Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 31 grudnia 2009 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Katowic, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Katowice - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Katowicach a Burmistrzem Miasta Cieszyna - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Cieszynie i wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy J. M., w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz.U.
z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).
Jak wynika z akt sprawy J. M. w dniu [...] października 2009 r. został przyjęty do szpitala ZZOZ w Cieszynie. W dniu [...] października 2009 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Cieszynie wpłynął wniosek ZZOZ w Cieszynie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla J. M., urodzonego w Cieszynie.
Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Cieszynie, na podstawie art. 65 § 1 kpa, przekazał podanie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach, jako właściwego do załatwienia sprawy z uwagi na fakt, iż miejscem ostatniego zameldowania J. M. jest miasto Katowice.
W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu wskazano, iż w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, iż J. M., przebywający obecnie w Cieszynie, jest osobą bezdomną w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. W lokalu znajdującym się pod adresem ostatniego zameldowania w Katowicach przy ul. [...] zamieszkuje osoba niespokrewniona z J. M. Zainteresowany został wymeldowany z lokalu decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r. Według informacji uzyskanych od sąsiadów nie przebywa w lokalu od ok. 15 lat. J. M. nie posiada w Katowicach rodziny, z którą utrzymywałby kontakt. Jego matka E. M. jest osobą ubezwłasnowolnioną i przebywa w Domu Pomocy Społecznej w P. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Cieszynie wskazał, iż J. M. przebywa w Cieszynie - na oddziale [...] Szpitala Śląskiego. Kontakt z zainteresowanym jest znacznie utrudniony, gdyż rozpoznano u niego [...]. Nie sposób ustalić zamiarów J. M. ani jego planów na przyszłość. Organ podkreślił, iż jego pobyt na terenie Cieszyna jest wymuszony okolicznościami niezależnymi od zainteresowanego. Zgodnie z oświadczeniem z dnia [...] lutego 2010 r. J. M. przebywał w Cieszynie przejazdem w drodze z Katowic do Pragi, którą to podróż zmuszony był przerwać z uwagi na złe samopoczucie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Przedmiotem sprawy jest spór o właściwość miejscową pomiędzy Prezydentem Miasta Katowice a Burmistrzem Miasta Cieszyna. Rozstrzygnięcie sporu sprowadza się natomiast do ustalenia organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Jak wynika z treści powyższego przepisu właściwość organu w sprawie potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej ustala się w oparciu o miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania". W konsekwencji przy ustalaniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy posiłkować się treścią art. 25 kc, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Świadczeniobiorcą w rozpoznawanej sprawie jest J. M., który nie posiada miejsca zameldowania, nie sposób również ustalić jego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 kc. Z zebranych przez organy administracji informacji nie wynikają żadne okoliczności, które pozwalałyby na powiązanie centrum spraw życiowych J. M. z którąkolwiek z miejscowości.
W konsekwencji należy uznać J. M. za osobę bezdomną. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) osobą bezdomną jest bowiem osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku osób bezdomnych właściwość miejscowa organu administracji ustalana jest zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w oparciu o miejsce ostatniego zameldowania na pobyt stały.
Fakt, iż ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie odsyła w żadnym zakresie do ustawy o pomocy społecznej, uniemożliwia jednak zastosowanie przyjętych w jej przepisach rozwiązań.
Stąd też na względzie należy mieć przepisy art. 21 kpa, które wprowadzają ogólne reguły ustalania właściwości miejscowej organu administracji publicznej.
I tak, właściwość miejscową organu ustala się:
- w sprawach dotyczących nieruchomości - według miejsca jej położenia; jeżeli nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub więcej organów, orzekanie należy do organu, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości;
- w sprawach dotyczących prowadzenia zakładu pracy - według miejsca, w którym zakład pracy jest, był lub ma być prowadzony,
- w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wyżej wskazany, uznaje się, że sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m. st. Warszawie (art. 21 § 2 kpa).
Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi lex specialis w stosunku do przepisów kpa. Jednak w sytuacji, gdy na podstawie przepisów szczególnych nie można wskazać organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, subsydiarnie zastosowanie muszą znaleźć zasady zawarte w przepisach kpa.
Reasumując, na podstawie art. 21 § 2 kpa organem właściwym do wydania decyzji, o której mowa w treści 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest Burmistrz Miasta Cieszyna jako organ właściwy dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.