Uzasadnienie
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielawie wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Białogardzie. Wnosił o wskazanie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Białogardzie w sprawie o udzielenie pomocy finansowej W. M. W uzasadnieniu wskazał, że z załączonych dokumentów do wniosku w tym z: wywiadu środowiskowego wynika, iż "W. M. ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały ul. J. K. [...], [...] B. jako osoba bezdomna przebywa aktualnie w Hostelu "[...]" w B. w związku z odbywaną terapią odwykową. Wnioskodawca jest osobą rozwiedzioną, a z ostatniego miejsca zamieszkania został wymeldowany przez Burmistrza Białogardu decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]".
W myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, zaś zgodnie z ust. 2 – w przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Zgodnie zaś z treścią art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Miejsce zamieszkania stanowi element indywidualizacji człowieka. Zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Chodzi o miejscowość w sensie administracyjnym oznaczaną (nie ma istotnego znaczenia konkretne mieszkanie ani dokładny adres). Nie ma także rozstrzygającego znaczenia brak zameldowania.
W. M. jako bezdomny aktualnie przebywa na terapii w Misji "[...]" w B. Terapia oraz jego pobyt związany z odbywaną terapią posiada charakter czasowy. W Misji nie ma możliwości przebywania na stałe. W takiej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia jak to podaje strona przeciwna, w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia 23 lutego 2011 r. o przekazaniu sprawy według właściwości, iż miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 23 k.c. jest miasto Bielawa. Z treści zaświadczenia Chrześcijańskiej Misji Pomocy Ludziom Uzależnionym "[...]" oddział w B. z dnia 10 marca 2011 r. wynika, że W. M. od 3 lutego 2010 r. do września 2011 r. jest pacjentem hostelu na czas terapii odwykowej.
W związku z powyższym przebywa tylko na terapii i taka interpretacja jaką dokonuje MOPS w Białogardzie jest nie do przyjęcia. W przeciwnym wypadku schroniska dla bezdomnych, czy ośrodki terapii dla takich osób byłyby niesłusznie traktowane jako miejsca ich zamieszkania.
Skoro W. M. jest osobą bezdomną, to w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 101 ust. 2 ww. ustawy o pomocy społecznej, skutkiem czego należy przyjąć, że w tej sprawie właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielawie nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku W. M. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Białogardzie wnosił o wskazanie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielawie, jako właściwego w sprawie. Wskazano, że W. M. przebywa w B. w hostelu "[...]" na terapii odwykowej i zwrócił się do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielawie o udzielenie pomocy.
O miejscu zamieszkania w świetle art. 25 Kodeksu cywilnego decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).
Z dokumentów zebranych w niniejszej sprawie wynika, że W. M. był kiedyś zameldowany w Białogardzie lecz obecnie przebywa w Bielawie, tam kontynuuje terapię. Ma zamiar urządzić swoje centrum życiowe w Bielawie, co wynika z informacji złożonej na oświadczeniu o stanie majątkowym. Zamiar przebywania na stałe w Bielawie i jednoczesne przebywanie w tym mieście czyni z niego miejsce zamieszkania W. M. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego.
Słusznie podnosi wnioskodawca, że "zgodnie z treścią art. 25 kc miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Miejsce zamieszkania stanowi element indywidualizacji człowieka. Zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Chodzi o miejscowość w sensie administracyjnym oznaczaną (nie ma istotnego znaczenia konkretne mieszkanie ani dokładny adres). Nie ma także rozstrzygającego znaczenia brak zameldowania, czy też zameldowanie w innej miejscowości.
W. M. oświadcza jednoznacznie, że ma zamiar urządzić swe centrum życiowe w Bielawie. Jeśli więc przebywa tam w sensie fizycznym i wyraża wolę (zamiar) pobytu w miejscowości Bielawa – nie określając konkretnego mieszkania, ani dokładnego adresu – to uznać należy, że Bielawa jest i będzie jego miejscem zamieszkania. Obecnie W. M. nie jest nigdzie zameldowany, nie oznacza to jednak, że jest osobą bezdomną, gdyż wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego nie oznacza, że wymeldowany w ten sposób staje się bezdomnym. Nie jest bezdomnym osoba, która nie mieszka w dotychczasowym mieszkaniu, gdyż zmuszona jest korzystać z terapii odwykowej i całodobowej opieki.
W. M. przebywa w obecnym miejscu pobytu od 3 lutego 2010 r., a wymeldowany został z poprzedniego miejsca pobytu 28 kwietnia 2010 r. Oczywistym jest, że W. M. nie może wskazać lokalu (adresu), w którym będzie mieszkał po zakończeniu terapii, której trwanie przewidywane jest do września 2011 r.
W świetle powyższego należy uznać, że właściwym do rozpatrzenia wniosku W. M. o przyznanie pomocy społecznej jest Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) "W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały". W sprawie nie może ulegać wątpliwości, że W. M. jest bezdomny. Miejsce, w którym przebywa na terapii odwykowej, nie stanowi podstawy do ustalenia właściwości miejscowej organu w sprawie w oparciu o art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej. Podstawą jest art. 101 ust. 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej.
Właściwość miejscową ustala się według stanu faktycznego, istniejącego w dniu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przyznania świadczeń pomocy społecznej. Takiej podstawy nie daje zamiar w przyszłości zrealizowania planów wyboru miejsca zamieszkania.
W okolicznościach faktycznych sprawy, Bielawa jest tylko miejscem tymczasowego pobytu W. M. Z tego względu na podstawie art. 15 §2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.