Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 lutego 2014 r. Prezydent Miasta B. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy organem wnioskującym, a Marszałkiem Województwa Ś. poprzez wskazanie organu właściwego w sprawie wydania decyzji o przyznaniu B. M. dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], Marszałek Województwa Ś. przyznał B. M. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem w okresie od [...] sierpnia 2012 r. do [...] października 2015 r.
Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. B. M. zwrócił się do Marszałka Województwa Ś. o przyznanie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od stycznia do czerwca 2013 r. Ww. pismo zostało przekazane Prezydentowi Miasta B., jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia – zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, który wprowadził właściwość wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w zakresie ustalania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem wnioskodawcy, powyższe stanowisko Marszałka Województwa Ś. jest nieprawidłowe. Zgodnie bowiem z treścią art. 12 ust. 5 ww. ustawy w sprawach dotyczących dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym jego finansowania i ustalania kosztów jego obsługi, stosuje się przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Organ zwrócił przy tym uwagę, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw wskazano, iż organami właściwymi w zakresie realizacji dodatku są organy właściwe w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sprawach nieuregulowanych dotyczących dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym do jego finansowania i ustalania kosztów jego obsługi, stosuje się przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z treści art. 12 ust. 3 w/w ustawy wynika, że prawo do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego ustala z urzędu wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże w ust. 5 tego artykułu wskazano, że w sprawach dotyczących dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego stosuje się przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem wnioskodawcy, wolą ustawodawcy było zatem, aby dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego stał się także świadczeniem rodzinnym skoro w sprawach dotyczących dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego stosuje się przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku wystąpienia zatem koordynacji zastosowanie znajdzie art. 23 a ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych także w zakresie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wnioskodawca powołał się przy tym na pismo Departamentu Polityki Społecznej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], w którym wskazano, że dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego jest świadczeniem rodzinnym w myśl przepisów rozporządzenia (WE) nr 883/04. W sytuacji zatem, gdy świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane decyzją marszałka, dodatek do świadczenia - zgodnie art. 21 w zw. z art. 23 a ustawy o świadczeniach rodzinnych - również powinien być przyznany przez ten organ, na zasadach wyjątku od zasady ogólnej przewidzianej w art. 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 12 ust. 3 ustawy nowelizującej – zgodnie z art. 12 ust. 5 tego aktu.
Marszałek Województwa w odpowiedzi na wniosek podnosił, że gdyby wolą ustawodawcy było przyznanie marszałkowi kompetencji do wydawania decyzji na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy nowelizującej, zostałby on wymieniony w tym przepisie, jako organ właściwy, lub też ustawodawca zastosowałby bezpośrednie odesłanie do organów właściwych w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ zwrócił przy tym uwagę, że postępowanie w przedmiocie przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego - w rozumieniu ustawy zmieniającej - jest odrębną sprawą w odniesieniu do postępowania w przedmiocie świadczeń rodzinnych (art. 12 ust. 4 ustawy zmieniającej a contrario art. 21 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Brak jest zatem podstaw do wydawania przez marszałka województwa decyzji w przedmiocie ustalania i przyznawania dodatku, o którym mowa w art. 12 ustawy nowelizującej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. - rozpoznają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał pomiędzy Prezydentem Miasta B.i Marszałkiem Województwa Ś. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy o przyznanie prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało przyznane B. M. przez Marszałka Województwa Ś. na podstawie decyzji z dnia [...] października 2013 r., nr [...][.
Wspomniany dodatek – jako świadczenie rodzinne – został ustanowiony, na rzecz grupy osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach w art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548).
Zgodnie z tym przepisem, osobom, którym przyznano świadczenia pielęgnacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów, spełniającym warunki, określone w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139 poz. 992 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, oraz osobom, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ww. ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 100,00 zł miesięcznie (ust. 1 i 2). W ust. 3 i 4 ww. artykułu wskazano, że prawo do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego ustala z urzędu wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego, realizując zadania w zakresie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Jednocześnie w ust. 5 wspomnianego artykułu ustawodawca przesądził, że w sprawach dotyczących ww. dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym jego finansowania i ustalania kosztów jego obsługi, stosuje się przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.
Wykładnia art. 12 ustawy nowelizującej przemawia za uznaniem, że ustawodawca - w zakresie przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego -przesądził, iż kompetencje orzecznicze we wszystkich sprawach dotyczących tego świadczenia rodzinnego będą przysługiwać, wyłącznie wymienionym w ust. 3 tego artykułu, organom.
Należy w tym zakresie podzielić pogląd marszałka, że przedmiotowy dodatek stanowi wprawdzie odrębne świadczenie rodzinne, przyznawane w toku odrębnego postępowania administracyjnego, ale przepisy regulujące jego przyznanie zostały zawarte w przytoczonym wyżej art. 12 ust. 3 ustawy nowelizującej. Przepis ten expressis verbis stanowi zaś, że prawo do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego ustala wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania uprawnionego.
Bez znaczenia pozostaje, iż w ustępie 5 ww. artykułu wskazano, że w sprawach dotyczących dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nakazał stosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Określenie bowiem kręgu organów uprawnionych do ustalenia omawianego świadczenia w ustawie nowelizującej wyłącza – w tym zakresie - stosowanie przepisów regulujących tę kwestię w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Podkreślić również należy, że za ww. stanowiskiem przemawia dodatkowo okoliczność, iż w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej wskazano, że "organami właściwymi w zakresie realizacji dodatku są organy właściwe w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych." Zgodnie zaś z definicją legalną, zawartą w 3 pkt 11 tego aktu, organami właściwymi są właśnie wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.
Powyższe powoduje, że w zakresie dotyczącym ustalenia ww. dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, bez względu na to, przez jaki organ zostało ono przyznane, właściwymi organami są: wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Rozważenie przyznania B. M. dodatku do przyznanego świadczenia rodzinnego powinno zatem zostać dokonane przez Prezydenta Miasta B., który jest organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.