lipca 2011 r. przekazał sprawę do właściwego Naczelnika Urzędu Celnego. W odpowiedzi jednak Naczelnik Urzędu Celnego zwrócił przekazane mu akta sprawy, gdyż – jak oświadczył - w rozpatrywanym przypadku dług celny wygasł przez przedawnienie, a więc brak było przesłanek do prowadzenia przez organy celne postępowania mającego na celu uregulowanie sytuacji prawnej towaru (pismo z dnia [...] października 2011 r. nr [...]).
Mając zatem na uwadze treść wyżej wspomnianych przepisów przejściowych - Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał sprawę Staroście P., celem wszczęcia stosownego postępowania.
Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. Starosta P. odesłał jednak otrzymaną dokumentację uznając, iż nie jest on organem właściwym do prowadzenia postępowania.
Zdaniem wnioskodawcy, stanowisko to było o tyle błędne, że w świetle obowiązujących przepisów właściwym w sprawie nie mógł być Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. W odpowiedzi na wniosek, Starosta P. wnosił o jego odrzucenie podnosząc, że z kontekstu pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wynika, iż dotyczy on kompetencji Skarbu Państwa a już chociażby ten fakt miałby dowodzić, iż nie istnieje żaden spór kompetencyjny. Skarb Państwa - reprezentowany przez Starostę - nie jest bowiem uprawniony, w obowiązującym stanie prawnym, do występowania o orzeczenie przepadku pojazdu. Zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, jak podkreślał uczestnik, starosta jest uprawniony do występowania z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu usuniętego z drogi (na rzecz powiatu) w przypadkach, które zostały określone w ust. 1 i 2 art. 130a tej ustawy. Kompetencje konkretnego starosty, jako reprezentanta konkretnego powiatu, wynikają zaś z jego możliwości działania w określonej przestrzeni terytorialnej. Tej wiedzy zaś, w tej konkretnej sprawie brakowało, a treść wniosku wskazywała, iż pojazd mógł być odholowany z terenu miasta P., które to miasto posiada status miasta na prawach powiatu.
Dodatkowo wskazywano też na art. 130a ust. 10b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który dotyczył kompetencji naczelnika urzędu celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
W rozpoznawanej sprawie spór zaistniały pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. a Starostą P. był sporem kompetencyjnym negatywnym i dotyczył przeprowadzenia postępowania o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki Opel nr rej. [...], przechowywanego na parkingu Urzędu Skarbowego w P. Istota sporu sprowadzała się zatem w tym przypadku do ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, który z w/w organów jest właściwy do wystąpienia z wnioskiem do sądu rejonowego o wydanie postanowienia w przedmiocie przepadku usuniętego z drogi pojazdu i wykonania tego orzeczenia.
W związku z powyższym należy zauważyć, że zgodnie z obowiązującym aktualnie brzmieniem art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, który to przepis - po myśli art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) – miał zastosowanie, starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w określonym w ustawie terminie. Wprawdzie – zgodnie z art. 130a ust.10b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, jeżeli tego rodzaju pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego, ale z racji stanowiska zajętego w tym przypadku przez Naczelnika Urzędu Celnego w P., z którego wynikało, że w tej konkretnej sytuacji dług celny już wygasł przez przedawnienie (pismo z dnia [...] października 2011 r. nr [...]), brak było podstaw do rozważania właściwości tego ostatniego organu.
Jednocześnie jednak należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym ani ustawy nowelizującej ją (ustawa z dnia 22 lipca 2010 r.) nie precyzują wprost, który starosta ma kompetencje do działania w analizowanej sytuacji. Niemniej jednak, skoro w myśl art. 130a ust. 10g omawianej ustawy ustawodawca postanowił, że to jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (...), należało wnosić, iż "właściwym miejscowo" starostą jest w takiej sytuacji starosta powiatu, na obszarze którego przechowywany jest pojazd. Tym bardziej, że na zasadzie art. art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c (opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu), oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a.
Zatem ponieważ właściwość miejscowa starosty, wykonującego orzeczenie sądu musi umożliwiać mu wykonywanie prawa miejscowego obowiązującego w danym powiecie, właściwość miejscowa tego organu musi odpowiadać właściwości miejscowej rady powiatu, która uchwaliła to prawo. Zarówno więc organem powołanym do wniesienia do sądu wniosku o orzeczenie przepadku usuniętego z drogi pojazdu właściwym jest starosta miejsca przechowywania pojazdu, jak i jest on właściwy do orzekania w sprawie kosztów z tytułu przechowywania w/w pojazdu.
Z materiału dowodowego wynikało, że w rozpoznawanej sprawie parking strzeżony, na którym przechowywany jest, usunięty z ulic miasta P., samochód osobowy marki Opel nr rej. [...] znajduje się w P. (parking Urzędu Skarbowego w P.). Miasto P. jest natomiast miastem na prawach powiatu, w którym obowiązki starosty wykonuje Prezydent Miasta P. Mając zatem na uwadze, że żaden z uczestniczących w sporze kompetencyjnym organów nie był właściwy w sprawie przeprowadzenia postępowania o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki Opel nr rej. [...], Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy powołanych wyżej przepisów – wniosek o rozstrzygnięcie sporu oddalił.