Postanowienie NSA z 25 czerwca 2013 r., I OW 38/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

z wniosku Wójta Gminy S. K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S. K. a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. N. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić wniosek.

Skład

sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon przewodniczący
Sędzia del. WSA Marian Wolanin przewodniczący
sekretarz sądowy Julia Chudzyńska protokolant

Uzasadnienie

Wójt Gminy S. K. wnioskiem z dnia 22 lutego 2013 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. N. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. K. w dniu 19 marca 2012 r. wpłynęło pismo Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wraz z wywiadem środowiskowym dotyczącym A. N., który w tym czasie przebywał na Oddziale Rehabilitacji Psychiatrycznej w K. Z dokumentów tych wynikało, że sytuacja życiowa A. N. jest bardzo trudna, gdyż nie ma rodziny ani żadnych osób bliskich od których mógłby otrzymać wsparcie i pomoc. W Niepublicznym Specjalistycznym Psychiatrycznym ZOZ SON w S., Oddział Rehabilitacji Psychiatrycznej w K. przebywał z powodu choroby psychicznej oraz amputacji palca przy prawej stopie. W wyżej wymienionej placówce medycznej mógł przebywać do 6 miesięcy. W czerwcu 2012 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. K. wpłynęło kolejne pismo od kierownika Niepublicznego Specjalistycznego Psychiatrycznego ZOZ SON w S., Oddział Rehabilitacji Psychiatrycznej w K. W piśmie tym zawarto informację, iż A. N. nie może być przyjęty na Oddział Rehabilitacji Psychiatrycznej i powinien zostać odebrany z Oddziału przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Do pisma tego załączono wniosek A. N. o umieszczenie go w Schronisku [...] w S. z powodu nieposiadania przez niego żadnego lokalu mieszkalnego.

Wójt Gminy S. K. wyjaśnił, że A. N. wcześniej przed pobytem na Oddziale Rehabilitacji Psychiatrycznej w K., przebywał jako osoba bezdomna na terenie Gminy S. K., pomieszkując czasowo u różnych osób. Korzystał też doraźnie ze środków z zakresu pomocy społecznej przyznanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S. K. Ponadto, pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w S. K. ustalili, że A. N. nigdy nie nosił się z zamiarem stałego pobytu na terenie Gminy S. K. Powyższy fakt potwierdzony jest m.in. zaświadczeniem wydanym przez Urząd Gminy S. K. z dnia [...] lipca 2012 r., zgodnie z którym A. N. nie figuruje, ani nie figurował w rejestrze ewidencji ludności tej gminy.

Ponadto, fakt przebywania przez A. N. na terenie Gminy S. K. jako osoby bezdomnej potwierdza również oświadczenie złożone przez A. N. w którym stwierdza on, że na terenie Gminy S. K. był osobą bezdomną. Oświadczenie podobnej treści złożyli również Z. K. oraz B. C., w których osoby te potwierdzają, że czasami udzielały A. N. pomocy i schronienia.

Wobec faktu, że jak ustalono, ostatnim miejscem zameldowania A. N. jest miejscowość R. [...] S., Ośrodek Pomocy Społecznej w S. K. pismem z dnia 14 czerwca 2012 r. przesłanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. zwrócił się o niezwłoczne przyznanie A. N. świadczenia z pomocy społecznej w formie skierowania do domu pomocy społecznej lub innego ośrodka dla bezdomnych.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. pismem z dnia 20 czerwca 2012 r. odmówił wydania wymienionego wyżej skierowania, stwierdzając, że OPS S. K., pomimo iż przedstawił dowody w formie w/w oświadczeń oraz zaświadczenia o niefigurowaniu A. N. w rejestrze ewidencji ludności, nie wykazał w sposób dostateczny, że jest on osobą bezdomną.

Wójt Gminy S. K. dodał, że OPS w S. K. kierując się przede wszystkim koniecznością zapewnienia opieki dla A. N., niezależnie od zaistniałego sporu pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego, wydał skierowanie dla niego do Domu Interwencji Kryzysowej w S. przy ul. [...] i do chwili obecnej ponosi koszty jego pobytu w tej placówce.

Wskazując na powyższe wyjaśnienia i okoliczności organ uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniał spór pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego w zakresie właściwości do załatwienia niniejszej sprawy poprzez wydania skierowania do domu pomocy społecznej. W ocenie wnioskodawcy Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej w S. nie miał podstaw prawnych do odmowy nałożonego na niego ustawą o pomocy społecznej obowiązku - przyznania świadczenia pomocy w formie wydania skierowania do domu pomocy społecznej, albowiem okoliczności i wskazane wyżej dokumenty w sposób jednoznaczny wykazały, że A. N. przebywał na terenie Gminy S. K. jako osoba bezdomna. Zatem w tym przypadku znajduje zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362), dalej u.p.s., zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej uprawnionej do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W tym przypadku jest to Gmina S. W odpowiedzi na powyższy wniosek, Wójt Gminy S. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość poprzez wskazanie Wójta Gminy S. K. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku A. N. o umieszczenie w schronisku [...] w S. Organ wskazał, że przedmiotem sprawy jest udzielenie świadczenia z pomocy społecznej, o której mowa w art. art. 36 pkt 2 lit. o u.p.s.

Kwestię właściwości miejscowej organu stosującego w/w przepis reguluje art. 101 ust. 1 u.p.s. wiążąc ją z miejscem zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jeżeli zaś tej przesłanki ustalić nie można z powodu bezdomności osoby, to zgodnie z ust. 2 wyżej powołanej ustawy właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, i niektórych cudzoziemców, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Zdaniem organu, Ośrodek Pomocy Społecznej w S. K. nie wykazał w sposób dostateczny, że A. N. jest osobą bezdomną. W ocenie Wójta Gminy S. przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, tj. oświadczenie B. C. oraz Z. K. nie wskazują jednoznacznie, że Z. N. nie zamieszkiwał na terenie S. K. W/w osoby oświadczyły, że udzielały Panu N. schronienia co oznacza, że osoba ta zamieszkiwała na terenie S. K. i nosiła się z zamiarem stałego pobytu o czym świadczy także fakt przyznania Panu N. przez OPS S. K. zasiłku stałego, a więc była to pomoc o charakterze stałym. Ponadto Z. N. złożył wniosek do OPS S. K. z prośbą o umieszczenie w Schronisku [...] motywując swoją prośbę złym stanem zdrowia i utratą dotychczasowego lokalu mieszkalnego co również świadczy o tym, że w/w zamieszkiwał na terenie tamtejszej gminy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny), albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Zatem spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się co najmniej dwa organy, albo co do której organy odmawiają jej rozpoznania i rozstrzygnięcia, powołując się na brak właściwości. Podkreślenia wymaga, że warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w przedmiocie sporu jest istnienie sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego w znaczeniu prawnym. Z istoty sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej w postępowaniu jurysdykcyjnym. Jednocześnie należy mieć na względzie, że spór o właściwość (kompetencyjny) może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest już przedmiotem prowadzonego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy S. K. wydał w dniu [...] lipca 2012 r. decyzję o skierowaniu A. N. do Domu Interwencji Kryzysowej w S. przy ul. [...], a więc przed sporządzeniem i wniesieniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Wobec tego w dacie wniesienia rozpoznawanego wniosku nie istniała sprawa administracyjna, której dotyczyły uprzednie wątpliwości co do właściwości organów, gdyż została ona rozstrzygnięta decyzją właściwego organu. W związku z tym wniosek Wójta Gminy S. K. należało oddalić.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.