Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 14 lutego 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy organem wnioskującym, a Starostą [...], w przedmiocie ustalenia kosztów holowania i przechowywania usuniętego z drogi pojazdu marki [...].
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 10 kwietnia 2011 r. pojazd marki [...] został usunięty z drogi oraz zabezpieczony przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w [...] i umieszczony na parkingu depozytowym. Pojazd ten został wyrejestrowany na terytorium Niemiec w dniu 14 września 2010 r. oraz nie został zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Wspólnoty.
W dniu 30 października 2012 r. Starosta [...], na podstawie art. 130a ust. 10b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.), przekazał Naczelnikowi Urzędu Celnego w [...] sprawę przedmiotowego pojazdu celem uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. W opinii Starosty samochód nie posiadał bowiem cech wymaganych do uznania jego statusu, jako towaru wspólnotowego. W wyniku zaistniałego sporu kompetencyjnego w tym zakresie, postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OW 227/12, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Naczelnika Urzędu Celnego w [...], jako organ właściwy do uregulowania sytuacji prawnej samochodu osobowego marki [...].
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] potwierdził wspólnotowy status przedmiotowego pojazdu.
W dniu [...] stycznia 2014 r. do Naczelnika Urzędu Celnego w [...] wpłynęło pismo A. P. [...] w sprawie przyznania wynagrodzenia za przechowywanie przedmiotowego pojazdu, które to pismo Naczelnik Urzędu Celnego w [...] przekazał Staroście [...]. Pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. Starosta [...] zwrócił powołane pismo Naczelnikowi Urzędu Celnego w [...].
W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego w [...], z treści art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym wynika, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę -Prawo o ruchu drogowym. Wniosek dotyczący przyznania wynagrodzenia za holowanie i przechowywanie pojazdu został złożony w dacie obowiązywania znowelizowanego art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, dlatego postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia za holowanie i przechowywanie pojazdu zostało wszczęte po nowelizacji art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w obowiązującym nadal brzmieniu.
Przepis ten wprost wskazuje starostę jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków. Uregulowanie zatem przez naczelnika urzędu celnego statusu pojazdu umożliwia następnie podjęcie dalszych czynności związanych z orzeczeniem przepadku samochodu. Jednakże ustawodawca nie określił w art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym właściwości rzeczowej naczelnika urzędu celnego do orzekania w przedmiocie kosztów, o których jest mowa w art. 130a ust. 10h tej ustawy. Właściwości rzeczowej organu nie można domniemywać, dlatego o organie właściwym do orzekania w sprawie kosztów normodawca stanowi wyłącznie w art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, gdzie właściwość rzeczowa w tym zakresie jest zastrzeżona dla starosty. Także art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowi, że rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w art. 130a ust. 1-2 oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w art. 130a ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 2a.
Wysokość kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w art. 130a ust. 6a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Stosownie zaś do art. 130a ust. 6e powołanej ustawy, opłaty, o których mowa w ust. 6, stanowią dochód własny powiatu. Treść powołanych przepisów – w ocenie wnioskodawcy - wskazuje, że zarówno określanie wysokości opłat i kosztów, jak i orzekanie o nich oraz ich pobieranie należy w obecnym stanie prawnym do jednostki samorządowej.
Ponadto, w myśl art. 130a ust. 5f ustawy - Prawo o ruchu drogowym, usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych, w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Stosownie do obowiązującego ust. 5c, pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Z powyższego wynika zatem, że przedmiotowych roszczeń w trybie administracyjnoprawnym może dochodzić tylko ten podmiot, który w stosunek administracyjnoprawny wkroczył na podstawie obowiązującego w określonym czasie upoważnienia do usuwania i przechowywania pojazdów, udzielonego przez właściwego starostę.
Zatem stronami stosunku administracyjnoprawnego, ukształtowanego na podstawie powołanych przepisów, są: podmiot upoważniony przez starostę i właściwy starosta. Z tego też względu, tj. nie posiadania przymiotu strony stosunku administracyjnoprawnego będącego podstawą żądania wypłaty kosztów, o których jest mowa w art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, naczelnik urzędu celnego nie może orzekać o przedmiotowych kosztach.
W odpowiedzi na powyższy wniosek, Starosta [...] w piśmie z dnia 11 marca 2014 r. stwierdził, że zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OW 227/12 i art. 130a ust. 10b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zobowiązany jest do przejęcia pojazdu od starosty i uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. Do dnia dzisiejszego Naczelnik nie przejął pojazdu oraz nie uregulował jego sytuacji prawnej. Ograniczył swoje działania jedynie do wydania w dniu [...] sierpnia 2013 r. decyzji, w której: "orzeka potwierdzić wspólnotowy status towaru w postaci pojazdu samochodowego marki [...]". Decyzja ta została wydana wbrew ustaleniom Sądu zawartym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 kwietnia 2013 r., że: "niepodobna obecnie potwierdzić wspólnotowego statusu pojazdu".
Ponadto w powołanej decyzji nie określono jej adresata oraz użyto w opisie pojazdu numeru rejestracyjnego ([...]), którego ten pojazd nie posiada, ponieważ nie jest zarejestrowany w żadnym państwie Unii Europejskiej.
Przepisy art. 130a ust. 10b ustawy – Prawo o ruchu drogowym dotyczą wyłącznie ustalenia kosztów, które ponosi właściciel pojazdu usuniętego z drogi i nieodebranego w terminie z parkingu strzeżonego. Starosta jest organem właściwym do wydania decyzji o zapłacie tych kosztów przez właściciela wyłącznie w sytuacji, gdy sąd postanowi o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. W żadnym razie powołany przepis nie ma zastosowania w sprawie przyznania zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozorowanie pojazdu podmiotowi prowadzącemu parking strzeżony - niezależnie od tego, który organ jest właściwy w tej sprawie.
W ocenie Starosty [...], nietrafny jest pogląd Naczelnika, iż stronami stosunku administracyjnoprawnego w sprawie przedmiotowego pojazdu jest podmiot upoważniony przez starostę do usuwania z drogi oraz przechowywania pojazdów i właściwy starosta, bowiem Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07, stwierdził, że po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieodebranego pojazdu, jego nowy właściciel, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking.
W związku z tym, Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ uznany za właściwy do uregulowania sytuacji prawnej pojazdu oraz jako reprezentant Skarbu Państwa, jest stroną stosunku administracyjnoprawnego będącego podstawą żądania zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozorowanie pojazdu marki [...]. W niniejszej sprawie brak jest przepisów prawa, które wskazywałyby, że to Starosta [...] jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozorowanie pojazdu marki [...] na parkingu strzeżonym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej.
Zgodnie z art. 130 a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz.1137, ze zm.), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. W przepisie tym wskazano również, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Cytowany przepis został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 152, poz.1018, ze zm.), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę - Prawo o ruchu drogowym. Ponadto w art. 13 powołanej ustawy o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw rozstrzygnięto o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Jak wyjaśnił przy tym Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach zapadłych w sprawach o sygnaturach akt I OW 96/11 i I OW 100/11, a który to pogląd podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, ustawodawca - rozstrzygając o kosztach - wskazał ogólnie na Skarb Państwa, ale bez wskazania określonego statio fisci. Z drugiej jednak strony, nie rozstrzygnięto o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach, w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h - Prawa o ruchu drogowym.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należało uznać, że organem właściwym do rozpoznania sprawy wywołanej wnioskiem A. P. [...] jest Starosta [...]. Za takim poglądem przemawia okoliczność, że powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 10 stycznia 2014 r., a zatem już w dacie obowiązywania art. 10a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu ustalonym w art. 1 ust. 10 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym, jak wyżej to wskazano, decyzje o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdów wydaje starosta.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.