Uzasadnienie
Pismem z 6 lutego 2017 r. Prezydent Miasta [...] złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, działającym jako Starosta Powiatowy miasta na prawach powiatu [...], a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...], w przedmiocie wskazania organu właściwego do orzeczenia przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki Fiat 126 P o nr. rej. [...] usuniętego z drogi publicznej z obszaru Miasta [...] przez Policję w trybie art. 130a ustawy Prawo o Ruchu Drogowym oraz ustalenia kosztów usunięcia, zwrotu kosztów przechowywania i wynagrodzenia za dozór powyższego pojazdu od 15 stycznia 2007 r. do 4 września 2010 r.
W uzasadnieniu wniosku Prezydent powołał się na art. 130 a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.). Wskazał, iż pojazd usunięty w trybie art. 130 a ust. 1 lub 2 ww. ustawy, nieodebrany w ustawowo wskazanym terminie przechodzi na rzecz Skarbu Państwa. Do orzeczenia przepadku pojazdu – w stanie prawnym obowiązującym do 11 czerwca 2009 r. - i wystąpienia o zwrot koszów zawiązanych z przechowywaniem pojazdu – w stanie prawnym obowiązującym do 4 września 2010 r. – zobowiązany był naczelnik właściwego urzędu skarbowego jako statio fisi Skarbu Państwa. Koszty przechowywania pojazdów, których 6 miesięczny okres od dnia ich usunięcia upłynął w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a wejściem w życie ustawy nowelizującej w dniu 4 września 2010 r., ponosi Skarb Państwa.
Prezydent wniósł o wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] jako organu właściwego w sprawie
Odpowiadając na wniosek, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wskazał, że zawiadomieniem z [...] kwietnia 2009 r., nr [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przejęcia samochodu marki Fiat 126 p nr rej. [...], następnie decyzją z [...] maja 2009 r., nr [...]orzekł o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Decyzję tę uznano za doręczoną właścicielowi 12 czerwca 2009 r. Z uwagi, iż decyzja o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z [...] maja 2009 r., nie uprawomocniła się przed 12 czerwcem 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z [...] października 2010 r., znak [...] stwierdził jej wygaśnięcie. Decyzją z [...] listopada 2010 r., znak [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie dotyczące przejęcia na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki Fiat 126 p nr rej. [...].
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta [...] jako organu właściwego w sprawie. Wskazał, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym organy skarbowe utraciły prawo orzekania w kwestii objęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa oraz uprawnienia związane z usunięciem pojazdu z drogi. Organem właściwym do orzeczenia przepadku i ustalenia kosztów usunięcia, zwrotu kosztów przechowania i wynagrodzenia za dozór ww. pojazdu jest Prezydent Miasta [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.).
Jak wynika z nadesłanych materiałów w sprawie, pojazd z drogi publicznej został usunięty na podstawie dyspozycji Komendy Miejskiej Policji w [...] [...] stycznia 2007 r. Termin 6 miesięcy, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym do 4 września 2010 r., upłynął 15 lipca 2007 r. Pismem z 18 lipca 2007 r. [...] poinformowała Urząd Skarbowy w [...] o upłynięciu powyższego terminu.
Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, stwierdzającego, iż art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, a § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 tej ustawy oraz art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji RP, a nadto odraczającego utratę mocy obowiązującej tych przepisów na okres 12 miesięcy, wymienione przepisy 12 czerwca 2009 r. utraciły moc obowiązującą.
Zatem po tej dacie organy skarbowe nie mogły już wydawać rozstrzygnięć na podstawie nieobowiązujących przepisów.12 czerwca 2009 r. organy te utraciły funkcję organu likwidacyjnego. Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność przepisów oznacza ich eliminację z obrotu prawnego od początku. Wywołuje to skutek w postaci usunięcia podstawy prawnej do wydania przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego orzeczenia o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, które co prawda miało charakter deklaratoryjny, lecz jego brak nie pozwala na uznanie własności Skarbu Państwa. Jak wynika z akt sprawy takie orzeczenie nie zostało wydane. Wprawdzie organ wszczął postępowanie i wydał decyzję o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, ale ze względu na wygaśnięcie decyzji, wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Stan taki trwał do 4 września 2010 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
Nr 152, poz. 1018), w której znowelizowany został m.in. art. 130a ust. 10, zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie pojazd został 15 stycznia 2007 r. usunięty z drogi, a termin 6 miesięcy, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, upłynął 15 lipca 2007 r., zastosowanie ma art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. zmieniającej ustawę Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, iż w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienionej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. Ten przepis z kolei przewiduje obligatoryjne wystąpienie przez starostę z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu.
Z powyższych regulacji wynika w sposób oczywisty, że w aktualnym stanie prawnym żaden z organów administracji nie może prowadzić postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia na rzecz powiatu przedmiotowego samochodu marki Fiat 126P, gdyż sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, w postępowaniu wszczętym na wniosek właściwego starosty. Przedmiotem sporu o właściwość nie może być ustalenie podmiotu legitymowanego do złożenia wniosku do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, nie jest to bowiem rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w formie władczego działania na drodze administracyjnej przez organy administracji publicznej.
W takiej sytuacji, kiedy sprawa ma charakter cywilnoprawny, wniosek o rozstrzygnięcie sporu, który organ jest właściwy do prowadzenia postępowania o przepadek na rzecz powiatu pojazdu, jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 63 i art. 193 P.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku o rozstrzygnięcie sporu w zakresie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu (art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym) podkreślić należy, iż spór o właściwość nie może mieć charakteru abstrakcyjnego i dotyczyć interpretacji przepisów prawa. Do sporu o właściwość może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie. W orzecznictwie wskazuje się, że jeśli wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ma charakter abstrakcyjny, oderwany w swej treści od konkretnego przypadku, to taki wniosek należy uznać za niedopuszczalny w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Niedopuszczalność wniosku w konsekwencji prowadzić musi do jego odrzucenia.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku wyraźnie wynika, że postępowanie w sprawie zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu nie toczy się. Jak bowiem stanowi art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.), który znajduje zastosowanie do kwestii związanych z zadaniami w zakresie przechowywania na parkingu pojazdów w zw. z § 3 pkt 1 lit a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237 ze zm.), organ przyznaje na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Brak stosownego żądania uprawnionego podmiotu powoduje, iż postępowanie w tym przedmiocie nie zostało wszczęte, zaś z okoliczności przedstawionych przez organy w niniejszej sprawie nie wynika, aby toczyło się ono z urzędu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a. i art. 193 P.p.s.a. i art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.